Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/8007 K.2011/7072

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 2.Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 22.06.2009 tarih ve 2007/590 - 2009/406 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin kapanan Bakırköy Şubesi ile akdedilen genel kredi sözleşmesine istinaden kredi kullanan Fey Özel Sağlık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti'nin bankaya borçlarına karşılık keşidecisi Yunus Koçoğlu olan 3 adet kambiyo senedi verdiğini, anılan şirketin kullandığı kredi nedeniyle halen borçlu olduğunu, kredi sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca kredi borçlusunun tüm hak ve alacakları ile senetlerinin müvekkiline temlikli olduğunu, TTK'nun 644. maddesi gereğince iyiniyetli hamil olan müvekkilinin keşideciye müracaat hakkının olduğunu ileri sürerek, 12.084 USD'lik üç adet senetten doğan alacaklarının vade tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, alacağın zamanaşımına uğradığını, kambiyo senetlerine karşılık olan esas borcun muhatap tarafından ifa edilmediğini, bu nedenle kendisinin sebepsiz zenginleşme- diğini, TTK'nun 644. maddesinin bonolar hakkında uygulanamayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacı bankanın sıfatı ve alacağın nevi itibariyle 5411 sayılı Kanun’un 141. maddesinde düzenlenen özel zamanaşımı süresinin dolmadığı, bonolara uygulanacak poliçe hükümlerini düzenleyen TTK'nun 690. maddesinde aynı Kanun’un 644. maddesine atıf yapılmadığı, ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 28.03.2001 tarih, 2001/230 Esas -310 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere TTK'nun 644. maddesinin bonolara da uygulanabileceği, bonodan doğan hakların hakkı koruyucu işlemlerin yapılmaması veya zamanaşımının gerçekleşmiş olması sebebiyle sona ermiş bulunması, hamilin zarara uğraması,

keşideci veya muhatabın hamilin zararına zenginleşmiş olması halinde bu maddenin uygulanabileceği, somut olayda dayanak bonoların zamanaşımına uğradığı, hamil olan davacı bankanın bu nedenle zarar gördüğü, ancak keşidecinin hamilin zararına zenginleşmediği, zira davalı ile dava dışı ... arasında imzalanan sözleşme ile adı geçenin şirket hisselerinin yarısını davalıya satmayı

taahhüt ettiği, bu nedenle söz konusu bonoların verildiği, buna rağmen vaad edilen devrin gerçekleşmediği, asıl borç ilişkisinden dolayı davalının malvarlığında bir zenginleşmenin meydana gelmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, TTK'nun 644. maddesine dayalı bono bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Uyuşmazlığa konu bonoların zaman aşımına uğradığı, davacı hamilin, davalı keşidecinin sebepsiz zenginleştiği iddiasıyla iş bu davayı açtığı hususları uyuşmazlık konusu değildir. TTK'nun 644. maddesine dayalı davalarda, kanıt yükü, sebepsiz olarak zenginleşmediğini veya bono bedelini lehtar, ciranta veya hamile ödediğini ispatlamak keşideciye aittir.

Keşideci, ispata ilişkin genel hükümler çerçevesinde bu yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadır. Dava konusu olayda davalı keşideci, bonoları dava dışı şirket hisselerinin alımı için verdiğini, hisse devrinin gerçekleşmemesi nedeniyle sebepsiz zenginleşmenin gerçekleşmediğini savunmuştur.

Bu savunmanın kanıtlanması için davalı tarihsiz belge sunmuş ise de, bu belgenin şirket hisse devri taahhüdüne ilişkin olup, satanın dava dışı ..., satın alanın ise davalı olduğu anlaşılmaktadır. Anılan belgedeki senetlerin miktarı ile dava konusu senetlerin miktarları örtüşmekte ise de, dava konusu senetlerin lehtarinin satıcı olmayıp, Fey Özel Sağlık Hizmetleri Ltd.Şti. olması karşısında bu belge davalının tek başına sebepsiz zenginleşmediğinin delili olamaz.

Ayrıca bu belgenin her zaman düzenlenmesi mümkün olan belge olarak değerlendirilmemesi de doğru olmamıştır. Bu durum karşısında, mahkemece, öncelikle bu davada ispat yükünün davalı tarafta olduğu kabul edilip, davalı tarafın sebepsiz zenginleşmediğini usulüne uygun şekilde kanıtlaması gerektiği dikkate alınıp, sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.