Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/3712 K.2010/5562

Taraflar arasında görülen davada Yerköy Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 28.02.2007 tarih ve 2005/107 - 2007/58 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi sigorta dışındaki diğer davalılar vekili ile katılma yolu ile davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, müvekkillerinin eşi ve babaları ...'un ve müvekkillerinden ... ve ...'ın davalıların işletmecisi, maliki ve trafik sigortacısı oldukları araçta yolcu iken maydana gelen kazada ...'un öldüğü, ... ve ...'ın yaralandıkları, uzun süre yatılı tedavi gördüklerini ameliyatlar geçirdiklerini, psikolojilerinin bozulduğunu ...'ın omuzunun kırıldığını, tedavilerin devam ettiğini ileri sürerek,

murisin ölüm nedeniyle davacılar için toplam 20.000.00 YTL destek tazminatının, ıslah dilekçesi ile toplam 76.827.074 YTL daha destek tazminatının faiziyle tahsilini, murisin ölümü nedeniyle davacılar için toplam 40.000.00 YTL manevi tazminatın, ...'ın yaralanması nedeniyle davacılar için toplam 17.500,00 YTL manevi tazminatın, ...'ın yaralanması nedeniyle davacılar için toplam 17.500,00 YTL manevi tazminatın faiziyle tahsilini, cenaze defin ve vecibeler için yapılan harcamalar için 2.000.00 YTL maddi, ... ve ... için yapılan tedavi giderleri ile ilgili olarak 10.000,00 YTL maddi taznminatın faiziyle tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili ve diğer davalılar vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, kira sözleşmesinin işleten sıfatını kaldırmadığı, zira herzaman tanziminin mümkün olduğu, ...'ın kırık tedavisi nedeniyle 1 ay hastanede, 2 ay evde yattığı, ...'ın 40 gün hastanede yattığı, başından ameliyatlar geçirdiği, tedavi sürecisinin uzunluğunun da dikkate alındığı gerekçesiyle, ıslah edilen şekliyle destek tazminat istemlerinin kabulüne, diğer maddi tazminat istemlerinin kanıtlanamadığından reddine, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, sigortacı hariç diğer davalılar vekili ile katılma yolu ile davacılar vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılardan ... Ltd. Şti. vekilinin tüm, davalı ... Ltd. Şti. vekilinin ise aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi ile davalılardan ... Ltd. Şti. hakkındaki hükmün onanması gerekmiştir.

2- Dava, yolcu taşıma sözleşmesine dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 3 ncü maddesindeki işleten tanımına göre, motorlu aracı uzun süreli kiralama sözleşmesi ile kiralayandan alan kiracı, farazi işleten olup, bu sıfatı ile sorumluluğu öngörülmüştür. Bu hüküm, araç üzerindeki fiili hakimiyet ve iktisaden yararlanma ilkesi dikkate alınarak getirilmiş bir düzenlemedir.

Somut olayda, davalılardan ... Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti.’nin davacılar murisinin ve davacılardan ... ile ...’ın yolcu olarak içinde bulunduğu otobüsün işleteni olduğu iddia edilmiş, davalı ... Ltd. Şti. vekili ise mülkiyeti müvekkiline ait aracın 1.2.2001 tarihinden itibaren uzun süreliğine diğer davalı şirkete kiraya verildiğini ve aracın işleteninin bu nedenle davalı ... Ltd. Şti. olduğunu savunmuştur.

Her ne kadar mahkemece, kira sözleşmesinin her zaman düzenlenebileceği, aracın gerçek işleteninin ... Ltd. Şti. olduğu neticesine varılarak bu savunmaya itibar edilmemiş ise de, Dairemiz’e temyiz incelenmesi için gelen aynı kazaya ilişkin dava dosyalarında ve işbu dava dosyasında davalı ... Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz aşamasında dosyaya sunulan 15.04.2004 tarihli belgenin, kaza yapan otobüsün davalı ... Ltd.

Şti.’ne kiralanmasına ilişkin olarak Ulaştırma Bakanlığı tarafından kazadan önce düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Kural olarak, her ne kadar, yargılama aşamasına ileri sürülmeyen hususların temyiz aşamasında ileri sürülmesi mümkün değil ise de, husumet ile ilgili hususlar her aşamada ileri sürülebildiği gibi ayrıca mahkemece re'sen de nazara alınması gerekir. Kiralama süresinin uzun süreli olup olmadığının bu belgenin tartışılması suretiyle, bu davalının husumet itirazının, bu açıklamalar ışığında değerlendirilmesi gerekir.

Bu durumda, mahkemece, anılan 15.4.2004 tarihli belgenin adı geçen Bakanlık tarafından düzenlenip düzenlenmediği, düzenlenmiş ise hangi amaçla düzenlendiği sorularak, bu belgenin düzenlenmesinin davalılardan ... Ltd. Şti.’nin işleten olmadığı neticesini doğurup doğurmadığı belirlenerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye davalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

3-Davacılar vekilinin katılma yolu ile yaptığı temyizine gelince; temyizden feragat yönünden yetkili bulunan davacılar vekili, katılma yolu ile temyiz dilekçesi verdikten sonra temyiz isteminden feragat etmiştir.

Bu itibarla, davacılar vekilinin temyiz isteminin HUMK.’nun 91. ve 432/4. maddeleri uyarınca, feragat nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.