Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2005/11619 K.2007/2890

818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 248 ]

"İçtihat Metni"

Taraflar arasında görülen davada (Ankara Asliye Dördüncü Ticaret Mahkemesi'nce verilen 14.05.2005 tarih ve 2004/561-2005/224 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan, tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, yanlar arasındaki kira sözleşmesi ile davalıya ait "Çiftlik Satış Mağazasının müvekkiline kiralandığını, kira sözleşmesinin 8. maddesi ile mağazanın bulunduğu alışveriş mahalli ve civarında davalının bizzat ya da başka birisi kanalıyla aynı nitelikte satış mağazası açamayacağını benimsediği halde mecurun bulunduğu mahalde satış mağazası akarak sözleşme hükmünü ihlal ettiğini, ihlalin durdurulması için davalıya keşide edilen ihtarın da sonuçsuz kaldığını ileri sürerek, muarazanın men'i ve haksız maddi durumun ortadan kaldırılmasına, fazlası saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500.000.000 TL zararın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, müvekkilince işletilen yerin fabrika satış ve tanıtım mağazası olduğunu ve mağazanın sözleşmenin 8. maddesinde öngörülen "aynı nitelikte" tanımlama kapsamına girmediğini, aynı mahal ve civarı tanımlamasına da uygun düşmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlara göre, taraflar arasında 1991 yılında başlayan ve en son 1998 yılında yenilenen sözleşmenin 8. maddesinde "çiftlik mağazalarının bulunduğu alışveriş mahallinde ve civarında bizzat veya bir başkasına ait aynı nitelikte Atatürk Orman Çiftliği satış mağazası açamaz" hükmünün bulunduğu, davacının işyerinin aynı işi yapan ve yoğunluk kokoreç, hamburger, köfte gibi ayaküstü ürünlerin tüketildiği satış mağazalarının bulunduğu cadde üzerinde, davalının açtığı tanıtım mağazasının ise bu merkeze 360 m. uzaklıkta başka bir paftada ve doğa park olarak bilinen bir mahal içinde kaldığı,

davacının çiftlik ürünleri dışında başka ürünler satmasına rağmen davalının tanıtım mağazasında çiftlik ürünleri dışında bir ürün satılmadığı, her iki yerin nitelik olarak farklı olduğu gibi ticari alışverişin yoğunlaştığı yer dikkate alındığında davalının açtığı tanıtım mağazasının aynı mahalde ya da civarında sayılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, davalının sözleşme ile aynı mahal ve civarında davalıya ait ürünlerin satışı amacıyla mağaza açamayacağına ilişkin olarak verilen taahhüdün ihlal edildiği iddiasına dayalı muarazanın men'i ve tazminat istemine ilişkindir.

Taraflar arasında ilk olarak 1991 yılında imzalanıp, nihayeten 1998 yılında yenilenmiş sözleşme gereğince, davalının kiraya verdiği mağazada davacı yan, diğer ürünlerin yanında davalının ürettiği ürünleri satmayı taahhüt etmiş, sözleşmenin 8. maddesi ile de davalı, davacıya kiraladığı satış mağazasının "bulunduğu alışveriş mahallinde ve civarında bizzat veya bir başkası kanalıyla aynı nitelikte yeni bir satış mağazası" açmamayı taahhüt etmiştir.

Kira sözleşmesinin hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, sözleşmenin aynı zamanda tek satıcılık sözleşmesi niteliği taşıdığı da anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacıya kiralanan yer ile davalının yeni açtığı mağazanın satılan ürünler kapsamı itibarıyla aynı nitelikte olmadığı ve ayrıca, davacının mağazasının yerinin, Atatürk Orman Çiftliğinin içinde aynı nitelikte işler yapan mağazaların yoğunlukta olduğu cadde üzerinde, davalının mağazasının ise 360 metre uzakta, farklı bir paftada ve doğa park olarak bilinen mahal içerisinde kaldığı gerekçesiyle sözleşmeye aykırılığın bulunmadığı kabul edilmiştir.

Mahkemenin bu tespitleri doğru olmakla birlikte, sözleşmenin 8. maddesinde öngörülen "aynı mahal ve civarı" kavramını, Atatürk Orman Çiftliği ürünleri satın almak isteyen tüketiciler nazarında değerlendirmek ve davalının yeni açtığı mağazanın davacının mağazasına nazaran fiyat farkı açısından cazibe yaratıp yaratmadığı, aralarındaki mesafe itibarıyla sözleşme ile elde edilmek istenen amacın gerçekleşme olasılığını değerlendirmek gerekir iken, eksik inceleme sonucunda yazılı gerekçeyle hüküm kurulmuş olması bozmayı gerektirmiştir.