Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2023/3893 K.2024/6453

İstanbul Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 02.11.2022 tarihli ve 2022/1437 Değişik İş sayılı kararına yönelik, Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 12.05.2023 tarihli ve 2022/34264 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 12.07.2023 tarihli ve KYB-2023/64775 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 12.07.2023 tarihli ve KYB-2023/64775 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na muhalefet suçundan sanık Mehmet Ali Gündüz hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 10/11/2021 tarihli ve 2021/200732 soruşturma, 2021/59270 esas, 2021/46716 sayılı iddianamenin iadesine dair İstanbul Anadolu 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 17/11/2021 tarihli ve 2021/1334 sayılı iddianamenin iadesi kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii İstanbul Anadolu 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 03/12/2021 tarihli ve 2021/1520 değişik iş sayılı kararını müteakip,

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca yeniden düzenlenen 27/05/2022 tarihli ve 2022/16177 soruşturma, 2022/39563 esas, 2022/30296 sayılı iddianamenin ihtisas mahkemesinde açılması gerektiğinden bahisle iadesine dair İstanbul Anadolu 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 31/05/2022 tarihli ve 2022/846 sayılı iddianamenin iadesi kararına karşı yapılan itirazın davanın iadeyi yapan mahkemeye açılması gerektiğinden bahisle kabulüne ve iade kararının kaldırılmasına ilişkin mercii İstanbul Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/06/2022 tarihli ve 2022/1056 değişik iş sayılı kararını takiben,

Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 25/11/2021 tarihli ve 1227 sayılı ihtisas mahkemelerinin belirlenmesine ilişkin kararında 25/12/2021 tarihinden itibaren 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na muhalefet suçlarından açılan davalara ihtisas mahkemelerinde bakılması gerektiğinden bahisle mahkemenin görevsizliğine, dosyanın yetkili ve görevli İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesine dair İstanbul Anadolu 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 28/06/2022 tarihli ve 2022/1015 esas, 2022/969 sayılı kararı üzerine,

Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin ihtisaslaşmaya ilişkin kararının mahkemelere intikal eden dosyaları etkilemediği, bu hususun iddianamenin iadesi sebebi de yapılamadığından görevli Mahkemenin İstanbul Anadolu 8. Asliye Ceza Mahkemesi olduğundan bahisle İstanbul Anadolu 17. Asliye Ceza Mahkemesinin 15/09/2022 tarihli ve 2022/547 esas, 2022/710 sayılı kararı ile karşı görevsizlik kararı verilmesi üzerine, İstanbul Anadolu 8. Asliye Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına dair İstanbul Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesinin bila tarih ve 2022/1437 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

Somut olayda, Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 25/11/2021 tarihli ve 1227 sayılı ihtisas mahkemelerinin belirlenmesine ilişkin kararında 25/12/2021 tarihinden itibaren 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na muhalefet suçlarından açılan davaların elli beş veya daha fazla asliye ceza mahkemesi bulunan yerlerde 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 ve 17 numaralı ihtisas mahkemelerine tevzi edilmesine karar verildiği,

benzer bir olaya ilişkin Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 27/10/2011 tarihli ve 2009/12565 esas, 2011/18051 karar sayılı ilamında "...görev hususu kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği cihetle ...BOZULMASINA..." şeklinde belirtildiği üzere yargılamanın her aşamasında görev kurallarının kamu düzenine ilişkin olduğu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan iddianame tarihinin 27/05/2022 tarihi olduğu, bu tarih itibariyle ihtisas mahkemelerinin görevli olduğu,

bu nedenle atılı 213 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan açılan davada İstanbul Anadolu 17. Asliye Ceza Mahkemesinin görevli olduğu gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.”

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun'un 3-7 nci maddelerinin. "Mahkemelerin görevleri kanunla belirlenir. Davaya bakan mahkeme, görevli olup olmadığına kovuşturma evresinin her aşamasında re'sen karar verebilir. 6 ncı madde hükmü saklıdır. Görev konusunda mahkemeler arasında uyuşmazlık çıktığında, görevli mahkemeyi ortak yüksek görevli mahkeme belirler.

İddianamenin kabulünden sonra; işin, davayı gören mahkemenin görevini aştığı veya dışında kaldığı anlaşılırsa, mahkeme bir kararla işi görevli mahkemeye gönderir. Adlî yargı içerisindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir. Duruşmada suçun hukukî niteliğinin değiştiğinden bahisle görevsizlik kararı verilerek dosya alt dereceli mahkemeye gönderilemez.

Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hâkim veya mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür." şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır.

2. 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un Ceza mahkemelerinin kuruluşu başlıklı 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasında. "İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde ceza mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.

(Ek cümleler: 2/12/2014-6572/39 md.) Özel kanunlarda başkaca hüküm bulunmadığı takdirde ihtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak daireler arasındaki iş dağılımı, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar, Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakla yükümlüdür.

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca iş dağılımının yapıldığı tarih itibarıyla görülmekte olan davalarda daireler, iş bölümü gerekçesiyle dosyaları diğer bir daireye gönderemez." hükmü yer almaktadır.

3. Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin, 25.11.2021 tarihli ve 1227 sayılı kararında; "...Asliye ceza mahkemelerine gelen işlerin vasıf ve mahiyeti itibarıyla çeşitli olması, bu çerçevede 04.01.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’ndan kaynaklanan dava ve işlerin niteliklerinin farklı olması göz önünde bulundurularak, gerek uygulama birliğinin sağlanması, gerekse etkinlik ve verimliliğin artırılması ile ihtisaslaşmanın önemi nazara alınarak, mezkûr dava ve işlerde iş dağılımı bakımından iki veya daha fazla dairesi bulunan mahallerde ihtisaslaşmaya gidilmesinde fayda olacağı değerlendirilmiştir...Bu itibarla.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’ndan kaynaklanan ve asliye ceza mahkemesinin görev alanına giren dava ve işlere;...h) Elli beş veya daha fazla asliye ceza mahkemesi bulunan yerlerde 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 ve 17 numaralı,... asliye ceza mahkemelerinin bakmasına, bu kapsamda görülmekte olan dava ve işlerin iş bölümüne dayanılarak mezkûr mahkemelere gönderilmemesine, 15.12.2021 tarihinden itibaren gelecek yeni dava ve işlerin ise anılan ihtisas mahkemelerine tevzi edilmesine ve mahkeme puanına göre genel tevziden de iş verilmeye devam edilmesine karar verildi." denilmektedir.

4. 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları; " (1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.

(2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir.

(3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.

Şeklinde düzenlenmiştir.

5. Kanun yararına bozma talebine dayanılarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına göre yerinde görüldüğünden, kanun yararına bozma talebinin kabulüne karar verilmiştir.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. İstanbul Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 02.11.2022 tarihli ve 2022/1437 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,