Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/12692 K.2011/14208

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 01/06/2009 tarih ve 2007/677-2009/296 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 18.10.2011 gününde davacı avukatı ..... ile davalı avukatı ... gelip, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili Berko Moda Ltd. Şti.’nin tekstil ürünlerinin ihracının diğer müvekkili aracı ihracatçı Gisad A.Ş tarafından yapıldığını, aracı ihracatçı sözleşmesi kapsamında Almanya’da mukim ITW Şirketine vesaik mukabili ihracat yapıldığını, davalının ise taşıyıcı olduğunu ancak davalının vesaik mukabili ödeme talimatına aykırı olarak malı alıcısına teslim ettiğini ve alıcıdan mal bedelinin tahsil edilemediğini ileri sürerek mal bedeli 20.175 Euro’nun davalıdan faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin iki parti halinde olan malın ilk partisini alıcısına teslim ettiğini, bir kısmının depoda beklediğini, davacı tarafın müvekkiline tahsil yetkisi vermediğini, bedelden sorumlu olmayacaklarını sorumlu olsalar bile CMR uyarınca sınırlı sorumlu olacaklarını savunarak davanın reddine talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, mal bedeli ihracatçı Gisad A.Ş. hesabına yatırılmadan malın teslim edilmemesi gerekirken malın alıcısına teslimi nedeniyle davalı taşıyıcının tam kusurlu olduğu, ihracat Gisad A.Ş. tarafından yapıldığından ve taşıma sözleşmesini de bu davacı yaptığından diğer davacı Berko Ltd. Şti.’nin aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davacı Berko Ltd. Şti.’nin açtığı davanın aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine, Gisad A.Ş.’nin açtığı davanın kabulü ile 20.175 Euro’nun davalıdan faizi ile tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Davacı ...Ş. ile davacı Berko Ltd. Şti. arasında yapılan sözleşme uyarınca Berko Ltd. Şti.’ne ait malların 900 adedi Almanya’da faaliyet gösteren ITW GmbH. Firmasına, 600 adedi ise İsviçre’de yerleşik Dachser GmbH. Firmasına ihraç edilmiştir. Davalı taşıyıcıdan talep edilen ihracat bedeli gümrük beyannameleri kapsamında Gisad A.Ş. tarafından vesaik mukabili olarak ihraç ettiği tekstil ürünlerinin bedelidir.

Davalı taşıyıcının taşıma sorumluluğunu üstlendiği 900 ve 600 parça tekstil ürününün hava konşimentoları doğrudan ithalatçılar adına değil, vesaik mukabili işleme aracılık eden Commerzbank Münih şubesi adına düzenlenmiştir. Konşimentolarda yükün vesaik mukabili olarak Zürih’e taşınacağı yazılıdır. Taşıyıcının vesaik mukabili ödeme şekline uygun olarak düzenlenen konşimentoları alıcısı olan Commerzbank Münih şubesi yada onun göstereceği kişiye teslim etmesi gerekir.

Davalı taşıyıcı tarafından vesaik mukabili işlem gereği yerine getirilmediği dosya kapsamı ile sabittir. Ancak, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşımanın havayolu ile gerçekleştirildiği kabul edilmesine rağmen davacılar tarafından bu taşımanın bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği hem hava hem de kara taşımanın davalı tarafından yapılması gerektiğinin kararlaştırıldığını ileri sürmüşlerdir.

Hava yolu ile uluslararası taşımadan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, taşıma ve teslim süresi ile tazminat hesabı gibi hususların, sözleşmeye taraf olan ülkeler açısından Varşova-Lahey Konvansiyon hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Öte yandan, 4 sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Antlaşmasının 24/2 nci maddesinde yük taşımasında hukuki dayanağı ne olursa olsun tazminat davasında taşıyıcının bu Konvansiyonun şartlarına ve sorumluluk sınırlamasına tabi olduğu açıkça düzenlendiğinden, aynı konvansiyonun 22/6 maddesinde yük taşıması ile ilgili yazılı sorumluluk sınırlamasının somut olaya uygulanması, karar tarihine en yakın SDR kuruna göre sorumluluk sınırın belirlenmesi, talep edilen meblağın takip tarihindeki TL karşılığına göre belirlenmesi gereken gerçek zarar ile bunun karşılaştırılması,

gerçek zarar sorumluluk sınırının altında ise ona, şayet üzerinde ise sorumluluk sınırına hükmedilmesi gerekir. Bu itibarla mahkemece öncelikle dava konusu uyuşmazlığa Varşova Konvansiyonu hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı hususları açık olarak ortaya konularak yukarıda açıklanan hususlar değerlendirilip sonucuna göre bir karar vermek gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.