Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/6069 K.2010/5662

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 6.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 27.10.2009 tarih ve 2009/81 - 2009/81 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi ihtiyati haciz isteyen (alacaklı) vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

İhtiyati haciz isteyen vekili, borçluların keşide ve ciro ederek vermiş oldukları bono bedelinin ödenmediğini, alacağın teminata bağlı olmadığı gibi, vadesinin de dolduğunu, öte yandan keşideci aleyhine ödememe protestosu da keşide edildiğini ileri sürerek, 10.000,00 TL karşılığı borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına göre, ödememe protestosunun borçlulara tebliğ edildiğine dair belge bunulmadığı gerekçisiyle isteminin reddine karar verilmiştir.

Kararı, ihtiyati haciz isteyen vekili temyiz etmiştir.

İstem, bonoya dayalı ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

Muaccel olmamış bir alacak için kural olarak ihtiyati haciz istenemez, istenebilmesi için, alacaklının alacağını vadesinde alabilmesinin ciddi bir şekilde tehlikeye düştüğüne veya düşmekte olduğuna delalet edecek hallerin varlığı gereklidir.

Bu haller, İİK'nun 257/2. maddesinde sayılmış olup, vadesi gelmemiş borçtan dolayı, borçlunun muayyen ikametgahı yoksa; borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa, bu nedenlerden birinin bulunması halinde ihtiyati haciz istenebilir.

Hamilin, bonoyu tanzim edene yani keşideciye ve onun lehine aval verene karşı ihtiyati haciz isteyebilmesi için, bononun vadesinin gelmesi gerekli ve yeterli olup, ayrıca ödememe protestosu çekmesi ve bu protestoyu bono ile birlikte ihtiyati haciz talebine eklemesi gerekmemektedir. Çünkü, yetkili hamil bu kişilere karşı doğrudan doğruya talep hakkına sahiptir. (Bkz. Prof. Dr. B.Kuru, İcra ve İflas Hukuku, İstanbul, 1993, sh. 2500.

Ayrıca, Bkz.Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara, 2.bası,1997, sh.772). TTK’nun 691/1. maddesine göre, bir bonoyu tanzim eden kimse; tıpkı bir poliçeyi kabul eden gibi sorumludur.

Bonoyu tanzim eden, tıpkı poliçede senedi kabul eden muhatap gibi sorumlu olduğuna göre, başka anlatımla, poliçeyi kabul eden muhatap, hamile karşı sebepsiz iktisap dolayısıyla borçlu kalabildiğine göre, onunla aynı durumda olan bono keşidecisinin de hamile karşı aynı nedenle sorumlu olması gerekir.

(Bkz...., Ticari Senetler, 4.Bası, Ankara, 1970, Sh 348) Ayrıca, bonoya tatbik olunacak hükümleri düzenleyen TTK’nun 690. maddesinin yaptığı atıf gereği aynı Yasa’nın 620. maddesi uyarınca ödeme için ibraz edilmesi gereken bir bononun ibraz edilmemesi halinde borçlunun 624. maddeye göre bono bedelini notere tevdi etme hakkı da bulunmaktadır. Bu nedenlerle, alacaklının bono keşidecisine gidebilmesi için önceden protesto düzenlemesine gerek bulunmamaktadır.

Buna karşılık, alacaklının (yetkili hamilin) cirantalara, bunlar lehine aval verenlere karşı ihtiyati haciz isteyebilmesi için, cirantalara karşı değil, keşideciye karşı ödememe protestosu çekmiş olması ve bu protestoyu ihtiyati haciz talebine eklemesi şarttır. Zira, TTK'nun 626 ve devamı maddelerinde öngörülen protesto koşulunun yerine getirilmemesi halinde, TTK'nun 642. maddesinin 2. bendi gereğince kambiyo senedine dayalı müracaat hakkı cirantalara karşı düşer. Ne keşideciye ne de cirantalara başvuru için protestonun cirantalara karşı çekilmesi gerekmemekte olup, cirantalara başvuru için keşideciye protesto çekilmesi yeterli ve gereklidir. Çekilen bu protestonun ayrıca tebliğine ise gerek yoktur.

Somut olayda, bono 30.05.2009 vade tarihli olup, bu bonoya dair protesto keşideci olan...'na hitaben çekildikten sonra 10.08.2009 tarihinde ihtiyati haciz isteminde bulunulmuştur.

Bu durumda, mahkemece, vadesi gelen bonoya ilişkin olarak keşideci aleyhine protesto çekildiği de nazara alınarak, keşideci ve ciranta aleyhine istenen ihtiyati haciz isteminin kabulüne karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile protestonun borçlulara tebliğ olunmadığından bahisle istemin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.