Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/4814 K.2011/3930

Taraflar arasında görülen davada İskenderun(Kapatılan) 3. Asliye Mahkemesi’nce verilen 15.10.2008 tarih ve 2005/62-2008/345 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 29.03.2011 gününde davacı avukatı ..... ile davalı avukatı.... gelip, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında 24/10/1995 tarihinde akdedilen sözleşme uyarınca demir hurdasıı ithal edildiğini ve davalının sahasına teslim edildiğini, ancak acentelik ücreti nedeniyle dava dışı Barutçu Ltd.Şti. tarafından açılan dava sebebiyle İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07/03/1996 tarihli ilamı ile ithal edilen hurda yükünün 1000 tonluk kısmı üzerinden bu şirket lehine 90.372 USD miktarlı rehin ve hapis hakkı tanındığını,

daha sonra müvekkili ve davalı Yazıcı AŞ. tarafından açılan menfi tespit davasının neticesinde İskenderun 1. Asliye hukuk mahkemesinin 1997/347- 2000/965 sayılı kararı ile rehin hakkı tesisine neden olan şirketin alacağının azaldığını, borçlarının mahkeme kararı ile 36.148 USD’ ye düşürüldükten sonra dava dışı alacaklının da alacak miktarının tamamının 31.000 USD’ ye tenzil ettiğini ve müvekkili ile sulh olduğunu, bunun sonucunda davalı Yazıcılar A.Ş’ne ödeme talimatı gönderilerek bu talimata göre 1.000 ton demir bedel alacağından mahsup edilmek üzere,

davalı tarafından dava dışı şirkete 31.000 USD ve icra tahsil harcının ödendiğini ve müvekkilinin alacağı bedelden 31.000 USD ve 1.900.000.000 TL harç düşerek davalı tarafından müvekkiline 102.700 USD demir bedeli ödendiğini ancak davalı tarafından yapılan bu bedel ödemesinin eksik bir ödeme olduğunu, zira demire ilişkin alım satım anlaşmasına göre ifa tarihindeki fiyatlar üzerinden ödeme yapılması gerektiğini,

davalının malların rehinli- hapisli olması gibi bir bahaneye dayanmasının kötüniyetli olduğunu ve davalı firmanın rehinli ve hapisli olmasına rağmen 1000 ton demirlerini fiyatlar yükselince haksız yere fabrikasında eriterek sattığını ve haksız kazanç elde ettiğinin ve 1995 tarihindeki ithalat anlaşmasına aykırı olarak aşırı sebepsiz zenginleştiğinin tesbit raporu ile belirlendiğini, davalı şirketin 135.000 USD’den anlaştığı bedeli 8 yıl mahkeme tedbiri nedeniyle ödemediğini ve daha sonra 8 yıl önceki fiyat üzerinden haksız yere noksan ödediğini,

davalının sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek şimdilik 10.000 YTL’nın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacı şirketin sözleşme konusu hurdayı Valantina Khuttorskoy gemisi ile müvekkili şirketin İskenderun yazıcı limanına getirdiğini ve gemi tahliye edilirken , davacı şirket ile temsilcisi ... – Barutçular Ltd.

Şti. arasında acentelik ücretinden dolayı meydana gelen ihtilaf nedeniyle ... – Barutçular Ltd şirketin davacı şirketten 90.372 USD alacağı olduğundan bahisle İskenderun 1. Asliye hukuk mahkemesinden ihtiyati tedbir talebinde bulunduğunu, mahkemece verilen 07/03/1996 tarihli ihtiyati tedbir kararı ile tahliye edilmekte olan 6000 ton hurda yükünün 1000 tonluk kısmına ihtiyati tedbir konularak müvekkili şirkette çalışmakta olan iki kişiye yediemin sıfatı ile teslim edildiğini,

ayrıca davacı şirketten gönderilen hurdadan 1000 ton hurdanın müvekkili şirkete gelmiş olmakla beraber üzerine ihtiyati tedbir konulmuş olması nedeniyle 1000 ton karşılığı olan bedelin ihtiyati tedbir süresince davacıya ödenmediği ve 1000 ton hurda ile ilgili olarak geç ödeme yapılmasında müvekkili şirketin hiçbir kusuru bulunmadığını, açılan dava sonucu mahkemece ... – Barutçular Ltd.

Şirketi’ nin davacı şirketten 36.148 USD alacağı olduğuna hükmedildiğini, davacının bu meblağı ödeyememesi nedeniyle uzun süre ihtiyati haciz ve rehnin 1000 ton hurda üzerinden kaldırılamadığını ve bu miktar hurdanın sözleşme ile belirlenen bedeli de davacı şirkete ödenmediğini, davacıların ödeme talimatı üzerine ... – Barutçular ltd.şti. vekiline gerekli ödemenin müvekkilince yapıldığını,

icraya da gene davacının talimatı ile davacı adına 1.900.000.000 TL ödenerek 1000 ton hurda üzerindeki tüm haciz ve hapisler kaldırılarak 1000 ton hurdanın sözleşme bedeli olan 135.000 USD dan 31.000 USD ve 1.900.000.000 TL mahsup edildikten sonra kalan bakiye 102.000 USD’nin davacı şirketin gösterdiği banka hesabına ödendiğini, müvekkili şirketin sözleşmeden doğan borcu kalmadığını, 1000 ton hurdanın ihtiyati tedbir, haciz ve rehin yolu ile zapt ve müsaderesi karşısında 1000 ton hurda tesliminden ve alıcı olan müvekkilinin zarar ve ziyanlarından sorumlunun davacı olduğunu, davacı şirketin,

müvekkili şirkete 03/11/2004 tarihinde ödeme talimatı verirken de, kendisine ödeme yapıldıktan sonra da ihtirazı kayıt koymadığını, 1000 ton hurdanın yediemine teslim edildiğini, bu durumda müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını savunarak davanın reddine talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafça davalı tarafa gönderilen ödeme talimatı satış konusu hurda demirin 1000 tonluk kısmının bedel alacağından mahsup edilmek üzere 31.000 USD 'nın davacının dava dışı alacaklısına ödenmesi, bakiye kalan kısmının ise davacı şirket yetkilisinin banka hesabına yatırılması talebini içerdiği, talimat yazısından anlaşılacağı üzere, taraflar 1000 tonluk bakiye hurda demirin ödeme zamanı ve ödeme şekli konusunda yeni bir anlaşmaya vardıkları, bu yeni anlaşmada hurda demirin fiyatında bir değişiklik yapılmadığı, yeni anlaşmaya göre talep edilen zamanda yapılan ödemenin eksik ifa oluşturmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, taraflar arasında akdedilen 24.10.1995 tarihli sözleşme uyarınca davacı tarafından yurt dışından ithal edilecek demir hurdasının davalıya satılacağı ancak, dava dışı Barutçu Ltd.

Şti. tarafından acentelik ücreti alacağı nedeniyle İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1996/138-131sayılı kararı ile ithal edilen hurda demir yükünün 1.000 tonluk kısmı üzerine acente lehine rehin ve hapis hakkı tanındığı, daha sonra açılan davalar sonucunda acentenin davacı ile sulh olduğu, davacı tarafından davalıya 03.11.2004 tarihli ödeme talimatı gönderildiği ve bu talimata göre, 1.000 ton hurda demir bedelinden mahsup edilmek üzere davalı tarafından dava dışı şirkete 31.000 USD ve icra tahsil harcının düşülerek davacıya 102.700 USD ödendiği,

oysa ifa tarihindeki fiyatlar üzerinden davacıya ödeme yapılması gerektiği, 8 yıl önceki fiyat üzerinden haksız yere noksan bedel ödediği, ayrıca davalı firmanın rehinli ve hapisli olmasına rağmen 1.000 ton hurda demiri fiyatlar yükselince fabrikasında eriterek sattığı, haksız kazanç elde ettiği iddiasına dayalı hurda demirin yeni bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucu 03.11.2004 tarihli ödeme talimatı yazısından anlaşılacağı üzere, taraflar

1.000 tonluk bakiye hurda demirin ödeme zamanı ve ödeme şekli konusunda yeni bir anlaşmaya vardıkları, bu yeni anlaşmada hurda demirin fiyatında bir değişiklik yapılmadığı, yeni anlaşmaya göre talep edilen zamanda yapılan ödemenin eksik ifa oluşturmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Yukarıda yapılan özette anlaşılacağı üzere davalının ithalatçısı davacının, ihracatçısı olduğu hurda demirin gemi ile İskenderun Limanına geldiğinde dava dışı Barutçu Ltd.

Şti. tarafından hapis ve rehin hakkı tanınması için müracaatta bulunulduğu ve İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1996/138-131 sayılı ve 07.03.1996 günlü kararı uyarınca 1.000 ton hurda demirin davalıya 08.03.1996 tarihinde yediemin olarak teslim edildiği çekişmesiz olup, yine İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2004/169 D.İş dosyası ile davalıya ait mahalde yapılan tesbit sonucu düzenlenen 13.08.2004 tarihli bilirkişi raporuna göre, davalıya yediemin olarak teslim edilen sözleşme, menşei şahadetnameleri, fatura, yediemine teslim tutanağında nitelikleri belirtilen HMS 1 niteliğindeki hurda demirin mevcut olmadığı çekişmesizdir.

Mahkemenin davanın reddine dayanak yaptığı 03.11.2004 tarihli ödeme talimatı davacının bu davaya konu ettiği alacağını sona erdiren mahiyette bir ibraname mahiyetinde bulunmadığı gibi, davacının ödeme tarihindeki miktarı istemesi şayet varsa fazla alacağını ortadan kaldıran bir belge değildir.

Bu itibarla mahkemece davalıya yediemin sıfatıyla teslim edildiği tarihte hurda demirin mülkiyetinin kime ait olduğu, taraflar arasındaki satışın şekli de nazara alınmak suretiyle değerlendirilmek ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.