Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/10062 K.2011/8772

Taraflar arasında görülen davada Kovancılar Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 03.06.2009 tarih ve 2004/160 - 2009/128 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak taraf vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 12.07.2011 gününde davacı-karşı davalı avukatı ... ile davalı-karşı davacı avukatı ... gelip, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından Ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, İktisadi Devlet Teşekkülü olan müvekkilinin ilk önce Etibank Genel Müdürlüğü olarak, daha sonra, 26.01.1998 tarih, 98/10552 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla Eti Holding A.Ş. olarak, son olarak da 09.01.2004 tarih, 2004/6731, sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ... unvanıyla teşkilatlandırıldığını, teşekkülün Etibank Genel Müdürlüğü olarak faaliyette bulunduğu dönemde, Elazığ’da bulunan Şarkkromları-Ferrokropı Müessesesi Müdürlüğüne bağlanmış olan Sodyum Bikromat Fabrikasına ait makine ve ekipmanların, Etibank İşletmelerince ihtiyaçlarına göre kullanılması hususundaki yönetim kurulu kararına istinaden,

Şarkkromları-Ferrokrom İşletmesi Müessesesi dahil diğer işletme ve müesseseler tarafından anılan tesis de bulunan işlerine uygun malzeme ve ekipmanlar, tutanaklarla alınarak kullanıldığını, Etibank Genel Müdürlüğü’nün Eti Holding A.Ş.‘ne dönüştürüldüğü anılan Bakanlar Kurulu kararıyla Şarkkromları-Ferrokrom İşletmesi Müdürlüğü ...

A.Ş. olarak teşkilatlandırılarak Eti Holding AŞ’nin Bağlı Ortaklığı haline getirildiğini,yine aynı Bakanlar Kurulu Kararı ile Sodyum Bikromat Müdürlüğünün, Eti Holding A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne bağlandığını, daha sonra ... A.Ş.

Genel Müdürlüğü 18.10.2000 tarihinde özelleştirme kapsamına alındığını,Eti Holding A.Ş’nin bağlı ortaklığı olma statüsünün ortadan kalktığını,Etibank Genel Müdürlüğünün Eti Holding A.Ş. unvanıyla teşkilatlandırılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu kararının 3. maddesinde.

“Etibank Genel Müdürlüğü ile mevcut işletme ve müesseselerinin aktif ve pasifleri ile kullanımındaki tüm menkul ve gayrimenkuller, araç, gereç ve malzeme 30.04.1998 tarihi itibariyle devir (kapanış) bilançosu üzerinden Eti Holding A.Ş.‘ne ve ilgili Anonim Şirketlere devredilir” hükmü gereğince, 30.04.1998 tarihi itibariyle ... AŞ’nin Sodyum Bikromat Tesisinden aldığı tüm malzemelerin tespiti yapılarak, taktir edilen bedellerinin ... A.Ş.’den talep edilmesi hususunda.

25.02.2003 tarih, 25 sayılı teftiş raporu ve 31,03.2003 tarih, 340 sayılı müzekkere. 14.10.2003 tarih, 77 sayılı teftiş raporu ve 31.10.2003 tarih, 1313 sayılı müzekkere düzenlenmiş olup, anılan raporlar doğrultusunda ... A.Ş. tarafından 1998 yılından itibaren teslim alınıp kullanılmakta olan Sodyum Bikromat Tesisine ait makine ve malzemelerin taktir bedelleri makam oluru ile oluşturulan komisyon marifetiyle çıkartıldığını, ...

AŞ’nin, Eti Holding A.Ş.’den ayrı bir tüzelkişilik olarak faaliyet gösterdiği 16.10.2000-24.01.2002 tarihleri arasında ... A.Ş. tarafından tutanaklarla alınan malzeme bedeli için, 21.182.899.000.-TL 30.04.1998-16.10.2000 tarihleri arasında ... A.Ş. tarafından tutanaklarla alınan malzeme bedeli için.

380.985.262.800.-TL ve ayrıca kırıcı ünitesine ait makine ve teçhizat (gezer vinç, bunker, besleyici ve bantlı taşıyıcılar) için 130.000.000.000 TL taktir edildiğini,toplam 532.168.161.800.-TL sine tekabül eden sözkonusu malzeme bedellerinin ödenmesinin 12.03.2004 tarihli yazı ile davalı ... A.Ş. den talep edildiğini, ancak davalı ...

AŞ’nin 02.04.2004 tarihli cevabi yazısında, talebinin uygun bulunmadığı belirtilerek, malzemelere ilişkin değerlendirme raporu ve tablosunun tekrar gözden geçirilmesi ve yeniden fiyat taktirinin yapılmasının istendiğini, sonuçta konuyla ilgili teftiş raporlarına istinaden, Sodyum Bikromat Tesislerine ait makine ve malzemelerden ...

A.Ş. tarafından 1998 yılından sonra teslim alınarak kullanılmakta olanların taktir edilen bedellerinin, anılan Genel Müdürlükçe ödenmesinin gerektiğini, söz konusu malzeme bedellerine ait toplam alacaktan şirkete ödemeleri gereken maden sahası kontrollük ücreti düşüldüğünde KDV dahil toplam 623.910.771.888.-TL alacağının ticari temerrüt faizi ile ödenmesi gerektiğini ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, 623.910.771.888.-TL alacağın temerrüt faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin Şarkkromları Ferrokrom İşletmesi Müessesesi adı altında Etibank Genel Müdürlüğü’ne bağlı olarak faaliyetlerini devam ettirmekte iken. 98/10552 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile Etibank Genel Müdürlüğü’nün bankacılık kısmının özelleştirilmesi nedeniyle unvanı değiştirildiğini, ve Eti Holding A.Ş. adıyla yeniden teşkilatlandınldığını, aynı Bakanlar Kurulu kararı ile şirketin Eti Holding A.Ş. ye (şimdiki adı ...) bağlı bir genel müdürlük halinde ...

A.Ş. adıyla yeniden teşkilatlandırıldığını, şirketin davacı kurumun bağlı ortaklığı halinde faaliyetlerini devam ettirmekte iken, 10.10.2000 tarih ve 2000/76 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alındığını, şirketin davalı kurumun bağlı ortaklığı olarak faaliyetlerini devam ettirdiği dönemde, yine davalı kuruma ait bulunan fakat kurulduğu 1980'li yılların ortalarından beri işletmeye alınmayan Sodyum Bikromat Fabrikasında bulunan makine ve ekipmanların bir kısmının şirkete alınarak kullanıldığını, bu davayla,

Sodyum Bikromat İşletmesinden 30.04.1998-24.01.2002 tarihleri arasında şirketçe alınan söz konusu makine ve ekipmanların bedelinin talep edildiğini, sodyum Bikromat İşletmesinden 30.04.1998 - 24.01.2002 tarihleri arasında şirketçe alınan malzemelerin bedeli ile ilgili olarak;

davacı kurumun 12.03.2004 tarih ve 5051 sayılı yazısıyla Şirketimizden 532.168.161.800.-TL talep edildiğini, 1980'li yılların başlarında kurulan Sodyum Bikromat İşletmesinin teknolojisinin, işletmenin davacı kurumca satın alındığı 1989 yılının teknolojisine göre dahi yetersiz olması nedeniyle bugüne kadar faaliyete geçirilemediğini ve bu nedenle de işletme içerisinde bulunan makine vs. malzemeler davacı kuruma bağlı Genel Müdürlüklerce alınarak kullanıldığını,bu malzemeler, şirketçe alındığı tarihe kadar hiç kullanılmamış olmasına rağmen,

davacı kurumun yıllarca bekleyen makine ve teçhizatların yıpranmadığı veya teknolojilerinde herhangi bir eskime olmadığı gibi bir iddiada bulunmasının kabul edilebilir bir yönünün bulunmadığını, bu malzemelerin şirketçe alınıp kullanılmaya başlandıktan kısa bir süre sonra kullanılamaz hale geldiğini halen de şirketçe bu makinelerden kullanılan olmadığını, söz konusu malzemelerin, alınmış olduğu 1998-2002 yılları itibariyle ekonomik ömrünü doldurmuş ve ancak hurda olarak satışı yapılabilecek malzemeler olduğunu,

ancak hurda olarak değerlendirilebilecek söz konusu malzemelere bugünkü sıfir piyasa fiyatı takdir edilerek bedelinin şirketten talep edilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiş, karşı dava ve ıslah dilekçesi ile de müvekkiline ait bulunan A-243l Catemıllar marka loder 01.05.1998-12.04.2004 tarihleri arasında davacı kuruma bağlı Mazıdağı Fosfat işletmesince toplam 2.172 gün kullanıldığını, Yol ve İş Makinaları Kira Ücreti Tarife Çizelgesine göre; loderin 1 saatlik kamu kurum ve kuruluşlarına kira ücreti yakıt ve diğer giderler hariç 21.772.800.-TL olduğunu, bir loderin günlük çalışma süresinin 4 saat olduğu göz önüne alındığında;

söz konusu loderin kullanma ücreti olarak, Şirketimiz davacı kurumdan toplam 189.162.086.400.-TL + KDV = 223.211.261.952.-TL alacaklı olduğunu, ayrıca, davacı kuruma bağlı Sodyum Bikromat İşletmesinin 7 kişilik Özel Güvenlik ekibi 01.05.1998 tarihinden Şirketin özelleştirildiği tarihe kadar Şirketin personelini taşıyan araçlarla Elazığ-Sodyum Bikromat işyeri arasında taşındığını, davacı kurumca herhangi bir ödemede bulunulmadığını iddia ederek,

şimdilik 5.000.000.000.-TL'nın davacı/karşı davalıdan tahsilini istemiş, birleşen davada davacı vekili, müvekkiline ait loderin davalıya ait Fosfat İşletmesinde kullanılmasından dolayı loderin geri alınması sırasında tespit edilen eksiklik/ arızaların bedeli olan 68.959,65.-YTL'nın tahsilini istemiştir.

Davacı/karşı davalı vekili, karşı ve birleşen davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre, davacı ve davalı-karşı davacının davalarını ispat edemedikleri gerekçesiyle davanın ve karşı davanın reddine karar verilmiştir. Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1-HUMK'nun 388. maddesi hükmüne göre mahkeme kararları, asgari olarak iki tarafın iddia ve savunmalarının özetlerini, incelenen maddi ve hukuki olayın özünü, mahkemeyi sonuca götüren gerekçelerin neler olduğu hususlarını ihtiva etmelidir. Yine Anayasa'nın 141. maddesinin 3 ncü fıkrası hükmü de mahkeme kararlarının gerekçeli olması gerektiğini düzenlemektedir. Dolayısıyla gerekçe, bir hükmün olmazsa olmaz unsurudur.

Taraflar, ancak kararlara konulması gereken gerekçeler sayesinde hükmün hangi maddi ve hukuki nedene dayandırıldığını anlayabilirler. Ayrıca, karar aleyhine yasa yollarına başvurulduğunda da HUMK'nun 428. maddesi uyarınca Yargıtay incelemesi sırasında gerekçe sayesinde kararın usul ve yasaya uygun olup olmadığı denetlenebilir. Diğer bir anlatımla, Yargıtay incelemesi ancak bir kararın gerekçe taşıması halinde mümkün olabilir.

Taraflarca temyiz konusu yapılan asıl ve karşı davanın mahkeme kararı, HUMK'nun 388. maddesinde belirtilen unsurlardan ve özellikle de gerekçeden yoksun olup, denetime elverişli değildir. O halde, gerekçesiz şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir. 2-Öte yandan, loderin geri alınması sırasında tespit edilen eksiklik/arıza bedelinin tahsiline yönelik açılan birleşen dava ile ilgili olarak mahkemece olumlu yada olumsuz bir hüküm tesis edilmemesi de doğru bulunmamıştır.. 3-Bozma neden ve şekline göre, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.