Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/15283 K.2012/4519

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 15.09.2010 tarih ve 2009/5-2010/69 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 20.03.2012 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekilleri Av. ... ile Av. ... ve davalılardan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin TBMM Lojmanları Sitesinin müellifi ve mimarı olduğunu, davalıların bu siteyi yıktırarak yerine bir site yapılması için özel bir şirketler ortaklığı kurduğunu, 5846 sayılı yasanın 4/3.maddesi gereğince güzel sanat eserleri arasında sayılan mimarlık eserleri cümlesinden ortaya çıkardığı yapısal bütünlüğün topyekün yok edilmeye çalışılmasının doğru olmadığını ileri sürerek, yıkımına başlanan TBMM Lojmanları Sitesinin özgün ve nitelikli ve buna dayalı olarak da korunması gerekli bir kültürel varlık olarak kabul edilmesinin mümkün bulunup bulunmadığı,

mimari bütünlük bozulmaksızın değişik alternatif projelerin yapılmasının mümkün bulunup bulunmadığının tespit edilmesine, davalıların alternatif çözüm tarzlarını hiç dikkate almaksızın vaki olan ve davacının telif hakkı ile yaratılan muarazaların men’ine, davalıların bütünüyle yıkarak yeniden inşa faaliyetlerinin davacının görüşlerinin alınması ve telif haklarına saygı gösterilmesi yolu ile yürütülmesi gerektiğine, mimari eserin müvekkiline hiç danışılmadan yıktırılması nedeniyle müvekkilinin kişiliğinde ve şöhretinde yarattığı zararın önlenebilmesi için 500.000 YTL manevi,

müvekkilinin mesleki faaliyetinin devamında yarattığı olumsuzlukların ve azalmanın karşılanması bakımından fazlaya ait haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000.YTL maddi tazminatın faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı TOKİ vekili, idarenin gayrimenkul üzerinde mülkiyet hakkının bulunduğunu,yapıların FSEK’nun 4/1.maddesi anlamında mimari eser olmadığını, mimarın haklarının eserin fiziki mevcudiyeti üzerinde bulunmadığını, davaya konu yapıların zaman içinde kullanım amacının ve fonksiyonunun yitirdiğini, bu yapıların kamu yararı nedeniyle yıkılmasının FSEK’na uygun olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir. Davalı Mesa A.Ş. vekili, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, alınan bilirkişi raporuna ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu milletvekili lojmanlarının FSEK 4/3.maddesi hükmü anlamında mimarlık eseri olarak kabulünün gerektiği, FSEK kapsamında eser sahibine tanınan hakların davacıya çekişme konusu mimarlık eserinin yıkılarak imhasını engelleme yetkisini vermediği, davalı İdare ile İdarece alınan kararı uygulayan davalı Mesa A.Ş.’nin binaların yıkımı kararı ve işlemleri sürecinde objektif iyi niyet ilkelerini ihlal ettikleri ve hakkı kötüye kullandıklarının kabulüne olanak bulunmadığı,

manevi hakların ihlalinin sözkonusu olmadığı gibi davacı mimarın şeref ve haysiyetini, mesleki itibarını zarara uğratan ve tazmini gereken bir eylemin davalılara atfedilemeyeceği, dava konusu villa tipi binaların bir bütün halinde estetik değeri haiz olup, kalan üç adetten ibaret villanın mimari eser olma vasfını yitirdiği, yıkılan binaların yerine yeni binaların yapıldığı, bu aşamadan sonra yapılan yeni binaların yıkılmasının haklar dengesine ve FSEK 67/son-2. maddesi hükmüne uygun düşmeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.