Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2021/41360 K.2021/11622

Somut olayda 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İşbirliği Kanunu'nun ''Türkiye’den yabancı devlete iade "başlıklı 10. maddesinde düzenlenen; ''(1) Yabancı ülkede işlenen bir suç nedeniyle hakkında adlî merciler tarafından ceza soruşturması veya kovuşturması başlatılan ya da mahkûmiyet kararı verilen bir yabancı, talep üzerine, soruşturma veya kovuşturmanın sonuçlandırılabilmesi ya da hükmedilen cezanın infazı amacıyla talep eden devlete iade edilebilir. (2) Talep eden devlet hukuku ile Türk hukukuna göre, soruşturma veya kovuşturma aşamasında üst sınırı bir yıl veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren suçlardan dolayı iade talebi kabul edilebilir.''

Hükümleri gereği İran İslam Cumhuriyeti Adli Makamları tarafından yazılan talepnamede; ... hakkında.

İran'da işlenen güveni kötüye kullanma suçu nedeniyle araştırma yapılması, savunmasının alınması ve iade edilmesi konusunda istemde bulunulması üzerine 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İşbirliği Kanunu'nun ''Görev ve yetki'' başlıklı 15. maddesi gereğince; ...'ın Antalya'da bulunması nedeniyle Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından iade talebine yönelik 07.11.2019 tarihli duruşmada talep edilenin hazırlık yapmak için süre istediği ve talebi doğrultusunda süre verildiği,

11.12.2019 tarihli duruşmada talep edilenin bu dosyanın kapatıldığını ve İran mahkemesi tarafından buna yönelik mail adresine karar gönderildiğini belirttiği ve örneğini sunduğu, mahkeme tarafından ilgili makamlara bu belgenin sorulmasına karar verildiği, 19.02.2020 tarihli duruşmada ise söz konusu belgenin sorulması ara kararından vazgeçilerek, talep edilenin yokluğunda vekilinin ''müvekkilinin iadesini gerektirir bir durumun olmadığı,

yerleşik aile yapısı ve işi gereği iade edilirse mağdur olacağı, İran'daki yargılamanın adli yardımlaşma ile de sürdürülebileceği, iade talebinin reddi yönünde'' beyanda bulunduğu anlaşılmış ve mahkemenin aynı tarihli değişik iş kararına göre ''İran vatandaşı ...'ın rızai iade talep etmemesi yanında iadeye konu suçun emniyeti suistimal suçu kapsamında bulunduğu, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere İran yasalarına göre cezasının önemli derecede bir ceza olmadığının görüldüğü, Türkiye'den İran'a iadesi halinde ailevi sebepler ve iş durumu itibariyle zorluklar yaşayacağının anlaşıldığı,

iki ülke arasında istinabe anlaşması olduğuna göre İran'daki yargılamanın istinabe suretiyle yürütülmesinin de imkan dahilinde görüldüğü, istinabe kolaylığı varken iade gibi zorlu koşulların kişi üzerinde oluşturacağı etki ve baskı dikkate alındığında ölçülü olmayacağı değerlendirildiğinden İran İslam Cumhuriyetinin tutuklanarak iade talebini içeren 10.11.2018 gün ve 976130 arşiv nolu iade talebinin REDDİNE'' şeklinde karar verilmiş ise de,

Cumhuriyet savcısı tarafından ''iade talebinin kabul edilmesi kararı'' verilmesi gerektiği gerekçesine dayanan temyiz istemi üzerine yapılan incelemede;

1) 11.12.2019 ve 19.02.2020 tarihli duruşmalarda bahsi geçen ve e-mail olarak geldiği belirtilen 14.11.2019 tarihli takipsizlik içerikli karara ilişkin 6706 sayılı Kanunda belirtilen usule uygun olarak araştırma yapılması ve talep edilen hakkındaki soruşturma veya kovuşturmanın konusuz kalıp kalmadığının belirlenmesi lüzumu,

2) 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İşbirliği Kanunu'nun ''Rızaya dayalı iade usulü'' başlıklı 17. maddesindeki "Kişi, iadeye rıza göstermesi hâlinde normal iade usulü uygulanmadan talep eden devlete iade edilebilir. Ağır ceza mahkemesince kişiye, Ceza Muhakemesi Kanununda belirtilen haklarıyla birlikte rızaya dayalı iadenin mahiyeti ve hukukî sonuçları anlatılır. Kişiye rızaya dayalı iade usulünü kabul edip etmediği sorulur. Mahkeme, kişinin rızaya dayalı iade usulünü kabul etmesi üzerine bu Kanun ve Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası andlaşma hükümlerine göre iade talebinin kabul edilebilir olup olmadığına karar verir."

Aynı Kanun'un ''İade yargılaması'' başlıklı 18. maddesindeki; "Kişinin rızaya dayalı iade usulünü kabul etmemesi hâlinde mahkeme, iade şartlarını bu Kanun ve Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası andlaşma hükümlerine göre inceleyerek iade talebinin kabul edilebilir olup olmadığına karar verir."

''İadenin kabul edilemeyeceği hâller'' başlıklı 11. maddesindeki; "İadesi talep edilen kişinin, talep tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olması, uzun zamandan beri Türkiye’de bulunuyor olması veya evli bulunması gibi kişisel hâlleri nedeniyle, iadenin kişinin kendisini veya ailesini, fiilin ağırlığı ile orantısız şekilde mağdur edecek olması durumunda iade talebi kabul edilmeyebilir."

Düzenlemeler karşısında; iadesi talep edilen kişinin ailevi durumu, iş durumu ile alakalı hiçbir araştırma yapılmadığı gibi bu konuda iadesi istenilen kişinin beyanı da alınmamış olup, ilgilinin beyanına başvurularak araştırma yapılması gerekliliği,

3) Kabule göre de ;

a) Dosya kapsamına göre eylemin ''güveni kötüye kullanma'' suçu olduğu anlaşıldığından, değişik iş karar başlığında suç adli olarak ''dolandırıcılık'' suçunun yazılarak maddi hata yapılması,

b) 6706 sayılı Kanun'un ''İade yargılaması'' başlıklı 18. maddesinde; ''Kişinin rızaya dayalı iade usulünü kabul etmemesi hâlinde mahkeme, iade şartlarını bu Kanun ve Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası andlaşma hükümlerine göre inceleyerek iade talebinin kabul edilebilir olup olmadığına karar verir.'' hükmündeki ifade uyarınca iade talebinin kabul edilebilir olmadığı '' şeklinde karar verilmesi yerine ''iade talebin REDDİNE'' şeklinde karar verilmiş olması,