Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/8339 K.2011/6656

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 4.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 06.03.2009 tarih ve 2006/601 - 2009/44 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacı-karşı davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 31.05.2011 gününde davalı-karşı davacı 3M San.Tic.A.Ş. vekili Av..... gelip, davacı-karşı davalı ... davalı-karşı davacılardan Uysal Plastik San. ve Tic.Ltd.Şti.

Avukatları tebligata rağmen gelmediklerinden, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan davacı-karşı davalılardan 3M San.Tic.A.Ş. avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı.

Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 2005/00279 tescil numaralı tasarım tescil belgesine sahip olduğunu, bu belgede yer alan 2 tip şişenin tasarımlarının müvekkiline ait olduğunu, bu tasarım ile ilgili hazırlanmış ölçülü resim ve krokilerin bulunduğunu, davalılardan 3M A.Ş’nin müvekkiline ait 2 adet şişe tasarımını izin almaksızın kullanmaya başladığını, davalı Peker Kimya Şirketinin, söz konusu şişelerin izinsiz üretim ve dolumunu yaptığını, diğer davalı Uysal Plastik şirketinin ise bu şişeleri diğer 2 davalı adına fason olarak ürettiğini, bu eylemlerin 554 sayılı KHK'nin 48. maddesi gereğince tasarım hakkına tecavüz olduğunu,

Şişli 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2006/363 D.İş sayılı dosyası ile tespit ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığını, düzenlenen 1.8.2006 tarihli bilirkişi raporunda müvekkili tarafından üretilen şişeler ile davalılara ait şişelerin büyük bezerlikler taşıdığının tespit edildiğini ileri sürerek davalıların eylemlerinin tasarıma tecavüz olup olmadığının tespitine, tasarımdan doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulmasını ve önlenmesini, tecavüzün giderilmesi için 40.000 YTL maddi, 10.000 YTL manevi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,

kararının ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı-karşı davacı Peker Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti. vekili, müvekkilinin diğer davalı 3M şirketi ile yaptığı 10.Haziran 2004 tarihli fason üretim sözleşmesi gereği bu şirket için fason üretim yaptığını bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, ayrıca davacının tasarım tescil belgesi aldığı ürünlerin yenilik kriterine sahip olmadığını, söz konusu şişelerin yıllardır Türkiye’de ve dünyanın pek çok ülkelerinde Scocth Brite markası ile üretilmekte olduğunu ileri sürerek asıl davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, karşı davada ise, davacı adına tescilli 2005/00279 nolu tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı-karşı davacı 3M A.Ş. vekili, davaya konu şişe tasarımlarının örnek şişeler olarak müvekkili şirket tarafından, bu şişelerin üretimi için davacıya teslim edildiğini, müvekkilinin 2003 yılından beri Amerika Birleşik Devletlerinde kullandığı şişe ambalajlarının aynısını Türkiye de ÇAM SİL ve SCOTCH BRİTE markaları ile üretmek üzere 2004 yılında hazırlık yaptığını, bu temizlik ürünlerinin üretilmesi için davalılardan Peker Kimya şirketi ile sözleşme imzaladığını, bundan önce ise davacı ile müvekkili arasında 29.01.2003 tarihli şişe üretim sözleşmesi yapıldığını,

bu nedenle şişenin görüntüsünün ve özelliklerini içeren tüm bilgilerin ve görüntülerin, kötü niyetli tescil tarihinden önce davacıya aktarıldığını, davacının şişeleri üretebilmesi için şişelere ilişkin teknik resim, bilgi ve örneklerin müvekkili tarafından 2004 yılı başında davacıya teslim edildiği,

müvekkilinin ürünün piyasaya çıkış tarihi olan 1 Eylül 2004 tarihinden önce bu şişeleri teslim etmesi için davacıya bildirim yaptığını, ancak davacıya gönderilen görüntü, teknik resim, bilgi ve numunelere dayanılarak üretilen örnek şişelerin ayakta duramadıkları ve içeriklerini sızdırdıkları için kullanılmadığını, böylece planladıkları tarihte ürünü piyasaya çıkaramadıklarını bundan dolayı müvekkilinin zarara uğradığını ve davalılardan Peker Şirketinin çalıştığı Plaskim Plastik şirketi ile anlaşarak üretimi bu şekilde yaptırdıklarını ,

hal böyle iken davacının haksız kazanç sağlamak amacıyla bu şişe tasarımlarının tescili içi kötü niyetle TPE’ne başvurduğunu, tescile konu şişe tasarımların Amerika Birleşik Devletlerinde müvekkilinin insiyatifi ile üretildiğini ve kullanıldığını, tasarımların davacı tescilinden önce müvekkiline ait olduğunu ve kullanıldığını, yeni ve ayırt edici olmayan bu tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek asıl davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, karşı davada ise, davacı-karşı davalıya ait 2005/00279 numaralı tasarım tescillinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Uysal Plastik Şirket vekili, müvekkilinin diğer davalılar için fason üretim yapan bir şirket olduğunu, plastik şişe tasarımlarının daha önceden davalı 3M A.Ş. tarafından hem yurt dışında, hem yurt içinde kullanıldığını, davacı Orkun Firmasının bu şişelerin üretiminin kendisine yaptırılmaması nedeniyle bunu hazmedemediğini ve kötü niyetli olarak tasarım tescili yaptırarak haksız, mesnetsiz ve kötü niyet içeren bu davayı açtığını savunarak davanın reddine talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, uyuşmazlığın davacıya ait 2005/00279 nolu tasarım tescillinde yer alan şişe tasarımlarının gerçek hak sahibinin kim olduğu, bu tasarımların ne şekilde meydana getirildiği, tasarımların gerçek sahibi davacı şirket ise bu tasarıma tecavüzün söz konusu olup olmadığı, bu tasarımların yeni ve ayırt edicilik koşullarını taşıyıp taşımadığı hususlarına ilişkin olduğu,

davacının tasarımı ile davalılarca üretilen şişelerin birbirinin çok benzeri olan tasarımlar olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmadığı ,davalı 3M şirketinin ek 7 nolu deliline göre bu ürünün arka kısmındaki bölümde üretim tarihinin 2004 yılı, üretim saatinin ise 10:31 olduğu anlamına gelecek yazıların bulunduğunun görüldüğü, yine davalı 3M şirketi tarafından ibraz edilen katalog fotokopilerinde de 3M © 2003 yazısının bulunduğu, dolayısıyla bu ürünlerin ABD’de 3M şirketi tarafından piyasaya çıkış tarihinin 2003 yılı

olduğunun kabulü gerektiği, fotokopi niteliğindeki deliller ile internet çıktılarının tek başlarına bir tasarımın yeniliğini yok edecek nitelikte olmadığı mahkemece de kabul edildiği, ancak dosyada bulunan, taraflar arasındaki yazışma örneklerine bakıldığında davacıya ait tasarım tesciline konu tasarımların davalı 3M şirketinin siparişi üzerine üretildiği, davacı vekilinin 27.09.2006 tarihli dilekçesinde de "tarafların, dökülecek kalıpların detayları üzerinde defalarca yazıştıkları"nın beyan edildiği, böylece dava konusu 2 adet şişe tasarım hakkının davalı 3M şirketine ait olduğunun anlaşıldığı,

gerek davacı tarafın ibraz ettiği yazışma örneklerinden gerekse davacı ile davalılardan 3M şirketi arasındaki sözleşme hükümlerinden şişe üretiminin sipariş üzerine yapıldığı, üretim talebinin 3M şirketine ait olduğu, 554 sayılı KHK'nin 45. maddesi gereğince tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde kararın sonuçlarının geçmişe etkili olarak doğacağı bu nedenle tasarım tesciline sağlanan korumanın hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılacağı dikkate alındığında, tasarımın davalılarca tecavüz edilip edilmediğinin tespiti talebinin incelenme- sinde artık hukuki yararın bulunmadığı,

haksız rekabetin de söz konusu olmayacağı gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davacılardan 3M Şirket tarafından açılan karşı davanın kabulü ile davacı-karşı davalı adına tescilli 2005 00279 nolu endüstriyel tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne,tali nitelikteki ilan talebinin koşulları oluşmadığından reddine, davalı karşı davacı Peker Kimya şirketi tarafından açılan karşı davanın kabulü ile davalı adına tescilli 2005 00279 nolu endüstriyel tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, davacıya ait 2005/00279 tescil numaralı tasarım tescil belgesine konu 2 tip şişenin tasarımlarının davalılardan 3M A.Ş’nin izin almaksızın kullanmaya başlandığı, davalı Peker Kimya Şirketinin, söz konusu şişelerin izinsiz üretim ve dolumunu yaptığı, diğer davalı Uysal Plastik şirketinin ise bu şişeleri diğer 2 davalı adına fason olarak ürettiği iddiasına dayalı davalıların eylemlerinin tasarıma tecavüz olup olmadığının tespiti, tasarımdan doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulması ve önlenmesi ile 40.000 YTL maddi ve 10.000 YTL manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının tasarımı ile davalılarca üretilen şişelerin birbirinin çok benzeri olan tasarımlar olduğu, davalı 3M şirketinin ek 7 nolu deliline göre bu ürünün arka kısmındaki bölümde üretim tarihinin 2004 yılı, üretim saatinin ise 10:31 olduğu anlamına gelecek yazıların bulunduğunun görüldüğü, davalı 3M şirketi tarafından ibraz edilen katalog fotokopilerinde de 3M © 2003 yazısının bulunduğu,

dolayısıyla bu ürünlerin ABD’de 3M şirketi tarafından piyasaya çıkış tarihinin 2003 yılı olduğunun kabulü gerektiği, fotokopi niteliğindeki deliller ile internet çıktılarının tek başlarına bir tasarımın yeniliğini yok edecek nitelikte olmadığı mahkemece de kabul edildiği, ancak dosyada bulunan taraflar arasındaki yazışma örneklerine bakıldığında davacıya ait tasarım tesciline konu tasarımların davalı 3M şirketinin siparişi üzerine üretildiği, davacı vekilinin 27.09.2006 tarihli dilekçesinde de "tarafların, dökülecek kalıpların detayları üzerinde defalarca yazıştıklarının” beyan edildiği,

böylece dava konusu 2 adet şişe tasarım hakkının davalı 3M şirketine ait olduğunun anlaşıldığı, gerek davacı tarafın ibraz ettiği yazışma örneklerinden gerekse davacı ile davalılardan 3M şirketi arasındaki sözleşme hükümlerinden şişe üretiminin sipariş üzerine yapıldığı,

üretim talebinin 3M şirketine ait olduğu gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davacılardan 3M Şirket tarafından açılan karşı davanın ise kabulü ile davacı - karşı davalı adına tescilli 2005 00279 nolu endüstriyel tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne, yine davalı karşı davacı Peker Kimya şirketi tarafından açılan karşı davanın kabulü ile davalı adına tescilli 2005 00279 nolu endüstriyel tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir.

Dava konusu olayda davacı-karşı davalı, tasarımların kendi çalışanları tarafından özgün olarak yapıldığını, yeni ve ayırtedici nitelikte olduğunu iddia etmiş, buna karşın davalı-karşı davalı 3M A.Ş. şirketi davacının tasarımının tescil başvurusu yapıldığı tarihten önce ABD’de piyasaya sunulduğunu, tasarımların kendilerine ait olduğunu ve tasarıma konu şişelerin Türkiye’de üretimi için davacı-karşı davalı ile anlaştıklarını, ürün numunesi ve görüntülerin kendileri tarafından sağlandığını savunmuşlardır. Bu durumda tescilli tasarımların yeni ve ayırtedici niteliği bulunmadığını iddia ederek hükümsüzlüğünü talep eden 3M A.Ş. ve Peker Ltd. Şti. iddialarını ispat etmek durumdadırlar.

Mahkemenin de kabulünde olduğu üzere davalı-karşı davacı 3M A.Ş. tarafından sunulan ürüne ait 7 nolu delil fotokopi fotoğraflar olup, bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere bilgisayarda ve özellikle photoshop programı ile çok rahatlıkla değiştirilmesi mümkün bulunan fotoğraflardır. Bu nedenle bu fotoğraflar yönünden daha açık ve resmi belgeler gerekir.

Yine dosyada davacı-karşı davalı ile davalı-karşı davacı 3M A.Ş. tarafından sunulan yazışmalar incelendiğinde, açık ve net şekilde davaya konu tasarımlara yönelik olarak yapılan yazışmalar olduğu anlaşılamamaktadır. Nitekim mahkeme kararında da taraflar arasında yapılan yazışmaların yorumu ile sonuca ulaşılmış bulunmaktadır.

Davacı- karşı davalının 27.09.2006 tarihli dilekçesinde “ tarafların dökülecek kalıpların detayları üzerinde defalarca yazıştıkları” ibaresinden dilekçe bir bütün olarak değerlendirildiğinde davaya konu tasarımlara ait olduğu sonucu da çıkmadığı gibi bu dilekçede asıl davanın kabulü ve karşı davanın reddi talep edilmiştir.

Davacı-karşı davacının 3M A.Ş’ne daha önce ıslak mendil kutusu için fason üretim yapması da davaya konu tasarımlar yönünden esasa etkili bir sonuç doğurmayacaktır. Mahkemece dinlenen taraf tanıkları taraflar yaranına beyanda bulunmuştur. Bu itibarla mahkemece, ispat yükü kendilerine düşen 3m A.Ş. ve Peker Ltd.

Şti.’ne savunma ve karşı davaları yönünden iddialarını ispat açısından varsa başka delilleri sorulup, celbedilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile asıl davanın reddine, karşı davaların kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davacı-karşı davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.