Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2003/8321 K.2004/3406

MARKA SAHININ IZNI OLMADAN BU MARKAYI TAŞIYAN TAKLIT MALLARIN TRANSIT GEÇIŞI SURETIYLE MARKA HAKKINA TECAVÜZ

GÜMRÜK YÖNETMELİĞİ(MÜLGA) (0) Madde 15

MARKALARIN KORUNMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME (556) Madde 64

MARKALARIN KORUNMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME (556) Madde 9

MARKALARIN KORUNMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME (556) Madde 61

GÜMRÜK YÖNETMELİĞİ(MÜLGA) (0) Madde 109

"İçtihat Metni"Taraflar arasında görülen davada (Gemlik Asliye Hukuk Mahkemesi)nce verilen 30.4.2003 tarih ve 2002/118-2003/280 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, dava dosyası için tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalının beyan sahibi/temsilcisi sıfatı ile yurda sokmak istediği "Leon" marka adı ile beyan ettiği sigaraların müvekkilinin dünyaca tanınmış "M. ve M. Light" markalarının taklidi ve sahtesi olduğunun saptanması üzerine gümrük idaresince el konularak savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu ileri sürerek, markaya tecavüz yolu ile haksız rekabetin önlenmesini ve ortadan kaldırılmasını, sahte sigaraların imhasını ve hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin mal sahibi veya temsilcisi olmadığından husumet ehliyetinin bulunmadığını, sadece limana gelen mal ve konteynerlerin talimata uygun taşınmasından sorumlu olduğunun, dava konusu sigara yükünün yurt içine sürülmeden transit olarak yurt dışına gönderilmek üzere işlem yapıldığını, müvekkilinin transit aktarma beyannamesi ve özel beyan doldurduğunu, malların Trabzon'da gümrük idaresince muayene edilip mühürlendiğini, müvekkilinin de bu belgelere dayanarak transit geçiş beyannamesi düzenlediğini, imha isteminin gümrük idaresine başvurularak idari kararla sağlanabileceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlara, yapılan keşif ve bilirkişi raporuna dayanılarak, sahte sigaraların Türkiye'ye yurt dışından geldiği ve gene yurt dışı edilmek üzere işleme tabi tutulduğu, kaçakçılık suçu ile ilgili açılan davanın bu nedenle görevsizlik kararı ile sonuçlandığı, davacı markasına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan eylemin gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Davaya konu sigaraların davacı adına tescilli dünyaca tanınmış markaların taklidi yolu ile üretildiği ve davalı tarafından beyan sahibi/temsilci sıfatıyla gümrük transit işlemleri yürütülürken gümrük idaresi tarafından konteynerler açılarak yapılan kontrolde sahte olduklarının anlaşılması üzerine alıkonulduğu dosyadaki belge ve tutanaklarla sabittir.

Uyuşmazlık, yurt içi piyasaya sunulma amaç güdülmeksizin transit olarak yurt dışına gönderilmek üzere gümrük işlemi yapılan taklit markalı ürünlerin markaya tecavüz oluşturup oluşturmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Davalı tarafça, emsal olduğundan bahisle dosyaya ibraz edilen Dairemiz kararları, iki orjinal ürünle ilgili olup, malın transit olarak gönderileceği belirtilen ülkede tescilli marka sahibi firmaca serbest bölgeye getirtilmiş olması nedeniyle sahtecilik ve taklit ürünle ilgili işbu davaya emsal oluşturmaz. Ülkesellik ilkesi bakımından ilgili yasada marka hakkının kullanılması ve korunması bakımından bir muafiyet tanınmadığı açıktır.

Yine 556 sayılı KHK.nun 9/ll-c maddesinde marka hakkından doğan hakların kapsamı sayılırken tescilli marka ile ilgili işareti taşıyan malın ithal ve ihracının yasaklanabileceği öngörüldüğü gibi, bu madde de sayılan tecavüz hallerinin sınırlanmadığı, marka sahibinin izni olmadan bu markayı taşıyan taklit malların transit geçişinin markaya, tecavüz oluşturacağı öğretide de kabul edilmektedir.

Anılan KHK.nun 61/c maddesinde markayı veya ayırt edilmeyecek benzerini kullanarak markanın taklit edildiğini bilen veya bilmesi gerekenlerin bu ürünleri ticari amaçla elinde bulundurmanın da marka hakkına tecavüz oluşturduğunu öngörmektedir. Aynı KHK.nun 64/1 maddesine göre, marka taklit edilerek üretilen ürünü ticari amaçla bulunduran kişi ayrıca tazminat ödemekle yükümlüdür.

Türkiye'nin taraf olduğu TRIPS Anlaşması'nın 41, 46 ve 50. maddeleri de taraf ülkelere marka hakkı ihlallerine neden olan malların hak sahiplerinin zarar görmesini engelleyecek biçimde ticaret kanalları dışına çıkarılması yükümlülüğü getirmektedir.

Nitekim, dava ikamesinden sonra 31.5.2002 tarihli RG'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin 15/Son ve 109. maddeleriyle de bu tür eşyalara ait işlemlerin durdurulacağı öngörülmekle sözü edilen yukarıdaki değerlendirmelerin aynı amaca yönelik olduğunun benimsendiğini göstermiştir.

Bütün bu açıklamalar ışığında, marka sahibinin izni olunmaksızın marka taklit edilerek üretilen sahte ürünleri bulundurmanın ve yurt dışı etme faaliyetlerinin suç ve marka hakkına tecavüz oluşturduğunun değerlendirilerek, davalının hukuki durumunun da 556 sayılı KHK.nun 6/c maddesi çerçevesinde düşünülerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçelerle davanın reddi doğru görülmemiş, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.