Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/3353 K.2011/1859

Taraflar arasında görülen davada Beyoğlu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 01.07.2008 tarih ve 2005/72-2008/228 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalı Gezairi Transport Nakliyat ve Ticaret A.Ş ile davalı ....

Şti vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 15.02.2011 gününde davalılardan Denizbank vekili Avukat ..... geldi, davacı ve diğer davalı vekili avukatlar davetiye tebliğine rağmen duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı.

Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, 10.07.2003 tarihli konişmentoyla Çin Halk Cumhuriyeti’nin Şangay Limanından İstanbul Kumport Limanına taşınan fitilli kadife yükünün davacı taşıyıcının bilgi ve talimatı olmadan davacının Türkiye İstanbul acentesi olan davalı Gezairi Transport Nakliyat ve Ticaret A.Ş tarafından konişmentosuz , gümrük işlemleri tamamlanmadan yük alıcısı diğer davalı ....

Şti’ne teslim edildiğini, yükü Gezairi Transport’un yardımıyla tesellüm eden ...’nin yükün ayıplı olduğunu iddia ederek Denizbank aracılığı ile açtırdığı akreditifi durdurarak, satım bedelini alıcıya ödenmemesini sağladığını, mal bedelinin müvekkili tarafından satıcı firmaya ödenmek zorunda kalındığını ileri sürerek, 103.200,53 USD’nın 01.09.2004 tarihinden itibaren faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...Ş vekili, uyuşmazlığın davalı bankanın taraf olmadığı ilişki ve olaylardan kaynaklanması nedeniyle müvekkiline dava yöneltilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı Gezairi Transport Nak. ve Ticaret A.Ş vekili, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, konişmento incelendiğinde emtianın teslim ve alacısının davalı ....Şti olduğunu ve tek alıcı durumunda bulunduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ....Şti vekili, davacının satıcı firmaya yaptığını iddia ettiği ödemeyi kanıtlaması gerektiğini, halefiyete dayalı açılan işbu davada müvakkilinin satıcı firmadan olan alacağının işbu davada takas-mahsubunun gerektiğini, satıcı firma ile taşıma sözleşmesi yapan davacının müvekkili aleyhinde dava açma hakkının bulunmadığını, davanın İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2003/1219 sayılı dosyası ile birleştirilmesi gerektiği; yetki itirazında bulunularak davanın İstanbul Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, dvalılardan Teksim Ltd Şti’nin, Çin Ülkesi Hong Kong’da mukim dava dışı Hushou Golden Circle Printing And Dyeing Co Ltd’den 677 rulo fitilli kadife kumaşı satın aldığı ve satım bedelini davalı ...Ş’ne açtırdığı akreditif ile ödemeyi taahhüt ettiği, yükün Şanghay limanından davacı şirketin taşıyanı olduğu "Bremen Bridge" gemisiyle taşınarak İstanbul Kumport limanına getirildiği ve taşıyanın acentası olan davalı Gezairi AŞ tarafından yükün satım bedeline ilişkin akreditif çözülüp, yükü temsil eden konişmentoların tedavüle çıkması beklenmeden konişmentosuz olarak teslim edildiği,

alıcı Teksim Ltd Şti’nin taşıma konusu yükü teslim almasına rağmen açtırdığı akreditifin durdurulmasını ve satış bedelinin satıcıya ödenmesini engellediği, iptal edilen akreditif nedeniyle satım bedelini tahsil edemeyen satıcının, Çin Halk Cumhuriyeti Şanghay Deniz Mahkemesinde taşıyıcının konişmentosuz mal teslimi nedeniyle yük sahibine karşı sorumluluğundan dolayı davalı taşıyıcı aleyhine dava açtığı, açılan davada satıcıyla anlaşan taşıyıcının sulh gereğince satıcıya 103.180-USD ödediği,

ayrıca banka havale için 20.USD masraf yaptığından bahisle 103.200 USD’nı işbu davada talep ettiği, alacağın sulhe uygun olarak Şanghay Deniz Mahkemesinin 24.08.2004 tarihli kararı ile ilama bağlandığı ve her zaman tahsilini mümkün olduğu gibi davacı delilleri arasında sunulan ödeme belgesi ile de sulh anlaşmasına uygun olarak karar tarihinden 7 gün sonra 01.09.2004 tarihinde ödendiği,

satın alan davalı ...’nin konişmentoyu davacı taşıyanın acentası olan davalı Gezairi AŞ’ne ibraz ederek malının gümrük çekim ordinosunu alması gerekirken, konişmento ibraz edilmeden acenta tarafından malın çekimine izin verildiği ve konişmentosuz olarak malın davalı ... tarafından alındığı, alıcı Teksim Ltd Şti’nin, acenta Gezairi AŞ’ne verdiği 06.03.2003 tarihli taahhüt mektubu ile orjinal konşimento sunulmadan malın kendilerine tesliminden doğacak her türlü zararı ve sonucu üstlendikleri, mürettebat, kaptan , donatan ve acenteya yöneltilebilecek her türlü sorumluluğun kendilerine ait olduğunu bildirdiği,

davalı acente Gezairi AŞ’nin TTK.nun 123.maddesi gereğince müvekkili davacı taşıyanın menfaatlerini korumaya mecbur olduğu halde taşıyanın sorumluluğuna yol açacak şekilde konşimentosuz malın teslimini sağladığından ve satılan malın parası satıcıya, malı alan alıcı tarafından ödenmediğinden doğan zarardan sorumlu olduğu, davalı alıcı Teksim Ltd Şti vekili her ne kadar malın ayıbından bahsetmekte ise de bu hususta herhangi bir tespitin mevcut olmadığı, süresinde yapılmış bir ayıp ihbarı varlığının ispatlanamadığı,

ayıplı olduğu iddia edilen malların akibetinin ne olduğu belli olmadığı gibi herhangi bir iadenin varlığı da iddia ve ispat edilemediği, malı alıp temellük eden ancak bedelini ödemeyen davalı alıcı Teksim Ltd Şti’nin de sebepsiz zenginleştiğinden, davacının ödemiş olduğu mal bedelinden sorumlu olduğu, davalı bankanın efektif açılması ile iptaline dair yaptığı işlemlerde herhangi bir kusurunun varlığı belirlenemediği gibi aksine banka işlemlerinin 500 Sayılı Yeknesak kurallara uygun olduğu sonucuna varılarak,

davalı ...Ş aleyhindeki davanın reddine, 103.180,53 YTL USD nin 01.09.2004 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı Yasanın 4A maddesi gereğince bu yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduata devlet bankalarınca uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı Gezairi Transport Nakliyat ve Ticaret A.Ş ile davalı ....Şti’nden tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Karar, davalı Gezairi Transport Nakliyat ve Ticaret A.Ş ile davalı ....Şti vekillerince temyiz edilmiştir. 1- Taraflar arasında görülen davada verilen 01.07.2008 günlü kararın davalı Gezairi Transport Nakliyat ve Tic AŞ vekilinin 03.03.2009 tarihli dilekçesiyle temyiz edildiği, ancak yine aynı vekilin kimlik tespitini içeren 03.08.2009 havale tarihli dilekçesi ile temyiz isteminden feragat ettiği anlaşıldığından, davalı Gezairi Transport Nakliyat ve Tic AŞ vekilinin temyiz dilekçesinin reddi gerekmiştir.

2- Davalı ... vekilinin temyiz istemine gelince. Dava dışı Huzhou…Co Ltd’nin davalı ...’ne sattığı malın davacı tarafından taşındığı, davacı taşıyanın acentesi olan diğer davalı şirketçe malın konişmento ibraz edilmeden davalı ...’ne teslim edildiği, mal bedelinin yük alıcısı olan davalı ... tarafından ödenmediği tarafların kabulündedir.

Davacı vekili, malın satıcısı tarafından müvekkili aleyhine Çin’de açılan davada tarafların sulh olduğunu ve mal bedelinin müvekkilince ödendiğini iddia ederek, ödediği bedelin rücuen tazmini istemi ile işbu davayı açmıştır. Davacı vekili tarafından davacı şirket hakkında Çin’de açıldığı iddia edilen davaya ilişkin bazı belgeler ibraz edilmiş ise de, sunulan belgelerin yabancı mahkemenin tasdikini içermediği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, davacı tarafından Çin’de mukim satıcı firmaya ödenen bedelin işbu davaya konu mal bedeline ilişkin olduğuna dair ödeme belgelerinde de yeterli açıklama bulunmamaktadır.

Mahkemece dava konusu taşıma nedeniyle davacı tarafından dava dışı satıcı firmaya yaptığını iddia ettiği ödemeye dair belgelerin ve yabancı mahkeme kararının tasdikli suretleri ile bunların noter tasdikli tercümelerini ibraz etmesi için davacı tarafa süre verilerek davayı açmakta hukuki yararı olup olmadığına dair davalı taraf itirazlarının cevaplandırılması gerekirken, eksik inceleme ile davanın kısmen kabulü doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davalı ... yararına bozulması gerekmiştir.