Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9876 K.2025/14441

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalılardan ...'in bünyesinde 24.11.2020 tarihinde çalışmaya başlamış 01.01.2021 tarihine kadar çalışmış, daha sonra 3 ay ara verilmiş, 01.04.2021 tarihinde tekrar çalışmaya başlayarak 17.07.2021 tarihine kadar tarım işçisi olarak çalıştığını, 3 aylık kesintinin sebebi ise tarım işinin mevsimlik iş özelliğinden kaynaklandığını, müvekkilin çalışlığı verin adresi, ...

Mahallesi 17121 Sokak Meram/... olduğunu, davacı müvekkil, çalıştığı yerde davalılardan ...'i işveren olarak bilmektedir. ancak işin görüldüğü tarlanın faturaları diğer davalı ... adına geldiğini, davacı müvekkil işe başladığında ... kendisine sigortasının yapıldığı ifade edilmiş, müvekkil de işverenine güvenerek çalışmaya başlamış, ancak 1...1 tarihinde elini tarım makinesine kaptırması sonucu iş kazası meydana gelmiş, akabinde ...

Şehir Hastanesinde tedavisi yapılan müvekkil, sigortasının olmadığını öğrenmiştir. Olayın akabinde Lalebahçe Polis Merkezinde alınan ifade tutanağında ve ...

Şehir Hastanesinin raporlarında görüleceği üzere söz konusu eylem iş kazası olarak tutanağa geçtiği, iş kazası sonucu davacı müvekkilin parmağı koptuğunu, davacı müvekkilin çalıştığı tarlada davalılardan ... ve Afgan uyruklu bir şahıs daha çalıştığını beyanla müvekkilin 24.11.2020-17.07.2021 tarihleri arasında geçen sigortalılığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddia ve talepleri hukuki zeminden uzak olduğu gibi ikame ettiği iş bu davada görevli mahkeme iş mahkemeleri olmadığını, davacının talepleri zamanaşımı ve hak düşürücü sürede açılmadığını, müvekkilinin her ikisinin de İş Kanunları kapsamında tanımlanan ''işveren'' sıfatları olmadığını, üzerlerine kayıtlı herhangi bir işyeri, işletme olmadığını, davanın taraf sıfatı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, özellikle müvekkil ...'in ne dava ile ne de davacı ile hiçbir hukuki ilişkisi olmadığını, ..., babası ...'den kiraladığı arazileri kendi nam ve hesabına işletmek suretiyle geçimini temin ettiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından çalışıldığı iddia edilen hizmetlere ilişkin ücret bordrosu, prim bildirge ve bordroları gibi belgeler bugüne kadar işveren tarafından müvekkil Kuruma intikal ettirildiğini, bu durum karşısında iddiaya konu çalışmaların varlığından söz edilemeyeceğini, hizmetin geçtiği iddia edilen yıllarda iş yerinin var olup olmadığı, var ise 506 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığı veya kapsama alına bilecek nitelikte bulunup bulunmadığı araştırılması gerektiğini, çalışma olgusunun işin niteliğinin devamlılık gösterip göstermediği,

başlangıç ve bitiş tarihleri ile alınan ücret konusundaki tanık ifadelerinin inandırıcı olup olmadığı hakkında tanık beyanları, işyerinin kapsamı, niteliği ve kapasitesi dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulü ile Davacının davalı işyeri nezdinde 24.11.2020-15.12.20 20... .04.2021-17.07.2021 tarihleri arası dönem hizmet akdine istinaden kesintisiz çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Davalı ... yönünden davanın husumetten reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Fer'i müdahil Kurum vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde, dinlenen tanıkların çalışmaya şahit olmadığını, davanın kamu düzenini ilgilendirdiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 24.11.2020-17.07.2021 tarihleri arasında davacının davalılar nezdinde çalıştığının tespitine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79. maddenin 10. fıkrası maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Dosya kapsamına göre, davacının uyuşmazlık konusu dönemde Kurum denetmen raporuna istinaden ... sicil sayılı ... ünvanlı iş yerinden 17.07.2021 tarihinde bir gün ek hizmet bildiriminin bulunduğu, bu hizmetin davacının davalı iş yerinde geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle 21.06.2023 tarihli denetmen raporuna istinaden düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece 24.11.2020-15.12.20 20... .04.2021-17.07.2021 tarihleri arası dönem yönünden tespit hükmü kurulmuş ise de eksik araştırmaya dayanmaktadır.

Dosyada bulunan whatsapp yazışmalarına göre 13.06.2021-17.07.2021 tarihleri arasında çalışmanın ispatlandığı kabul edilebilir ise de dinlenen tanıkların çalışmaya dair görgüye dayalı bilgileri olmadığı, komşu işyeri tespit edilemediği, işyerinin kaza itibari ile kanun kapsamına alınması nedeni ile bordro tanığı da bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda tespit edilen muhtar ve azalardan dinlenenlerin çalışmaya dair bilgisi olmadığına dair beyanları gözetilerek dinlenilmemiş olan ... ve ... dinlenilmeli, davacıdan talep dönemine ilişkin başka whatsapp yazışmaları olup olmadığı sorulmalı, üretilen sebze meyvenin satışı halinde irsaliye veya makbuz varsa bu belgelerde imzası olup olmadığı araştırılmalı, köy kahvesi veya bakkalı varsa beyanları alınmalı sonuca göre çalışma olgusu hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Ayırca davacının çalışmasının 13.06.2021-17.07.2021 tarihleri dışında kısmi çalışma kapsamında olup olmadığı da açıklığa kavuşturulmalıdır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR