Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/7730 K.2012/2302

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2.Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 23.12.2009 tarih ve 2002/228 - 2009/730 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ile katılma yoluyla bir kısım davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, TEK dışındaki kuruluşların Elektrik Üretimi, Dağıtımı, İletimi ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkındaki 3096 sayılı yasa uyarınca Bakanlar Kurulu'nun 24.08.1989 tarih ve 89/14393 sayılı kararı gereğince İstanbul İli, Adadolu Yakasında elektrik üretim, iletim, dağıtım ve ticaretiyle görevlendirilen AKTAŞ Elektrik A.Ş. ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında 24.11.1989 tarihinde "İstanbul Anadolu Yakası Görev Şirketi Sözleşmesi",

mülga TEK Genel Müdürlüğü ile 30.03.1990 tarihinde "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" ve 01.07.1990 tarihinde ise İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin eki olan "Enerji Satış Anlaşması"nın imzalandığını ve 01.09.1990 tarihinde davalı şirkete fiili devir yapıldığını, daha sonra AKTAŞ Elektrik A.Ş. ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında 02.12.1997 tarihinde "İstanbul İli Anadolu Yakasında Elektrik Dağıtımı ve Ticareti Hizmetlerinin yapılması için Görev Verilmesine ilişkin İmtiyaz Sözleşmesi",

davalı şirketle Türkiye Elekrik Dağıtım A.Ş. arasında 04.05.1995 tarihinde "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" ve yine aynı şirketle Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. arasında 04.10.1995 tarihinde "Enerji Satış Anlaşması"nın imzalandığını, Bakanlar Kurulu kararı ile TEK ile görevli şirketler arasında elektrik enerjisi almak ve satmak üzere akdedilen anlaşmaların muhatabının TEAŞ olduğuna karar verildiğini, yine Bakanlar Kurulu'nun 02.03.2001 tarihli kararı ile TEAŞ Genel Müdürlüğünün "Türkiye Elektrik İletim A.Ş.",

"Elektrik Üretim A.Ş." ve "Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş." ünvanlı üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmasına karar verildiğini, davacı TETAŞ tarafından, anılan imtiyaz sözleşmesine dayalı olarak yapılan Enerji Satış Anlaşmasının da yürütülmesinin sağlandığını, Elektrik Mühendisleri Odasının açtığı dava neticesinde Danıştay 10. Daire Başkanlığı'nın 27.03.2002 tarih ve 2002/855 Karar sayılı kararı ile imtiyaz sözleşmesinin iptal edildiğini,

mülga TEAŞ Genel Müdürlüğü tarafından İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin 27. maddesi gereğince 1990-1997 yıllarına ilişkin geçici mahsuplaşma işleminin Başbakanlık Teftiş Kurulu tarafından incelendiğini, raporda yapılan geçici mahsuplaşma işleminde gelir ve giderlerin doğru olarak gösterilmemesi, stok enerji hesabının yanlış yapılması, AKTAŞ Elektrik Tic.

A.Ş.'nin ortaklarına fazla temettü dağıtması, kayıp-kaçak oranlarının belirlenmesinde azalan oranın uygulanmaması, mahsuplaşmaya dahil edilen alacak miktarına 6183 sayılı yasaya göre gecikme zammı ve tecil faizi uygulanmaması gibi tespitler nedeniyle kamu zararı oluştuğu sonucuna varıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 43.545.910,92 TL'nın her bir zararın doğduğu tarihten itibaren İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nin 27. maddesinde belirtilen 6183 sayılı Yasa'nın 48 ve 51. maddelerinde yer alan oranda işleyecek faizi ve gecikme zammı gibi fer'ileriyle davalıdan tahsili talep ve dava etmiş;

birleşen davada ise bakiye 1.369.065.975,90 TL'nın 1990-1996 yıllarında davalı kurumda çalışan ve zararın oluşumuna ve artmasına neden olduğu saptanan diğer davalılardan (1.325.520.064,99 TL'sı aynı zamanda davalı şirketten olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.

Davalı ... vekili, davanın haksız ve yersiz olup, ödemesi yapılan bedellerin de talep içinde yer aldığını, 3096 sayılı yasanın 9/3. maddesi gereğince tarifenin her yıl yapılması gerektiği halde 12 yılda iki kez yapıldığını, 1995 yılına kadar idarenin bu tutumu nedeniyle mahsuplaşmanın yapılamadığını, ancak müvekkilinin faaliyetlerinin bakanlıkça ve davacının da içinde bulunduğu kuruluşlarca denetlendiğini, bu nedenle tutulan belgelerin açık, düzgün ve saydam olduğunu, 1994 yılında yapılan mahsuplaşmanın TETAŞ tarafından tek taraflı olarak iptal edildiğini,

tarafların 25.02.1999 tarihinde mahsuplaşmayla ilgili prensipler konusunda anlaşmaya vardıklarını ve imzalanan protokolün TEAŞ Yönetim kurulunun kararı ile uygun görüldüğünü, bundan sonra AKTAŞ'ın, TETAŞ tarafından gönderilen fatura bedelini TEAŞ'ın hesabına yatırdığını, AKTAŞ'ın kayıp-kaçak taahhüdü olmamasına rağmen böyle bir iddiada bulunulmasının iyiniyetten uzak olduğunu, davacının stok enerji konusundaki iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının talebe ulaşırken uyguladığı bileşik faiz hesabının yasaya ve sözleşmeye aykırı olduğunu, davacının, davalı şirkette % 15 hissedar olduğunu belirterek,

müvekkili şirket genel kurullarında kendi temsilcisi denetçisinin hazırladığı olumlu raporlar doğrultusunda ibra edilmesi, genel kurul kararlarına karşı dava açılmamış olması gözetildiğinde davanın zamanaşımı yönünden ve esastan reddine karar verilmesini asıl ve birleşen davada istemiştir.

Diğer davalılar gerçek kişiler vekilleri, müvekkillerinin herhangi bir kusur ve sorumluluklarının bulunmadığını savunmuşlardır.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı 46 gerçek kişinin davacı kurumda görev yaptıkları dönemler, yapmış oldukları görevlerin içeriği, görev unvanları ve süreleri, bu görev sırasında talep olunan dava konusu tazminatla sorumlu tutuldukları denetim raporlarında belirtilmiş olmakla birlikte, meydana geldiği iddia edilen zarara hangi ölçüde ve ne şekilde katkıda bulundukları, ne şekilde fiilen hangi haksız eylemleri ile zarar yol açtıkları, her bir davalının sorumlu olduğu işlem ile ilgili olarak kusur oranının ne olduğu,

ve genel alacağa oranı ve harngi nedenle sorumlu tutulduklarına ilişkin herhangi bir değerlendirmenin teftiş kurulu raporlarında ve dava dilekçesinde yer almadığı, nitekim hangi ölçütler esas alınarak hesaplama yapıldığı anlaşılamamakla birlikte, davacı vekilince verilen 05.07.2005 tarihli dilekçe ile davalı ... yönünden tamamen, bir kısım davalılar yönünden kısmen davadan feragat edildiği, 26.02.1999 tarihinde geçici kaydı ile yapılmış olan mahsuplaşmada görev alan personelin taraf kayıtlarına göre işlemleri ikmal etmiş olmaları nedeniyle sorumlu tutulamayacağı sonucuna varıldığı;

mahsuplaşma şeklinin irdelenmesi sonucunda bilirkişi kurulunca hazırlanan 10.01.2007 tarihli ve buna ek 24.09.2007 tarihli rapora göre, davacı kurumun davalı şirketten 1990-1997 yılları arasındaki mahsuplaşma işlemlerinden kaynaklanan alacak tutarının 21.219.097,32 TL olduğu, alacağın sözleşmeden kaynaklanması nedeniyle davalı şirketin BK'nun 101. maddesi anlamında direngen duruma düşürülmediği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulüne, 21.219.097,32 TL'nın dava tarihinden itibaren 6183 sayılı yasa hükümleri uyarınca hesaplanacak faiziyle davalı ...Ş.'den tahsiline;

birleşen dava yönünden ise, AKTAŞ A.Ş. aleyhine açılan davanın, alacağın miktarı itibariyle esas davada hüküm altına alınmış olması nedeniyle reddine, davalı ... yönünden davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ile katılma yoluyla bir kısım davalılar ...,..., ... ..., ..., ..., ... vekilleri temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekili ile katılma yoluyla bir kısım davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekillerinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.