Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/4448 K.2010/5552

Taraflar arasında görülen davada Manavgat Asliye 2.Hukuk Mahkemesi’nce verilen 24.06.2008 tarih ve 2006/414-2008/368 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin kooperatif ortaklığından yönetim kurulu kararı ile ihraç edildiğini, oysa anasözleşmeye göre eksikliklerin giderilmesi için bir süre verilmesi gerektiğini, davalı kooperatifin bu prosedüre uymadan doğrudan ihraç kararı verdiğini, bunun usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, ihraç kararının iptali ile üyeliğe yeniden devam kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, kooperatif tüzel kişiliği aleyhine açılması gerektiği halde yönetim kurulu üyeleri aleyhine açıldığından davanın husumetten reddinin gerektiğini, davacının tahditli plaka uygulamasına geçiş döneminde kooperatifle ilişkisinin kendisinin kestiğini, tahditli plaka uygulamasına geçiş sürecinden önce tercihini diğer bir kooperatif üyesi olarak kullandığını, kooperatif üyesi olabilmek için gereken koşulları yerine getirmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına göre, davacıya eksiklikleri gidermesi için kooperatif tarafından süre verilmeden doğrudan ihraç kararı verilmesinde şekil noksanlığının bulunmadığı, davacının anasözleşmede belirtilen ortaklık şartlarını taşımadığı, davacının yaklaşık 10 yıldır ortaklık şartlarını yerine getirmediği ve çıkarma kararı sonrasında iptali için dava açılmasının TMK'nun 2. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, ihraç kararının iptali istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davalı kooperatif yönetim kurulunca anasözleşmenin 10/3, 5 ve 6. maddelerine dayalı olarak davacı, "taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olmak", "kooperatifin amacına uygun motorlu araç bulunmak" ve "aynı amaçlı başka bir motorlu taşıyıcılar kooperatifine ortak olmamak" şeklindeki ortaklık koşullarını taşımadığından dolayı üç ayrı nedenle ortaklıktan ihraç edilmiş, mahkemece yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Oysa, mahkemenin kabulünün aksine kooperatif anasözleşmesinin ortaklık şartlarını belirten 10. maddesinde, kooperatife ortak olabilme şartları arasında araç sahibi olma koşulu da gösterilmiş ise de araç sahibi olunmaması, üyenin hemen ortaklık sıfatını yitirmesi sonucunu doğuracak bir neden olarak kabul edilemez.

Ortağın yeniden araç sahibi olma veya ortaklığı devir etme ihtimali mümkün bulunduğundan, bu konuda ortağa uygun bir süre içerisinde araç sahibi olması yönünde bir ihtar yapılması ve daha sonra bu şartı yerine getirmediği takdirde ihraç edilmesi, hayatın olağan akışına, iyiniyet kurallarına ve kooperatifin amacına uygun olacağından, bu husus gözetilmeksizin davacının ihracına karar verilmesi doğru değildir. Dairemizin yerleşik uygulaması bu yöndedir (11.

HD.’nin 2001/8407 E.-2002/516 K., 2004/5114 E.-2005/1744 K.).

Öte yandan, davalı kooperatif anasözleşmesinde her ne kadar ikinci bir kooperatife ortak olma yasağı öngörülmüş ise de ortağın anasözleşmenin "aynı amaçlı başka bir motorlu taşıyıcılar kooperatifine ortak olmamak" hükmüne aykırı davranması halinde de yasa ve anasözleşmede önceden uyarıya yönelik bir hüküm bulunmasa dahi ihraç kararından önce, davalı kooperatif tarafından başka bir kooperatife ortak olunmasının ortaklık koşullarına aykırı bulunduğu, diğer ortaklıktan verilecek münasip süre içerisinde çıkılması gerektiği, aksi halde ihraç edileceği bir uyarı ile davacı ortağa açıkça bildirilmelidir. Aksi halin kabulünün iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacağı kuşkusuzdur.

Bu durumda mahkemece, davacının anılan nedenlerle yapılan ihracının yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi yerine yazılı şekilde hüküm tesisi doğru bulunmamıştır.

2- Diğer yandan, davalı kooperatif anasözleşmesinde öngörülen "taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olmak" ile ilgili ihraç nedeni ile "kooperatifin amacına uygun motorlu araç bulunmak" şeklinde düzenlenen ihraç nedeni arasında çok sıkı bir bağlantı bulunması nedeniyle esasen bu iki ihraç nedeninin bir arada tartışılıp değerlendirilmesi gereğinin ve zorunluluğunun mahkemece nazara alınmaması dahi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.