Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2023/912 K.2024/1051

Batman Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 14.06.2022 tarihli ve 2022/7578 Soruşturma, 2022/2786 Esas sayılı iddianamenin iadesine ilişkin, Batman 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.06.2022 tarihli ve 2022/315 iddianame değerlendirme sayılı kararına vaki itirazın reddine dair mercii Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 05.07.2022 tarihli ve 2022/920 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 05.07.2022’de kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 04.01.2023 tarihli ve 2022/23216 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.02.2023 tarihli ve KYB-2023/6289 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.02.2023 tarihli ve KYB-2023/6289 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"Dosya kapsamına göre, Batman Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 17/02/2022 tarihli iddianamenin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 107/A maddesince düzenlenen tebliğin usulüne uygun olup olmadığının değerlendirilerek şüphelinin hukuki durumunun tayin edilmesi gerektiği gerekçesiyle Batman 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 04/03/2022 tarihli kararı ile iade edildiği, Batman 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 06/04/2022 tarihli kararıyla iddianamenin iadesi kararına karşı yapılan itirazın reddine karar verildiği,

eksiklikler giderildikten sonra Batman Cumhuriyet Başsavcılığınca yeniden düzenlenen 14/06/2022 tarihli ikinci iddianamenin ise 15/04/2022 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenleme ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinde etkin pişmanlık hükümleri getirildiği, bu yönden ilgili hükümlerin soruşturma evresinde uygulanmasının sanığın lehine olacağı gerekçesiyle ikinci kez iadesine karar verildiği,

Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 05/07/2022 tarihli kararı ile Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan itirazın reddine karar verilmiş ise de, mahkemesince ikinci kez iddianamenin iadesi yapılan sebebin, ilk kez iddianamenin iadesi gerekçeleri arasında yer almadığı, bu halde 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 174/4.

Maddesinde düzenlenen, "Cumhuriyet savcısı, iddianamenin iadesi üzerine, kararda gösterilen eksiklikleri tamamladıktan ve hatalı noktaları düzelttikten sonra, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini gerektiren bir durumun bulunmaması halinde, yeniden iddianame düzenleyerek dosyayı mahkemeye gönderir.

İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez" şeklindeki emredici hükmüne nazaran, ilk kararda belirtilmeyen nedenlere dayanılarak iddianamenin iadesi karar verilemeyeceği gözetilmeksizin, itirazın belirtilen nedenle kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 170 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; kamu davasını açma görevinin Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirileceği ve soruşturma evresi sonunda toplanan delillerin, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturması halinde Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemekle yükümlü olduğu; aynı maddenin üçüncü fıkrasında iddianamede nelerin gösterilmesinin gerektiği, dördüncü fıkrasında ise; iddianamede, yüklenen suçu oluşturan olayların, mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanacağı ve yüklenen suçu oluşturan olaylar ve suçun delilleriyle ilgisi bulunmayan bilgilere yer verilmeyeceği belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “İddianamenin iadesi” başlıklı 174 üncü maddesi;

“(1) Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a) 170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen,

b) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Suçun sübûtuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,

c) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Önödemeye veya uzlaştırmaya ya da seri muhakeme usulüne tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü uygulanmaksızın düzenlenen,

d) (Ek:17/10/2019-7188/20 md.) Soruşturma veya kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olan suçlarda izin alınmaksızın veya talep olmaksızın düzenlenen,

İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir.

(2) Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.

(3) En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır.

(4) Cumhuriyet savcısı, iddianamenin iadesi üzerine, kararda gösterilen eksiklikleri tamamladıktan ve hatalı noktaları düzelttikten sonra, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini gerektiren bir durumun bulunmaması halinde, yeniden iddianame düzenleyerek dosyayı mahkemeye gönderir. İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez.

(5) İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir."

Şeklinde düzenlenmiştir.

3. Şüpheli hakkında defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçundan cezalandırılması talebiyle düzenlenen Batman Cumhuriyet Başsavcılığının 17.02.2022 tarihli ve 2021/9720 Soruşturma, 2022/699 Esas sayılı iddianamenin, Batman 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.03.2022 tarihli ve 2022/33 iddianame değerlendirme sayılı kararında yer alan "...şüpheli hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda belirtilen şirketin yetkilisi olan şüphelinin, e-tebligat adresini oluşturduğuna dair başvuru ve diğer belgelerin araştırılması,

sonucuna göre kurum tarafından e-tebligat adresi oluşturulmuş ise bu adresin daha önce şüpheliye bildirilip bildirilmediğine dair deliller araştırıldıktan sonra tebligatın usulüne uygun olup olmadığı değerlendirilerek şüphelinin hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken şüpheliye bu adresin bildirildiğine ilişkin bir delilin bulunmadığı, bu durumun CMK'nın 174/1-b maddesine aykırılık teşkil ettiği..." şeklindeki gerekçelerle iade edildiği ve Cumhuriyet savcısının bu karara yönelik itirazının merci Batman 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.04.2022 tarihli ve 2022/195 Değişik İş sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine,

Batman Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından iade gerekçesinde belirtilen araştırma yapılarak, Batman Vergi Dairesi Müdürlüğünün 08.06.2022 tarihli cevabi yazısı ve ekindeki belgelerin dosyaya eklenmesinden sonra şüpheli hakkında defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçundan cezalandırılması talebiyle 14.06.2022 tarihli ve 2022/7578 Soruşturma, 2022/2786 Esas sayılı iddianamenin düzenlendiği, buna karşılık Batman 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.06.2022 tarihli ve 2022/315 iddianame değerlendirme sayılı kararında yer alan, "...15/04/2022 tarihli ve 31810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359.

Maddesinde belirtilen suçlar yönünden etkin pişmanlık düzenlemesi getirilmiştir....Dolayısıyla iddianamenin kabulü ile kovuşturma aşamasına geçileceğinden indirim oranının azalacağı, sanığın lehine olan indirimlerden yararlanmasını engelleyecek şekilde iddianame tanziminin sanığın aleyhine durum yarattığı..." şeklindeki gerekçeyle,

5271 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve aynı maddenin dördüncü fıkrası gereğince iddianamenin ikinci kez iadesine karar verildiği ve Cumhuriyet savcısının bu karara yönelik itirazının merci Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 05.07.2022 tarihli ve 2022/920 Değişik İş sayılı kararı ile reddedildiği anlaşılmıştır.

4. 15.04.2022 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7394 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Daire Kanun'un (7394 sayılı Kanun) 4 üncü maddesi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (213 sayılı Kanun) 359 uncu maddesinin son fıkrasından önce gelmek üzere.

“Bu maddede yazılı fiillerle verginin ziyaa uğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammının; soruşturma evresinde ödenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi halinde ise verilecek ceza üçte bir oranında indirilir.

Tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarak kesilen cezanın bulunmadığı durumlarda verilecek ceza yarı oranında indirilir.” fıkraları eklenmiştir.

5. 213 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin birinci fıkrası. "Resen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunmasıdır.

İnceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkı resen takdir olunmuş sayılır.", aynı Kanun'un 341 inci maddesinin birinci fıkrası. "Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder." ve anılan Kanun'un 344 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ise.

"341 inci maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir. Vergi ziyaına 359 uncu maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanır.

" şeklinde düzenlenmiştir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde...Vergi Dairesi Müdürlüğünün 164 043 6309 vergi kimlik numaralı mükellefi ... Tarım Gıda Hayvancılık İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.'nin yetkilisi olan şüpheli hakkında düzenlenen İzmir Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığının 04.05.2021 tarihli ve 2021-A-4880/9 sayılı Vergi İnceleme Raporunda, "...2021 yılında defter belge ibraz edilme zorunluluğuna uymayan birinci sınıf tüccar olan mükellef adına 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 355.

Maddesi gereğince 2.500,00 TL özel usulsüzlük cezası kesilmesinin gerektiğinin..." bildirildiği ve Raporda şüpheliye uygulanması istenen vergi ziyaı cezası miktarının da 0,00 olarak belirtildiği nazara alınarak; her ne kadar Batman 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.03.2022 tarihli ve 2022/33 iddianame değerlendirme sayılı iddianamenin iadesi kararı sonrasında yürürlüğe giren ve yargılamanın farklı aşamalarında değişen miktarlarda ceza indirimi öngörülmesi nedeniyle şüpheli lehine olan 7394 sayılı Kanun ile getirilen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasına yönelik aynı Mahkemenin 20.06.2022 tarihli ve 2022/315 iddianame değerlendirme sayılı

iddianamenin iadesi kararında yer alan gerekçenin, 5271 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki "...ilk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez." şeklindeki hüküm kapsamında değerlendirilmesi söz konusu değil ise de; somut olayda, şüphelinin üzerine atılı defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçundan kaynaklanan vergi ziyaı oluşmadığı gibi tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarak kesilen bir cezanın da bulunmadığı,

söz konusu eylemden dolayı 213 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının aynı Kanun'un 359 uncu ve 371 inci maddelerinde belirtilen tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarak kesilen bir ceza niteliğinde olmadığı nazara alındığında.

213 sayılı Kanun'un 359 uncu maddesine 7394 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi ile eklenen "Tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarak kesilen cezanın bulunmadığı durumlarda verilecek ceza yarı oranında indirilir." şeklindeki hüküm uyarınca, suçun sübutu halinde Mahkemece soruşturma aşaması için öngörülen indirim miktarı üzerinden etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabileceği anlaşılmakla, belirtilen nedenle kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 05.07.2022 tarihli ve 2022/920 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,