Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/4411 K.2012/2344

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 20/10/2009 tarih ve 2001/1335-2009/214 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş olup, bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti.

Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, duruşma için belirlenen 21/02/2012 günü hazır bulunan davalı-karşı davacılar vekili Av. ... ile davacı-karşı davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı.

Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, asıl ve birleşen davalarda, müvekkillerinin 24.05.1998 tarihinde dava dışı British alcan Commercial Ltd. Şti. ile lisans anlaşması yaparak bir alüminyum radyatör modelini "Alurad " markası ile üretmeye başladığını, bu modelde bazı değişiklikler yaparak 29.11.1989 tarihinde (23511) numaralı ihtira beratini aldıklarını, 16.11.1987-18.03.1996 tarihleri arasında müvekkili şirketlerde çalışan davalı ...'ın, işten ayrıldıktan sonra diğer davalı şirketi kurarak müvekkkilerinin yıllarca emek verip tanınır halde getirdiği radyatör modelinin aynısını "Efes " adıyla üretip piyasaya sunduğunu ileri sürerek, davalıların haksız rekabet oluşturan fiillerinin tespit ve önlenmesini, şimdilik (50.000) TL'nin temerrüt faziyle birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davacıların dayandığı anlaşmanın lisans devri değil 5 yıl süreli bir know-how anlaşması olduğunu, ürünler arasında benzerlik olmadığını, davacıların dayandığı patentin dava konusu ürünle bir ilişkisinin bulunmadığını savunarak asıl ve birleşen davaların reddini istemiş; karşı davada ise davacı ... Alüminyum A.Ş. adına kayıtlı bulunan (23511) numaralı patentin yeni ve tekniğin bilinen durumunu aşan nitelikte olmadığını ileri sürerek, hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemce, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, dava dışı British Alcan Ltd. ile davacı arasındaki anlaşmanın lisans sözleşmesi değil 5 yıl süreli know-how anlaşması olduğu, sürenin çok daha önce sona erdiğinden ve dava konusu dönemi kapsamadığından davacının söz konusu anlaşmaya dayanamayacağı, yabancı şirkete ait teknik bilgilerin fiili kullanımının davacıya söz konusu teknik üzerinde herhangi bir hak vermediğinden davalının da anılan şirkete ait tekniği kullanmasının serbest olduğu, her iki taraf ürünlerinin de benzer bulunduğu ancak bu ürünlerin davacının ihtira beratına konu ürünle bir ilgisinin bulunmadığı,

bu durumda davacının patent haklarına tecavüz edildiğinin de kanıtlanamadığı, karşı dava yönünden ise ihtira beratına konu buluşun koruma şartlarına sahip olmadığı, ancak koruma süresinin 2004 yılında sona erdiği ve kendiliğinden geçersiz hale geldiğinden karşı davanın konusuz kaldığı, her iki taraf ürünün de davacının patentinden çok önce kullanılan tekniklere göre üretildiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karşı dava hakkında bir hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve kural olarak tescilsiz tasarımların herkesin kullanımına açık olmasına,

davalı-karşı davacıların da ürünlerinin üzerinde, davacı-karşı davalıların “Alurad” markası ile iltibas oluşturmayacak şekilde “Efes” marka ve “Nilüfer” model isimlerini kullanmalarına, davalı-karşı davacıların bu şekilde hareket ederek nihai tüketicilerin aldanmasına izin vermeyip iltibastan kaçınmak suretiyle serbest piyasa ve dürüstlük ilkelerine uygun davranmış olmalarına, bu durumda davalı-karşı davacıların eyleminin haksız rekabet olarak nitelendirilmesinin mümkün bulunmamasına göre, davacı-karşı davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazının reddine karar verilmesi gerekmiştir.

2- Davalı-karşı davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; asıl ve birleşen davalar, haksız rekabetin tespit ve önlenmesi ile maddi tazminatın tahsili, karşı dava, davacı-karşı davalı ... Alüminyum A.Ş. adına tescilli patentin hükümsüzlüğü istemine ilişkin olup, mahkemece anılan patentin koruma süresinin 2004 yılında sona erdiğinden kendiliğinden geçersiz hale geldiği, bu nedenle karşı davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karşı dava hakkında bir hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Oysa, TPE.’nce dosyaya sunulan 30.12.2004 tarihli yazının incelenmesinden, davacı-karşı davalı ... Alüminyum A.Ş. adına tescilli patentin bu tarihte halen geçerli olduğu, yine dosyaya sunulan diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden, 2000 yılı ücreti ödenmediğinden patent hakkı sona ermiş ise de 2004 yılı dahil yıllık ücretlerinin ödendiği ve en son ücret ödeme tarihinin 24.11.2008 olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece anılan patentin halen geçerli olup olmadığı hususu TPE.’nden sorulmak suretiyle açığa çıkarılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Kaldı ki 551 sayılı KHK.’nin 130/2. maddesi uyarınca, patentin hükümsüzlüğü koruma süresinin devamınca veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava edilebilir. Karşı dava konusu patent belgesinin 2004 yılına kadar geçerli olduğu ve koruma süresinin devam ettiği mahkemenin de kabulündedir. Karşı dava ise 17.07.2003 tarihinde ve patentin koruma süresi dolmadan, yasal süresinde açılmıştır.

Davanın patent hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılması veya dava sırasında patentin koruma süresinin sona ermesi halinde, bu kez davanın tespit davası olarak açılması veya açılmış bulunan hükümsüzlük davasına tespit davası olarak devam edilmesi gerektiği tabiidir. Somut uyuşmazlıkta da dava sırasında patent hakkı sona ermiş olsa bile karşı davacıların anılan patentin hükümsüz olduğunun tespit edilmesini istemesinde hukuki yararları vardır.

Nitekim, davacı-karşı davalılarca, davalı-karşı davacılar aleyhine ihtiyati tedbir kararı alınmış ve suç duyurularında bulunulmuştur.

Ayrıca mahkemece kurulan hükmün gerekçe kısmında, karşı dava konusu patentin koruma şartlarına sahip olmadığı tespitine yer verilmiş, davacı-karşı davalılarca hüküm, gerekçe yönünden temyiz edilmemiştir. Bu durumda karşı davanın konusu patentin koruma şartlarına sahip olmadığı hususunda, davalı-karşı davacılar yararına usulü kazanılmış hak oluşmuştur.

Bu durum karşısında mahkemece, öncelikle karşı dava konusu patentin halen geçerli olup olmadığının TPE.’nden sorulması, patentin halen geçerli olduğunun bildirilmesi halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesi, patentin halen geçerli olmadığı bildirilirse, bu kez de karşı dava 551 sayılı KHK.’nin 130/2. maddesinde belirtilen süresi içinde açıldığından, karşı dava konusu patentin hükümsüz olduğunun tespitine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

3- Yine, karşı dava, sadece 2003/775 E. sayılı birleşen davaya karşı açılmış, diğer bir deyişle asıl davaya karşı açılmamıştır. Bu durumda mahkemece, 2001/1335 E. sayılı asıl davaya karşı da karşı dava açılmış gibi hüküm kurulması dahi doğru olmamış, kararın bu nedenle de davalı-karşı davacılar yararına bozulması gerekmiştir.

4- Bozma sebep ve şekline göre davalı-karşı davacılar vekilinin, karşı davada mahkemece aleyhlerine hükmedilen bakiye harç miktarına yönelik diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.