Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2005/3071 K.2006/2913

6762 S. TÜRK TİCARET KANUNU [ Madde 1139 ]

6762 S. TÜRK TİCARET KANUNU [ Madde 1143 ]

"İçtihat Metni"

Taraflar arasında görülen davada (İzmir Asliye Beşinci Ticaret Mahke-mesi)nce verilen 09.09.2004 tarih ve 2002/935-2004/557 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için tetkik hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili nezdinde taşıma sigorta poliçesiyle sigortalı emtianın Türkiye'den İtalya'ya taşınması işinin davalı tarafından üstlenildiğini, malın alıcıya teslimi sırasında 17 adet kolinin eksik olduğunun anlaşıldığını, sigorta tazminatının ödendiğini, rücu koşullarının oluştuğunu ileri sürerek, 1.367.000.000.-TL tazminat ile survey incelemesi masrafı 505,82 Euro'nun tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, malın ihtirazi kayıtsız olarak alıcısına teslim edildiğini, CMR 30. maddesi uyarınca hasar tespiti ve ihbarının yapılmadığını, rücu koşullarının bulunmadığını, satışın CİF satış olduğunu, meydana gelen hasardan satıcının sorumluluğunun bulunmadığını, poliçede de başkası yararına sigorta yapıldığına dair kaydın bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, taşınan emtianın gönderici tarafından CİF satış kurallarına göre satıldığı, eksik teslim edilen emtialar nedeniyle alıcı tarafından eksik ödeme yapıldığının kanıtlanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, taşıma sigorta poliçesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkindir. Somut olayda dava dışı E...Teks. Ltd. Şti'nin Türkiye'den İtalya'ya ihraç ettiği tekstil emtiasının taşınmasının davalı tarafından gerçekleştirildiği, gönderici satıcının bu emtiaları taşıma rizikolarına karşı davacı sigorta şirketine sigorta ettirdiği, satış faturasında CİF kaydının bulunduğu, davalı tarafından malların Italya'daki alıcısına teslim edildiği hususları uyuşmazlık konusu değildir. Taraflar arasındaki çekişme, taşınan emtianın alıcısına eksik teslim edilip edilmediği, taşıyanın sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve davacının bu uyuşmazlıkta aktif dava ehliyetinin olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

CİF satış, TTK'nun 1139 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup bu tür satış sözleşmesinde malların nakliye aracına usulüne uygun şekilde yükletildikten ve taşıma sırasında meydana gelebilecek hasarlar için emtia alıcı adına sigorta ettirilip, ücreti ödendikten sonra aynı Yasa'nın 1143. maddesi hükmü uyarınca satılan mallar üzerinde artık bir menfaati bulunmayacağından, anılan malların satıcı lehine sigorta yapılması ve taşıma rizikolarından dolayı sigortacının satıcıya ödemede bulunmasının geçerli olmadığı ve bu nedenle sigortacının halefîyet hakkının doğmadığının kabulü, ilke olarak doğrudur.

Ancak, uyuşmazlık konusu olayda dava dışı sigorta ettiren satıcı ile alıcı arasında düzenlenmiş yazılı satım sözleşmesine rastlanmamıştır. Aksine, satıcının başlangıçta satım bedelini tahsil etmediği ve satış faturasının açık olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, hukuki ilişkinin bütün olarak CİF satışın tüm özelliklerini içerdiğinin kabulü doğru değildir. Dolayısıyla, sigorta poliçesinin satıcının menfaatine düzenlenmiş olmasında hukuki yararı mevcuttur.

Kaldı ki, davacı sigortacı vekili, eksik teslim edilen mallar dolayısıyla dava dışı alıcının, selefi satıcıya eksik ödemede bulunduğunu açıklamıştır. Bu yönüyle de dava dışı sigorta ettiren satıcı ve dolayısıyla halefîyet gereği davacı ile emtia arasında menfaat ilişkisinin varlığı benimsenmelidir.

O halde, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğunun kabulü ile taraf kanıtlarının değerlendirilmesi ve uyuşmazlığın CMR hükümlerine tabi olduğu da dikkate alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru görülmemiştir.