Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/15105 K.2011/4868

Taraflar arasında görülen davada İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 06/05/2008 gün ve 2007/54-2008/57 sayılı kararı bozan Daire’nin 28.05.2010 gün ve 2008/10827 - 2010/6039 sayılı kararı aleyhinde taraf vekilleri tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, yabancı dil kursları işletme hakkına da sahip olan Amerikan Kültür Derneği’nin 12.10.2001 tarihinde Eskişehir’de kurulduğunu ve Antalya, Alanya, Kahramanmaraş, Denizli, İstanbul, Samsun gibi şubeler açtığını, derneklerin ticari faaliyette bulunamaması nedeniyle müvekkilinin garantör olması amacıyla Amerikan Kültür Derneği adına Amerikan Kültür Derneği İktisadi İşletmesinin kurulmasına öncülük ettiğini, sonrasında davacı adına 2004 30818 kod numarası ile “AMERİKAN KÜLTÜR DERNEĞİ” ibaresini marka olarak tescil ettirdiğini, İktisadi İşletme Statüsüne kavuşan Derneğin,

İktisadi İşletme adı altında Milli Eğitim Bakanlığı’na başvurarak İstanbul Şişli’de Özel Amerikan Kültür Derneği Yabancı Dil Kursu’nu faaliyete geçirdiğini, dava tarihi itibariyle Milli Eğitim Bakanlığı onay işlemleri devam eden şubeler ile toplam 17’ye ulaşan bayilikleri ile Amerikan Kültür Derneği Yabancı Dil Kursları’nın Türkiye’nin en büyük ve en çok bayisi bulunan yabancı dil kurusu olduğunu,

buna rağmen 1954 yılından bu yana İzmir’de İngilizce öğrettiğini iddia eden Türk-Amerikan Derneği’nin tanıtım ve reklamını yaptığı internet adresinin giriş sayfasında “Amerikan Kültür Derneği" olarak bilinen İzmir-Amerikan Derneği İngilizce kurslarını 59 yılı aşkın süredir ….adresinde sürdürmektedir.”, “Şubemiz Yoktur” ibaresini kullanarak müvekkiline ait tescilli isminin haksız ve dayanaksız olarak kullandığını, müvekkilinin ve şubelerinin de ticari itibarını ciddi anlamda zedelediğini, 59 yıldır eğitim verdiğini iddia eden kurumun Milli Eğitim Bakanlığı’na kayıtlı isminin “Özel Türk-Amerikan Derneği Yabancı Dil Kursu”,

derneğin adının ise “İzmir Türk-Amerikan Derneği” olup, “Amerikan Kültür Derneği” isminin müvekkiline ait olup her anlamda öncelik hakkına sahip olduğunu ileri sürerek, davacı adına tescilli “AMERİKAN KÜLTÜR

DERNEĞİ” ibareli markanın davalı tarafın her türlü etiket, tabela, flama, tanıtım broşürleri, poşet, ambalaj, antetli kağıt, internet sayfaları ve her türlü yazılı ve sözlü basın-yayın araçları ile tanıtımlarında kullanmaktan men’i ile gerekirse imhasına, haksız rekabetin önlenmesine, şimdilik 1.000 YTL maddi ve 75.000 YTL manevi tazminatın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı (karşı davacı) vekili, dava konusu markanın davacı iktisadi işletme adına değil, Dernek adına tescilli olduğunu, tüzel kişiliği ve hak ehliyeti bulunmayan iktisadi işletmelerin taraf ehliyeti olmadığını, müvekkili İzmir Türk-Amerikan Derneği ve bunun paralelinde Ankara’da faaliyet gösteren Türk Amerikan Derneği’nin 1950’li yıllarda Amerikalılar ile Türkler arasındaki ilişkilerin gelişmesiyle iki ülke dostluğunu ve kültür ilişkilerini güçlendirmek amacıyla bir grup Türk ve Amerikalı tarafından kurulduğunu, müvekkili derneğin binasının bulunduğu arsanın dahi Amerikan Konsolosluğu tarafından bağışlandığını,

müvekkilinin ve Ankara’da aynı paralelde faaliyet gösteren Türk Amerikan Derneği’nin 50 yılı aşkın süre içerisinde gösterdiği çalışmaları sonucunda halk tarafından özelilikle lisan kursları yönünden yoğun bir talep ve ilgi ile karşılandığını, davacı tarafın yöneticilerinin ve özelilikle ...isimli şahsın tamamen kötü niyetli olarak müvekkilinin para, zaman, emek harcayarak halk nezdinde oluşturduğu itibarından haksız şekilde istifade etmek için dernek adı altında iltibas yaratarak,

halkı yanıltacak şekilde “Amerikan Kültür Derneği” adı ile bir dernek kurduğunu, sağladıkları haksız avantajın boyutlarını geliştirmek için pek çok ilde şubeler açtığını ve “Amerikan Kültür Derneği” ibaresini marka olarak tescil ettirdiğini, müvekkilinin internet adresindeki yazıların gerçeği yansıttığını savunarak asıl davanın reddini, karşı dava ile de davacı(karşı davalı) adına tescilli “Amerikan Kültür Derneği” markasının hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine, hüküm özetinin ilanına, müvekkilinin “...” adı ile “Amerikan Kültür Derneği” adının halk tarafından özdeşleştirildiğinin,

bu nedenle karşı davalının “Amerikan Kültür Derneği” adını ve markasını kullanması şeklindeki fiillerinin haksız rekabet olduğunun tespit ve men’ine, karşı davalının dernek adında yer alan “Amerikan Kültür” ibaresinin kaldırılmasına, maddi durumun ortadan kaldırılmasına, hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, asıl davanın iktisadi işletme adına ...tarafından açıldığı, dava konusu markanın sahibinin de “Amerikan Kültür Derneği İktisadi İşletmesi olduğu, davacı işletme ve ...’in dernek ile bağlantıları, ticaret sicilindeki kayıt dikkate alındığında husumet sorunu bulunmadığı, Amerikan Kültür Derneği’nin 12.10.2001 tarihinde Eskişehir’de kurulduğu, davacı tarafın “Amerikan Kültür Derneği” ibaresini 16, 41 ve 42.sınıflar için 24.09.2004 tarihinden geçerli olmak üzere marka olarak tescil ettirdiği,

derneğin iktisadi işletmesi eli ile İngilizce dil kursları konusunda franchise yoluyla da eğitim yaptığı, tescilli markanın hükümsüzlük kararı verilinceye kadar sahibine sağladığı tüm hakları verdiği, bu kullanımın hukuk dışı olarak nitelendirilemeyeceği, davacı ve davalı derneklerin asıl faaliyetlerinden olan yabancı dil kursları açısından “Amerikan Kültür Derneği”, “Amerikan Kültür” gibi ibareleri kullandığı, hizmetin konusunu, cinsini, niteliğini anlattığının tartışmasız olduğu, bu ibarelerin ayırt edici niteliği olmadığı, dolayısıyla 556 sayılı KHK’nin 5.maddesi uyarınca aranması gereken temel niteliğin eksik olduğu,

ayrıca markanın, Amerikan Konsolosluk veya Elçilikleri ile bağlantı referansı taşıması nedeniyle iyiniyetli olmayan bir başvurunun tescili olduğu, marka sahibinin belirtilen bağlantı işlevine ilişkin bir tekel hakkını elde etmede tescil sınıfı mal ve hizmet açısından hakkı olmayacağı, dava konusu markanın kullanımıyla verilecek ürün ve hizmetlerin niteliği, kalitesi, üretim yeri ve kaynağı konusunda da halkta yanlış anlama olasılığının ortada olduğu,

556 sayılı KHK’nin 7/c, e, 42/1-e maddesi uyarınca da markanın hükümsüzlüğü gerektiği, davalı (karşı davacı) taraf davacı (karşı davalı) tarafın dernek adında yer alan “Amerikan Kültür” ibaresinin de kaldırılmasını istediği, ancak iki derneğin de Dernekler Sicili’ne kayıtlı olup, uyuşmazlığın derneklerin ticari olmayan faaliyetleri ile ilgili olmadığı, her biri farklı şehirde merkezlenmiş derneklerin adlarının iltibasının söz konusu olamayacağı gibi dernek olarak faaliyetleri dikkate alındığında istemin yerinde olmadığı, hükümsüzlük davalarında hükmün ilanına dair hüküm bulunmadığı,

davacı (karşı davalı) iktisadi işletmenin 30818 kod numaralı markasının hükümsüzlüğüne karar verildiğinden, davacının tecavüzün önlenmesi, durdurulması ile tazminat istemlerinin de dayanaksız kaldığı sonucuna varılarak, asıl davanın reddine;

karşı davanın kısmen kabulü ile davacı(karşı davalı) adına kayıtlı 30818 numaralı “Amerikan Kültür Derneği” markasının 556 sayılı KHK’nin 7/c ve 42.maddeleri gereğince hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, fazlaya ilişkin istemin reddine dair verilen kararın taraf vekillerince temyizi üzerine karar Dairemizin 2008/10827 E, 2010/6039 K sayılı ilamıyla ilamda yer alan gerekçelerle davacı/karşı davalı yararına bozulmuştur.

Taraf vekilleri karar düzeltme isteminde bulunmuştur. Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, taraf vekillerinin HUMK’nun 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.