Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2023/2687 K.2024/1054

Başsavcılığının 25.12.2021 tarihli ve 2021/1943 Soruşturma, 2021/4645 (Kararda sehven 2021/4863 yazıldığı bildirilmiş) Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Erzincan Sulh Ceza Hakimliğinin 24.03.2022 tarihli ve 2022/490 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 24.03.2022 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 03.04.2023 tarihli ve 2022/15703 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve KYB-2023/42772 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve KYB-2023/42772 sayılı kanun yararına bozma isteminin.

"5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği,

buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından,

itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında, Somut olayda, müşteki vekili Avukat ...'in 11/04/2017 tarihli dilekçesinde özetle, müşteki ...'ün... plakalı aracını satmak için şüpheli ... ile anlaştığını, şüpheli ...'nun kendisine 05077111151 numaralı çekin fotoğrafını gönderdiğini, aracı 04/01/2017 tarihinde 26.000 Türk lirası nakit 55.000,00 Türk lirası ise çek ile ödenmek üzere şüpheli ...'a sattığını, daha sonra aracı şüpheliler ... ve ...'nun aldıklarını, daha sonra aracın diğer şüphelilere satıldığını,

çek bedelini tahsil etmek için bankaya gittiğinde çekin karşılıksız çıktığı şeklindeki iddialar üzerine Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığınca 2021/1943 sayılı soruşturma evresi sonunda müşteki ile şüpheli ... ve ... arasında araba alım satımı olduğu, araç karşılığında müştekiye verilen çekin karşılıksız çıktığı, müşteki ile şüpheliler arasında ki ihtilafın alım satım sözleşmesinden kaynaklandığı, bu nedenle hukuki ihtilaf olduğu,

müştekinin hakkında görevli ve yetkili Hukuk Mahkemelerinde veya İcra Dairesinde araması gerektiğinden bahisle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ise de, Şüphelilerin önce tanıdıkları mal varlığı olmayan kişilere şirket kurdurup bankalardan çek karnesi aldırdıkları yada ticarî faaliyeti olmayan şirketlerin ellerinde bulunan çek karnelerini temin ederek piyasaya sürdükleri, "sahibinden.com" dahil diğer bütün araç ilânlarının verildiği ilân sitelerini takip edip ilân sahibi kişiler ile internet üzerinden tanıştıkları ve yazışmalar yaparak araçları satın almaya talip oldukları,

cüz'i paraları peşinat olarak ödeyerek satın alınan araçları aynı gün içerisinde üzerilerine hiçbir mal varlığı kaydı veya adli sicil kaydı bulunmayan kişilere devredip çeşitli araç galerilerinde satışa arz ettiklerinin iddia edildiğinin anlaşılması karşısında, soruşturma aşamasında ifadesi alınan ... ve ... dışındaki diğer tüm şüphelilerin ifadelerine başvurulması, şüphelilerden ... hakkında soruşturma dosyasına konu suç tarihi olan 04/01/2017 tarihine çok yakın bir tarih olan 23/03/2017 tarihli benzer eylemi nedeniyle ...

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 11/03/2022 tarihli ve 2022/10570 sayılı iddianame ile açılan dava dosyasının ve suç duyurusu ve aşamalardaki beyanlarda geçen benzer nitelikteki soruşturma dosyalarının incelenmesi, soruşturma konusu olayda kullanılan çekin keşidecisi olan şüpheli ..., ilk ciro sahibi olan şüpheli ... ve ikinci ciro sahibi olan ... Gıda Mad. İnş.

Tekstil Kuyumculuk yetkilisi şüpheli Yaşar Sami ve en son üçüncü ciro sahibi olan şüpheli ... arasındaki ticarî ilişkilerin araştırılması, gerekirse şüpheliler arasındaki para transferlerine ilişin banka kayıtlarının temin edilmesinden sonra şüphelilerin hukukî durumlarının tayin ve takdiri gerektiğinin gözetilmeden, yapılan eksik soruşturma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesi yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında.

Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir.

Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere.

Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçinin www.sahibinden.com isimli internet sitesi üzerinden satışı çıkardığı kendisine ait... plaka sayılı aracı şüpheli ...'a Borçka Noterliği'nin 04.01.2017 tarihli ve 0053 yevmiye sayılı araç satış sözleşmesi ile sattığının, araç bedelinin 26.500,00 TL'lik kısmının şüpheli ... tarafından şikâyetçinin hesabına gönderildiğinin, kalan 55.000,00 TL'lik kısım için ise, şüpheli ... tarafından Yapı Kredi Bankasına ait 22.02.2017 keşide tarihli, keşidecisi şüpheli ... olan, şüpheli ... namına keşide edilmiş ve arkasında ... Gıda Mad. İnş. Teks. Kuy. İlet.

Hiz. ve Rek. San. Tic. Ltd.

Şti.'nin cirosu bulunan çekin ciro edilerek verildiğinin, çekin bankaya ibrazı üzerine karşılıksız çıktığının, şikâyetçinin yaptığı araştırmalarda şüphelilerin iştirak halinde hareket ederek internet üzerinden satışa sunulan ikinci el araçları satın almak üzere araç sahipleriyle irtibata geçtiklerini, araç bedellerinin bir bölümünü çekle ödemeyi teklif ederek yine gerçekte ticari faaliyeti olmayan şirketler veya kandırdıkları mağdurlar adına alınan karşılıksız olduğu baştan belli çekler ile ödemeyi yaptıklarını öğrendiğinin iddia olunması üzerine başlatılan soruşturma kapsamında;

şüpheli ... ... dışındaki diğer şüphelilerin de ifadelerine başvurulması, şüpheliler hakkında başkaca mağdurlara yönelik olarak gerçekleştirdikleri benzer eylemlerine ilişkin soruşturmalar bulunduğu belirtildiğinden, bu soruşturmalar ile işbu dosyanın tefrik edildiği Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığının 2017/4985 Soruşturma sayılı dosyasının akıbetinin araştırılması, bu dosyalar ve şikâyetçi vekilinin dilekçelerinde belirttiği taraflar arasında araç alım satımından kaynaklanan hukuk/icra dosyalarının getirtilip incelenmesi, soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesi,

çekte keşideci olarak görünen şüpheli ... ile şüpheliler ..., ..., ... ve ......Ltd.

Şti. arasında herhangi bir ticari ilişki bulunup bulunmadığı araştırılarak, temin edilmesi halinde buna ilişkin bilgi ve belgelerin dosyaya eklenmesinden sonra, şüphelilerin başlangıçta itibaren dolandırıcılık kastıyla hareket edip etmedikleri de belirlenerek sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekirken; "...müşteki ile şüpheli ... ve ... arasında araba alım satımı olduğu, araç karşılığında müştekiye verilen çekin karşılıksız çıktığı, müşteki ile şüpheliler arasında ki ihtilafın alım satım sözleşmesinden kaynaklandığı, bu nedenle hukuki ihtilaf olduğu,

müştekinin hakkında görevli ve yetkili Hukuk Mahkemelerinde veya İcra Dairesinde araması gerektiği anlaşılmakla..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,