Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2022/8628 K.2023/9796

itirazın reddi

KANUN YARARINA

BOZMA YOLUNA

BAŞVURAN

Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ

İlgili kararın kanun yararına bozulması

... Cumhuriyet Başsavcılığının 03.03.2021 tarihli ve 2021/1475 Soruşturma, 2021/3822 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ... 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.06.2021 tarihli ve 2021/3825 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 09.06.2021 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 02.07.2022 tarihli ve 2022/8934 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.10.2022 tarihli ve KYB-2022/104383 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.10.2022 tarihli ve KYB-2022/104383 sayılı sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği,

buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,

Dosya kapsamına göre; müşteki ... ...

Büyükşehir Belediyesi Ulaşım ve Toplu Taşıma İnşaat ve Taahhüt Proje ve Müşavirlik Turizm Telekominikasyon Ticaret Anonim Şirketi ile şüphelilerin yetkilisi olduğu ... arasında 01/01/2018 tarihinde Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi imzalandığı, ilgili sözleşme gereğince müştekinin, şüpheli şirketin üretimini yada dağıtımını yaptığı akaryakıt, LPG, madeni yağları şüpheli şirketten veya nakliye masrafı kendisine ait olmak üzere şirketin belirleyeceği yerden almayı kararlaştırıldığı, ilgili sözleşmeye ek olarak ayrıca 27/12/2017 tarihinde bir protokol düzenlendiği, bu protokol gereğince müştekinin aldığı akaryakıtı 45 gün vade şartıyla QPLUS'ın .....

Terminali'nden ürün temin maliyeti üzerinden % 0,62 kar payı eklenerek bulunan miktarı ödeyeceği,... tarafından yayınlanan akaryakıt satış fiyatlarındaki değişikliklerin müştekiye bildirileceği ve bildirilen fiyat üzerine de %0,62 kar payı ve KDV eklenerek faturalandırılmak suretiyle fatura bedelinin ödeneceğinin kararlaştırıldığı, bu kapsamda şüpheli şirket yetkilileri tarafından her fatura döneminde müştekiye ait resmi mail adresine fatura dönemine ilişkin olarak...

Akaryakıt Satış Fiyatları olduğunu beyan ettikleri bir tablo gönderilerek fatura tanzim edildiği, müştekinin de buna göre fatura bedellerini ödediği, ancak müştekinin...

Akaryakıt Satış Fiyatları'nı kontrol ettiğinde listenin gerçeği yansıtmadığını fark ettiği, şüpheli şirket yetkililerin müşteki şirkete yanlış verileri vermek sureti ile haksız menfaat elde ettikleri ve müşteki şirketi zarara uğrattıklarını belirterek müştekinin dolandırıldığının iddia edildiği somut olayda, ...

Cumhuriyet Başsavcılığınca, müşteki şirketin şüpheli şirket ile yapmış oldukları anlaşma gereği iddia edilen akaryakıt fiyatlarına ilişkin her aşamada denetim imkanının bulunduğu, bu nedenle karşı taraftan sadır olan eylemin nitelikli yalan boyutunda olduğunun kabul edilemeyeceği, haliyle suçun unsurlarından olan hilenin mevcut olmadığı, ayrıca müşteki şirket ile şüpheli şirket arasında Akaryakıt Bayiilik Sözleşmesi ile bu sözleşmeye istinaden Protokolün imzalanmak suretiyle karşılıklı anlaşmaya dayalı olarak bir hukuki ilişkinin düzenlendiği,

şüpheli tarafından iş bu sözleşme ve protokol hükümlerine aykırı hareket edilmesi nedeniyle hukuki bir ihtilafın oluştuğu, bu ihtilafın çözümü hususunda ise tarafların genel yetkili hukuk mahkemelerine başvurarak talepte bulunmaları gerektiği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; müşteki vekilinin şikayet dilekçesi üzerine hiç bir soruşturma işlemi yapılmadan, şüpheli şirket yetkililerinin beyanının dahi tespit edilmediğinin anlaşılması karşısında, müşteki ve şüphelinin ifadelerinin alınması, müşteki vekilinin şikayet dilekçesinde...

Rafineri Fiyatlarının yayınlanan bir liste olmadığı, yalnızca dağıtım şirketleri ile paylaşıldığı, kendilerinin bu listeye önceleri ulaşamadıklarını beyan etmesi, ilgili Protokolün 4.1. maddesinde "QPLUS (şüpheli şirket)... tarafından yayınlanan Akaryakıt Satış fiyatlarını her değişiklikte BAYİ (müşteki şirket) 'ye gönderecektir." şeklindeki hükmü de nazara alındığında, öncelikle müştekinin şüpheliye yaptığı ödemelerde verileri yanlış paylaşıp paylaşmadığının, böylece haksız kazanç temin edip etmediğinin tespiti bakımından ödemelere ilişkin faturaların,

verilere ilişkin e-maillerin ve şirketlerin ticari defter ve kayıtlarının getirtilerek bilirkişiye tevdii sonrası rapor alınması sonucu şüphelinin hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, eksik soruşturmaya dayalı olarak verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz üzerine, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası;

“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

...“

Şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.

...“

Hükümleri yer almaktadır.

4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçi ... A.Ş. ile ...Akaryakıt Petrol Ürünleri Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında 01.01.2018 tarihinde Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi imzalandığının, ilgili sözleşmeye ek olarak ayrıca 27.12.2017 tarihinde bir protokol düzenlendiğinin, bu protokol gereğince şikâyetçi şirketin aldığı akaryakıtın bedeli olarak 45 gün vade şartıyla QPLUS'ın .....

Terminali Ürün Temin Maliyeti üzerinden belirlenen fiyata % 0,62 kar payı ve KDV eklenmesi sonrası bulunan meblağı ödemeyi, bununla birlikte şüphelilerin de... tarafından yayınlanan akaryakıt satış fiyatlarındaki değişiklikleri şikâyetçi şirkete bildirmeyi karşılıklı olarak taahhüt ettiklerinin, bu kapsamda şüpheli şirket yetkilileri tarafından şikâyetçiye ait resmi mail adresine gönderilen ve...

Akaryakıt Satış Fiyatları olduğu bildirilen tabloların gerçeği yansıtmadığının, faturalandırmaya bu tabloda belirtilen fiyatların esas alınması suretiyle şüpheli şirket yetkililerinin haksız menfaat elde ettiklerinin ve ... Büyükşehir Belediyesine ait bir şirket olan ... A.Ş.'yi zarara uğrattıklarının iddia olunması karşısında.

Ticaret Sicil Müdürlüğünden de sorulmak suretiyle suç tarihinde ...Akaryakıt Petrol Ürünleri Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin yetkililerinin açık kimlik bilgileri tespit edilerek şüpheli sıfatıyla beyanlarına başvurulması, fatura tarihlerine ilişkin akaryakıt satış fiyatlarını gösterir listelerin...'tan temin edilmesi, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisine konu tüm fatura ve belgeler ile şirketlere ait ticari defter, belge ve kayıtlar getirtilerek, dosyaya celp edilecek fiyat listeleri ile karşılaştırılmak suretiyle bilirkişi incelemesi yaptırılmasından sonra,

sonucuna göre şüphelilerin üzerine atılı suçun unsurlarının oluşup oluşmadığının takdir ve tayini gerekirken; "...müşteki şirketin şüpheli şirket ile yapmış oldukları anlaşma gereği iddia edilen akaryakıt fiyatlarına ilişkin her aşamada denetim imkanının bulunduğu, bu nedenle karşı taraftan sadır olan eylemin nitelikli yalan boyutunda olduğunun kabul edilemeyeceği, haliyle suçun unsurlarından olan hilenin mevcut olmadığı, ayrıca müşteki şirket ile şüpheli şirket arasında Akaryakıt Bayiilik Sözleşmesi ile bu sözleşmeye istinaden Protokolün imzalanmak suretiyle karşılıklı anlaşmaya dayalı olarak bir hukuki ilişkinin düzenlendiği,

şüpheli tarafından iş bu sözleşme ve protokol hükümlerine aykırı hareket edilmesi nedeniyle hukuki bir ihtilafın oluştuğu, bu ihtilafın çözümü hususunda ise tarafların genel yetkili hukuk mahkemelerine başvurarak talepte bulunmaları gerektiği" şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. ... 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.06.2021 tarihli ve 2021/3825 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,