Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/1782 K.2011/6465

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 8. Asliye Ticrat Mahkemesi’nce verilen 12.11.2009 gün ve 2008/189-2009/698 sayılı kararı bozan Daire’nin 14.10.2010 gün ve 2010/3663-2010/10285 sayılı kararı aleyhinde taraf vekilleri tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacılar vekili, müvekkilinin eşi ve iki küçük çocuğunun babası ...' in öldürülmeden kısa bir süre önce 10.06.1999 tarihli sözleşmeyle davalıların Özler Mensucat A.Ş.'ne ait paylarını toplam (1.407.306) DM bedelle satın aldığının davalılarca açılan İstanbul 5.Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2000/136 E. sayısında kayıtlı alacak davası vesilesiyle öğrenildiğini, bu sözleşmenin son paragrafında sektörel, genel ekonomik kriz veya doğal afetlere bağlı ödeme esaslarının yeniden düzenlenmesi ve şirket yönetim kurulunun onayı halinde geçerlilik kazanacağının öngörüldüğünü, bu hallerin tamamının gerçekleştiğini,

esasen sözleşmenin davacılar murisince imzalandığının da kuşkulu olduğunu ileri sürerek, anılan anlaşma senedi ve 05.08.1999 tarihli üç adet hisse devir ve ferağ kabul beyannamesinin iptalini, şirket hisselerinin eski hale getirilmesini veya beyannamelerde belirtilen ödeme esaslarının yeniden düzenlenerek uyarlanmasını talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, asliye hukuk mahkemelerinde görülebileceğini, diğer derdest davada imzanın murise aidiyetinin saptandığını, 10.06.1999 tarihli sözleşmenin gerçek ve geçerli olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar Dairemizin 20.09.2007 gün ve 2006/3253 E, 2007/11565 K sayılı kararında yazılı gerekçeyle davalılar yararına bozulmuştur.

Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda alınan bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacıların kök murisi ...’in hisse devir anlaşmasını yaptığı tarih olan 05.08.1999 tarihinden çok kısa bir süre önce henüz peşinat verildikten ve taksit ödemeleri başlamadan önce 13.01.2000 tarihinde faili meçhul kişi/kişilerce öldürüldüğü, sözleşmeye göre ödeme tablosunun 31.01.2000 ila 31.12.2000 tarihleri arasında belirlendiği,

1999 yılında bütün ülkeyi sarsan İstanbul ve İzmit depreminin olması, arkasından 2001 yılında yine Türkiye’yi derinden sarsan ekonomik krizin ortaya çıkması ve halen de etkisinin devam ediyor olması, ayrıca şirketin faaliyet alanına göre tekstil sektörünün bu krizden en çok etkilenen sektör olması ve bir çok işyerinin kapanmasına ve şirketlerin iflasına yol açması,

zaten hisse devir anlaşmasında devir bedelinin şirketin esas sermayesine göre 5 kat yüksek belirlenmiş olması nedeniyle devir bedelinin döviz olarak kararlaştırılması ve döviz fiyatlarındaki olağan dışı artış göz önüne alındığında, davacıları sözleşmenin yapıldığı tarihteki hükümlerle bağlı kılmanın hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğu, artık sözleşmeyi yeni duruma uyarlamanın adalet ve hakkaniyet gereği olduğu sonucuna varılarak,

davaya konu 10.06.1999 tarihli sözleşme ve buna dayalı 05.08.1999 tarihli hisse devir ve ferağ kabul beyannamesinin geçerli olmadığından bahisle iptali isteminin reddine, ancak hisse devir bedellerinin söz konusu devir tarihindeki dava dışı şirketin öz varlığına uygun düşmediği ve uyarlama koşulları bulunduğunun kabulü ile 10.06.1999 tarihli anlaşmaya dayalı düzenlenen 05.08.1999 tarihli hisse devir ve ferağı kabul beyannamelerinde belirtilen şirket hisse devir bedellerinden davalı ...’in hisse bedelinin 117.268,20 Euro, ...’a devre yönelik hisse bedelinin 123.364,08 Euro,

.....’a yönelik hisse bedelinin 122.877,00 Euro olarak hüküm tarihinden başlayarak 9 aylık eşit taksitler halinde davalılara ödenmesi biçiminde tespitine ve uyarlanmasına dair verilen kararın taraf vekillerince temyizi üzerine karar Dairemizce 2010/3663 E,2010/10285 K sayılı ilamda yer alan gerekçelerle davalılar yararına bozulmuştur.

Taraf vekilleri bu defa karar düzeltme isteminde bulunmuştur. 1- Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, taraf vekillerinin HUMK' nun 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen sair karar düzeltme isteklerinin reddi gerekir. 2- Dava, davacılar murisinin hayatta iken davalıların dava dışı Özler Mensucat A.Ş.'ndeki paylarını devir almasına ilişkin yapılan sözleşme ve ilgili devir-kabul ve ferağ beyannamelerinin iptali veya beyannamelerde belirtilen ödeme esaslarının uyarlanması istemine ilişkindir.

Davacılar murisi ...'in annesi ve kardeşleri olan davalılar ile dava dışı kardeşi ... ile birlikte aile büyüğü olarak kabul edilen bir kişinin hakemliğinde toplanarak düzenledikleri ve imzaladıkları 10.06.1999 tarihli anlaşmayla kök muris ...'den intikal eden terekenin bir kısmının mirasçıları arasında paylaşımı ve dava dışı şirkete ait payların devir ve mülkiyet değişikliğine ilişkin bir takım kararlar alınmıştır.

Buna göre, ...' in ölümünden sonra miras payları oranında hissedarlık tablosu daha önce belirlenerek tescil ve ilan edilen anılan aile şirketindeki davalılara ait payların tamamının toplam (1.407.306) DM bedelle davacılar murisi ...' e devri konusunda anlaşmaya varılmıştır.

Devir bedeli belirlenirken devir tarihinde şirket özvarlığına biçilen değere,davalıların dava dışı ...’den gelen hisse bedelleriyle, şirket kazancıyla ...' e alındığı kabul edilen Bağcılar' daki bina değeri eklenmiş, bunların toplamından ...' e şirkete geçmişteki emek ve çabaları karşılığında ödenmesi uygun görülen meblağ tenzil edilmiş, kalan miktar şirketin paylaşıma esas net değeri olarak benimsenmiş ve pay devir bedelinin de buna göre saptanması yolu izlenmiştir.

Dava dışı Özler .... A.Ş.' nin tüm payları nama yazılıdır. Ancak, dosya kapsamından bu paylara ilişkin pay senedi veya ilmuhaber ihraç edilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, öğreti ve yerleşmiş yargısal uygulama uyarınca, çıplak payların devrinin alacağın temliki hükümlerine tabi olduğu kuşkusuzdur.

Pay devir taraflarının tamamının imzaladığı 10.06.1999 tarihli anlaşma ve devralan ...' in her bir devreden davalı ile imzaladığı 05.08.1999 tarihli "Hisse Devir ve Ferağ Kabul Beyannamesi" başlıklı sözleşmelerle anlaşmada kararlaştırılan pay devir bedelinin ödeme planının saptanması karşısında taraflar arasında geçerli pay devir ilişkisinin kurulduğunun kabulü zorunludur.

Pay devredenlerce ... mirasçılarına karşı açılan derdest İstanbul Asliye 5. Hukuk Mahkemesi'nin 2000/136 E. sayılı dava dosyası içerisindeki uzman grafologlar kurulunca düzenlenen raporla anlaşma ve beyannamelerdeki imzaların davacılar murisi ...'in eli ürünü olduğu yöntemince saptanmıştır.

Davacılar murisi ile davalılar arasındaki pay devri, murisin de yönetim kurulu başkanı sıfatı ile katılarak imzaladığı şirket yönetim kurulunun 09.08.1999 tarihli toplantısında alınan kararla ve 19.08.1999 tarihli şirket genel kurulunda da onaylanmış, ayrıca 22.09.1999 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilmiştir. Esasen, izleyen tüm genel kurullarda devirle ortaya çıkan yeni paydaşlık durumuna uygun hazirun cetveli düzenlenmiş, davacı da veraseten intikal eden pay oranı ile şirketin hakim ortağı haline gelmiş ve yönetim kurulu başkanlığını üstlenmiştir.

Açıklanan tüm bu olgulardan, pay devri sözleşmesi ve üç ayrı beyannamenin geçerli olduğu, iptali yönündeki istemin dayanaksız olduğu kabul edilmelidir. Ancak, bu durum, terditli açılan davadaki diğer istemin incelenmesine engel oluşturamaz.

Çünkü, her bir beyannamenin altında kararlaştırılan ödeme tablosu ve devir bedelinin sektörel veya genel ekonomik kriz veya doğal afetlere bağlı ödeme güçlüğünün belirmesi halinde devir taraflarınca yönetim kurulunun muvafakat göstermesi kaydıyla yeniden düzenlenebileceği hükmüne yer verilmiştir. Ödeme tablolarında 31.01.2000 ila 31.12.2003 tarihleri arasında değişik miktarlı taksitler öngörülmüş; ancak, davacılar murisi 13.01.2000 tarihinde ölmüş bulunmaktadır.

Murisin, ölünceye kadar ödeme planının yeniden düzenlenmesi girişiminde bulunduğu iddia edilmemiştir.

O halde, mahkemece Dairemizin 2006/3253 E, 2007/11565 K sayılı bozma ilamına uyulmuş olmakla davacıların uyarlama istemlerinin kabulü gerekmekte ise de; bu işlemin 10.06.1999 tarihli protokol hükümleri gözetilerek yani davalıların devir tarihindeki dava dışı şirkette yer alan kayıtlı şirket hisseleri, dava dışı diğer kardeş ...’den gelen hisse bedelleri,

Bağcılardaki depo (fabrika) binasının değerleri de gözetilerek devir bedeli ve ödeme esaslarının yeniden düzenlenmesi yolundaki terditli istemin değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde ve noksan incelemeyle hüküm tesisi hatalı bulunmakla taraf vekillerinin karar düzeltme istemlerinin kabulü ile Dairemizin 2010/3663 E, 2010/10285 K sayılı kararının kaldırılmasına, yerel mahkeme kararının açıklanan bu değişik gerekçe ile taraflar yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.