Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/2143 K.2011/14010

Taraflar arasında görülen davada Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 08/09/2009 tarih ve 2005/315-2009/180 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılar Bilgen Eğt. Ltd. Şti ve ... vekili tarafından istenmiş, dava konusu meblağ 14.200 TL nin altında bulunduğundan HUMK.nun 3156 sayılı kanunla değişik 438. maddesi gereğince duruşma isteğinin reddiyle tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten.ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili asıl davada, davalıların işlettiği dersanede yapılan aramada müvekkili tarafından yayınlanan kitaplardan koparılarak fotokopi ile çoğaltılan Matematik, Türkçe ve Biyoloji testlerinin ele geçirildiğini, davalıların müvekkilinin adını daksilleyerek bu testleri kullandığını,

FSEK'den doğan haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek FSEK’in 70/1. maddesi uyarınca her kitap için 25.000,00 TL’den toplam 75.000,00 TL manevi tazminat ile çoğaltma ve yayma hakkının ihlali nedeniyle FSEK’in 68. maddesi uyarınca telif hakkının 3 kat fazlasından şimdilik her kitap için 2.000,00 TL’den toplam 6.000,00 TL maddi tazminatın 01.09.2004 tarihinden itibaren davalılardan müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiş, birleşen davada ise, dersanenin işleteni Bilgen Eğt.

Ltd Şti.'den üç kitap için 15.000,00 TL manevi, her kitap için 400,00 TL'den 1.200,00 TL maddi tazminatın 01.09.2004 tarihinden itibaren avans faiziyle tahsilini istemiştir.

Davalılar ..., Yaytest Yayıncılık Dağıtım Ticaret ve San. Ltd. Şti. ve ... vekilleri, davanın reddini savunmuşlardır. Davalı ... ve Bilgen Eğt. Ltd. Şti. vekili, fotokopilerin çoğaltılmadığını ve dağıtılmadığını, dersanede kullanılmadığını, imha için SEKA'ya gönderilmek üzere biriktirildiğini, bunların eski müdür ...'ın odasından alındığını, sorumluluğun ...'da olduğunu, davalı ...'nın 18.04.2005 tarihinde müdür olarak göreve başladığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının yayıncı olduğu, dersanenin işleteni davalı Bilgen Eğt. Ltd. Şti ve müdürünün ... olduğu, davalı ...'ın önceki müdür olup, arama yapıldığı tarihte müdürlükten ve dersaneden ayrıldığı, dershane ile davalı Yaytest Yayıncılık Dağ. Ltd.

Şti'nin ilgisinin bulunmadığı, Kırıkkale 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 26.05.2005 tarihli arama kararıyla yapılan aramada müdür odasında ve merdiven altında davacı yayıncının Karacan yayınlarına ait orijinal asıl, kopartılmış sayfalar ile önlü arkalı tel zımba ile birbirlerine tutturulmuş test fotokopileri bulunduğu, bunlardan matematik testlerinin davacıya ait olduğu, diğer testlerde buna ailişkin kanıt bulunmadığı, ceza davasında dershane müdürü davalı sanık ...’nın mahkumiyetine karar verildiği ancak kararın kesinleşmediği gerekçeleriyle, davalı Yaytest Dağt.

Ltd.

Şti. hakkındaki davanın husumetten reddine, davalı eski müdür ...’ın olay tarihinden çok önce ayrıldığı, ...'nin ise dersanede Türkçe Öğretmeni olduğu için bu davalılar hakkındaki davanın ayrı ayrı reddine, davalı ...'nın olay tarihinde dershane müdürü olduğu, arşivde bulunan davacı yayıncının orijinal Matematik eserinden izinsiz çekilmiş fotokopilerden sorumlu olduğu, eserin çoğaltma ve dağıtma haklarının ihlal edildiği, Matematik eserlerinden dolayı FSEK’in 68. maddesi gereğince 3 kat olmak üzere, maddi tazminat toplamının 8.460,00 TL olduğu,

davacı yayıncının FSEK’in 1. maddesi anlamında eser sayılan Matematik eserini FSEK’in 14. maddesi gereğince izinsiz çoğaltmak, umuma arz etmek, FSEK’in 15. maddesi gereğince eser sahibinden başkasının çoğaltmasıyla isim haklarını, bu suretle manevi haklarını ihlal etmiş olup davalının eyleminin manevi tazminatı gerektirdiği kanaatiyle Matematik eserleri için taleple bağlı kalınarak 2.000,00-TL maddi ve 10.000,00 TL manevi olmak üzere, toplam 12.000,00-TL tazminatın 26.05.2005 olay tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalı ...’dan tahsiline,

Matematik eserleri için maddi tazminatta miktar itibariyle davacının fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına, dershaneyi işleten birleşen davalı Bilgen Eğt. Ltd. Şti'nin de sorumlu olduğu, Matematik eserleri için taleple bağlı kalınarak Matematik eserleri için 400,00-TL maddi ve 12.000,00-TL manevi olmak üzere, toplam 12.400,00-TL tazminatın 26.05.2005 olay tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalı Bilgen Eğit. Öğretim ve Yayıncılık Ltd.

Şti.'den tahsiline, Matematik eserleri için maddi tazminatta miktar itibariyle birleşen davacının fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına, Türkçe, Fen Bilimleri ve Biyoloji eserleri için davacının istemlerinin reddine, davacı vekili asıl davada müteselsilen tahsil talep ettiği, birleşen davada bu şekilde talebi olmadığı için müteselsilen tahsil kararı verilemediği ancak tazminatların mükerrer tahsil edilmemesi gerektiği, kısa kararda birleşen davada davacı vekilinin talebinin zuhulen aşıldığı, talep edilen tazminatlar kadar hüküm kurulması gerektiği belirtilerek karar verilmiştir.

Kararı, davalılar Bilgen Eğt. Ltd. Şti ve ... vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, eser sahibinin haklarının ihlaline dayalı maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. HUMK.'un 388. maddesine göre; hüküm sonucu kısmında, istek sonuçlarından her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenilen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Yine aynı Kanun'un 389. maddesinde de hüküm kısmında iki tarafa yükletilen hak ve borçların tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmesi zorunluluğu tekrarlanmıştır. Öte yandan, hüküm sonucunun tefhim edilerek gerekçeli kararın sonradan belli bir süre içinde yazılması mümkündür. Bu gibi durumlarda HUMK'un 388. maddesine uygun olarak tarafların hak ve yükümlülüklerini açıkça gösteren kısa karar ile daha sonra yazılan gerekçeli kararın birbirine uygun olması zorunludur.

Kısa kararla gerekçeli kararın birbirinden farklı olması yargılamanın aleniyeti, kararların alenen tefhim olunmasına ilişkin Anayasa'nın 141. maddesi ile HUMK'un yukarıda değinilen buyurucu nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca bu husus kamu düzeni ile ilgili olup, gözetilmesi yasa ile hakime yükletilmiş bir görevdir. Yine HUMK'un 74. maddesinde.

"Hakim, talepten fazlaya veya başkasına hükmedemez" düzenlemesi gereği hakim iki tarafın iddia ve savunmaları ile bağlı olup talepten fazlasına veya başkasına karar veremez.

Somut olayda birleşen davada, davacı vekili her bir kitap için 5.000.00 TL'den 15.000,00 TL manevi tazminat ile, 400,00 TL'den 1.200,00 TL maddi tazminatın davalı Bilgen Eğt. Öğr. Ltd. Şti'den tahsilini, asıl davada ise her bir kitap için 25.000,00 TL'den 75.000,00 TL manevi tazminat ile 2.000,00 TL'den 6.000,00 TL maddi tazminatın diğer davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Ancak mahkemece, tek kitap yönünden davanın kısmen kabulüne karar verildiği halde, kısa kararda ve gerekçeli kararın hüküm kısmında birleşen davaya ilişkin olarak 12.000,00 TL manevi, 400,00 TL maddi tazminatın davalı Bilgen Eğt. Öğr. Ltd. Şti.'den tahsiline hükmedilmesi, HUMK 74. maddesine aykırılık oluşturduğu gibi, gerekçeli kararda bu husus farkedilip talepten fazlaya karar verildiği belirtilmek suretiyle de gerekçe ve hüküm arasında çelişki meydana gelmiştir.

Öte yandan, aynı olaya ilişkin asıl ve birleşen davada kısa kararda davalılar aleyhine ayrı ayrı maddi ve manevi tazminatlara hükmedildiği halde gerekçeli kararın gerekçe bölümünde, tazminatların tahsilde tekerrür olmamak koşulu ile tahsil edilmesi gerektiği belirtilmesi dahi gerekçe ile hüküm arasında çelişki oluşturmuş ve HUMK. 388. ve devamı maddelerine aykırılık teşkil ettiğinden, hükmün bozulması gerekmiştir. 2-Bozma neden ve şekline göre, davalılar ... ve Bilgen Eğt. Öğr. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

#########