Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2020/4852 K.2021/2483

Çocuğun soybağının değiştirilmesi suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Topluma Karşı Suçlar” kısmının "Aile düzenine karşı suçlar" bölümünde yer alan 231. maddesinde;

(1) Bir çocuğun soybağını değiştiren veya gizleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Özen yükümlülüğüne aykırı davranarak, sağlık kurumundaki bir çocuğun başka bir çocukla karışmasına neden olan kişi, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır” biçiminde düzenlenmiştir.

Soybağı ailenin, aile de toplumun temelidir. Soybağının doğru olarak belirlenmesinde hem ilgili kişilere ait ferdi, hem de topluma ait genel fayda bulunmaktadır. Zira soybağına miras, velayet, nafaka, yurttaşlık, ceza sorumluluğu gibi bir çok konuda çok ciddi hukuki sonuçlar bağlanmıştır.

Bu nedenle maddenin birinci fıkrasında, bir çocuğun soybağının kasten değiştirilmesi veya gizlenmesi suç haline getirilmiş, ikinci fıkrasında ise bu fiillerin taksirle işlenmesi suç olarak tanımlanmıştır. Çocuğun soybağının kasten değiştirilmesinde suçun faili, çocuğun gerçek annesi ve babası dahil herkes olabilir. Soybağının taksirle değiştirilmesi suçunda ise fail ancak bir sağlık kurumunda çalışan görevli personel olabilecektir.

Suçun mağduru soybağı değiştirilen veya gizlenen çocuktur. Ancak bu çocuğun sağ doğmuş ve yaşı itibarıyla kişisel durumu hakkında yeterli bilgi ve tasavvura sahip olmayan soybağı değiştirilebilecek veya gizlenebilecek bir çocuk olması gerekmektedir. Suçun konusu soybağıdır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 282. maddesi uyarınca çocuk ile ana arasında soybağı doğumla, çocuk ile baba arasında soybağı ise ana ile evlilik, tanıma veya hakim hükmüyle kurulur.

Soybağı ayrıca evlat edinme yoluyla da kurulabilir. Bu suçun konusunu oluşturan soybağının doğumla meydana gelen yani kan bağına dayanan soybağı olarak anlaşılması gerekir. Ancak doğumun evlilik içi veya evlilik dışı oluşmasının bir önemi yoktur.

Nitekim madde gerekçesinde de, kişilerin aileleriyle olan ilişkilerinin doğum, evlat edinme, tanıma veya babalığa hükmolunması yollarıyla hukuken oluştuğu belirtildikten sonra, doğumla meydana gelen ilişkinin maddede belirtilen suretlerle değiştirilmesinin suç haline getirildiği ifade edilmiştir. Soybağının değiştirilmesi, bir çocuğun gerçek soybağından başka bir soybağında görünmesini sağlayan hareketlerin yapılmasıdır.

Esasen bir çocuğun soybağı gerçek anlamda hiçbir zaman değiştirilemez. Çocuğun genetik anne ve babası baştan belli olup sonradan değiştirilmesi mümkün değildir. Değiştirilen husus, çocuğun hukuk düzeni içinde gözüken resmi soybağıdır. Bu nedenle soybağını değiştirme, mutlaka diğer kişilere karşı gerçek soybağı konusunda yanlış bilgi vermeye yönelik bir hareketin yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu nedenle soybağının değiştirilmesi, genellikle yetkili makamlara karşı yanlış bilgiler vermek suretiyle yapılabilir. Ancak değiştirmenin bir çocuğun yerine başkasınının konulması gibi objektif olarak çocuğun soybağının resmi olarak tespitini tehlikeye düşüren aldatıcı başka hareketlerlerle de işlenmesi mümkündür.

TCK'nin 231. maddesinin birinci fıkrasındaki suç kasten işlenebilen bir suç olup fail çocuğun gerçek soybağını bilmeli ve bunu değiştirmek veya gizlemek bilinci ile hareket etmelidir. Ancak failin hangi saikle veya amaçla hareket ettiğinin suçun manevi unsuru bakımından bir önemi yoktur.

Somut olaya gelince, temyiz dışı sanık ...'nin ... isimli şahısla evli olduğu, adı geçen kişi ile aralarındaki boşanması devam ederken sanık ... ile birlikte yaşamaya başladığı ve bu birlikteliklerinden 11.02.2005 tarihinde Hatice isimli kız çocuğunun dünyaya geldiği,

boşanma kararının ise 20.10.2005 tarihinde kesinleştiği, sanıkların 11.02.2005 tarihinde dünyaya gelen kız çocuğunun babasının ... olarak kayıtlara geçmemesi için, çocuğun 20.07.2007 tarihinde doğduğunu beyan etmek suretiyle biyolojik babası olduğu iddia edilen ...'ın çocuğu olarak nüfusa kaydını sağladıklarının iddia ve kabul olunması karşısında, her ne kadar sanık ...'ın çocuğun biyolojik babası olduğu kabul edilmiş ise de, bu hususun sanıkların iddiasından ibaret olduğu, bu şekilde kabul halinde ise sanığın üzerine atılı soybağını değiştirme suçunun unsurları itibariyle oluşmayacağı cihetle;

gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde aydınlanması, sanığın suç kastının belirlenmesi veya suç vasfının tespiti açısından, öncelikle TMK uyarınca, çocuğun babası olarak kabul edilen koca ...'nın ifadesine başvurularak temyiz dışı sanık ... ile fiilen ne zaman ayrıldıkları ve suça konu olaya ilişkin bilgisinin nelerden ibaret olduğu sorulduktan sonra,

sanık ...'ın Hatice isimli kız çocuğunun gerçekten biyolojik babası olup olmadığı yöntemince araştırılıp sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, bu hususu doğrulayan tıbbi bir rapor, görüş vs. dayanılmadan yazılı şekilde çocuğun soybağını değiştirme suçundan mahkumiyet kararı verilmesi,