Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2008/13525 K.2010/9081

Taraflar arasında görülen davada Konya 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 28.04.2008 tarih ve 2006/153 - 2008/116 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 21.09.2010 gününde davalı avukatı ... gelip, davacı avukatı tebligata rağmen gelmediğinden, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, ısı sistemleri sektöründe uzun yıllardır çalışan müvekkili şirketin tuvalet, banyo ve benzeri kapalı alanlarda hava sirkülasyonunu sağlayan ayrıca dış etkenlere karşı örneğin haşerelerin bahsedilen ağların içerisine girişini önleyen bir havalandırma tertibatı tasarladığını ve bu buluşunu 2002 01499 sayılı endüstriyel tasarım belgesi ve TR 2002 01055 Y sayılı faydalı model belgesi ile koruma altına aldırdığını,

03.12.2003 - 12.07.2004 tarihi arasında müvekkili şirket bünyesinde pazarlama ve satış elemanı olarak çalışan davalının şirketten ayrıldıktan sonra 28.12.2004 tarihinde aynı ürünle ilgili olarak "Banyo ve tuvaletler için kendinden sineklikli havalandırma pencere sistemi" adıyla 2004 03660 sayılı faydalı model başvurusunda bulunduğunu, başvurunun 21.04.2006 tarihinde tescil edildiğini, davalının 28.12.2004 tarihinde faydalı model başvurusunda bulunduğu ürünün müvekkilinin 2002 yılında başvurarak koruma altına aldırdığı ürün ile bire bir benzer bir ürün olup yeni olmadığını ileri sürerek,

davalı adına tescilli olan 2004-03660 sayılı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne, kararın kamuya ilan yoluyla duyurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin kendi çalışması sonucunda oluşturduğu ürünün faydalı model belgesi ile koruma altına alındığını, dava konusu faydalı modelin yeni olmadığına ilişkin iddiaların gerçeği yansıtmadığını, gerçekte davacı adına tescil edilen tasarım ve faydalı modelin yeni olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalıya ait TR 2004-03660 Y sayılı faydalı model belgesi ile davacı şirkete ait TR 2002 - 01055 Y sayılı faydalı model belgesinin yapılan karşılaştırılması sonucunda TR 2004-03660 Y sayılı faydalı model belgesinin (1) ve (2) numaralı istemlerin TR 2002-01055 Y sayılı faydalı model belgesine göre yeni olduğu, TR 2004-03660 Y sayılı faydalı model belgesinin (3) ve (4) numaralı istemlerin ise TR 2002-01055 Y sayılı faydalı model belgesine göre yeni olmadığı sonucuna varılarak,

davanın kısmen kabulü ile davalıya ait TR 2004-03660 Y numaralı faydalı model belgesinin üç ve dört numaralı istemlerinin hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde karar özetinin ulusal yayın yapan trajı en büyük üç gazeteden birinde masrafı davalıdan alınmak kaydıyla ilanına, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, davalı adına tescilli 2004/03660 numaralı faydalı model belgesine konu buluşun yenilik özelliği bulunmadığı iddiasıyla hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

551 sayılı KHK’nin 154. maddesinde, “bu KHK’nin 165. maddesi hükmüne göre yeni olan ve 10.madde anlamında sanayiye uygulanabilen buluşlar” için faydalı model belgesi verilebileceği düzenlenmiştir. Yenilik kriteri ise aynı KHK’nin 156. maddesinde tanımlanmış olup, buna göre faydalı model belgesi başvurusuna konu olan buluşun tescil edilebilmesi için, başvuru tarihinden önce Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya başka bir yolla açıklanmamış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmamış olması halinde buluş yeni kabul edilir.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, 551 sayılı KHK ile mutlak yenilik kriteri benimsendiğinden, hükümsüzlük davasında bu yönün mahkemece re’sen dikkate alınarak, tarafların bildirdikleri delillerle birlikte anılan KHK’nin 154 ila 156. maddeleri hükümleri göz önüne alınmak suretiyle ve somut uyuşmazlık koşulları itibariyle de gerektiğinde bilirkişi görüşü alınarak çözüme kavuşturulması gerekmektedir.

Dava konusu uyuşmazlıkta davacı, davalı adına tescil edilmiş olan faydalı modelin yenilik ve ayırt edicilik niteliği bulunup bulunmadığının tespiti açısından davacı adına tescilli 2002 01499 numaralı endüstriyel tasarım tescil belgesi ile 2002 01055 Y numaralı faydalı model belgesine konu buluşlar ile bilirkişi incelemesine dayanmıştır. Davalı taraf ise 25.07.2006 (07.11.2006 havale) tarihli delil listesinde diğer deliller yanında davacı adına tescilli U 2004/01839 numaralı faydalı model belgesine ait kayıtların TPE’den getirtilmesini istemiştir.

Dava konusu buluşun yenilik unsuruna sahip olup olmadığı, bir başka deyişle, o buluşların dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş olup olmadığı hususu bilirkişi görüşüne başvurulmak yoluyla çözümlenmelidir. Kamu düzenine ilişkin olan bu ilkeye dayalı olarak konusunda uzman olan bilirkişi veya bilirkişilerin yapacakları araştırma sonucunda bir faydalı model belgesine konu buluşun 551 sayılı KHK’nin 156. maddesi uyarınca daha önce kamuya sunulduğuna dair elde edilen bilgi ve bulguların HUMK’nun 75/son maddesi çerçevesinde re’sen dikkate alınması ve bilirkişi raporundaki yenilik unsurlarına yönelik değerlendirmenin de anılan KHK’nin 154 ila 156. maddelerine uygun olup olmadığına ilişkin hukuki denetiminin mahkemece yapılması gerekmektedir.

24.05.2007 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu 2004/03660 numaralı faydalı model belgesine konu buluş ile davalı tarafından delil olarak sunulan davacı adına tescilli TR 2004 01839 Y sayılı faydalı model belgesine konu buluş karşılaştırılmış, davalı adına tescilli ve hükümsüzlüğü istenilen TR 2004 03660 Y sayılı faydalı model belgesine konu 1 ve 4 numaralı istemlerin yeni olmadığından hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

21.02.2008 tarihli bilirkişi ek raporunda ise bu kez dava konusu faydalı model belgesine konu buluş ile davacı adına tescilli TR 2002 01055 sayılı faydalı model belgesine konu buluş karşılaştırılmış, dava konusu buluşun 3 ve 4 numaralı istemlerinin yeni olmadığı ifade edilmiş, mahkemece bilirkişi ek raporu benimsenerek, davalı adına tescilli TR 2004 03660 Y sayılı faydalı model belgesinin 3 ve 4 numaralı istemlerinin hükümsüzlüğüne, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, davalı ...’nin kısmen aleyhindeki bu hüküm adı geçen davalı tarafından temyiz edilmemiştir.

Mahkemece, dava konusu faydalı model belgesine konu buluşların yenilik unsuruna sahip olup olmadığı, bir başka deyişle, o buluşların dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş olup olmadığının tespitine yönelik araştırmanın kamu düzenine ilişkin olduğu gözetilerek, konusunda uzman olan bilirkişi veya bilirkişilerin yapacakları araştırma ve davalı tarafın da sunduğu delillerin değerlendirilmesi sonucunda dava konusu buluşların 551 sayılı KHK’nin 156. maddesi uyarınca daha önce kamuya sunulup sunulmadığı araştırılarak, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.