Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/3312 K.2012/12064

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 28/04/2009 tarih ve 2006/604-2009/127 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, asıl davada müvekkili ...'nın fotoğraf sanatçısı olduğunu, davalıların hazırlayıp yayımladığı “Karadeniz-Meraklısı için Gezi Rehberi” isimli kitabın 146.sayfasında yer alan fotoğrafın müvekkiline ait olduğunu, 1986 yılında çekilmiş olduğunu, müvekkilinin mali ve manevi haklarının zarara uğradığını ileri sürerek bahse konu kitabın 146.sayfasında yayımlanan fotoğrafın müvekkiline ait olduğunun tespitine, şimdilik 500,00 YTL maddi ve 5.000,00 YTL manevi tazminatın reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini;

birleşen davada da müvekkili ...in fotoğraf sanatçısı olduğunu, davalıların yazdığı ve yayımladığı “Karadeniz-Meraklısı için Gezi Rehberi” isimli kitaptaki dört adet fotoğrafın müvekkiline ait olduğunu, bu fotoğrafların yayınlanması için müvekkilinin izninin alınmadığını, müvekkilinin mali ve manevi haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek şimdilik 1.000,00 YTL maddi ve 5.000,00 YTL manevi tazminatın reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket vekili, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının davranışının iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalılar Müjde ve ..., davanın reddini talep etmişlerdir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına, toplanan delillere ve bilirkişi kök ve ek raporlarına göre, davacıların hak sahipliğini kanıtlayamadığı, fotoğraf işi ile uğraşan ve bu alanda yapılan baskıları takip eden birinin 7 ve 17 yıl gibi uzun bir süre sessiz kalmasının ve hak aramamasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davacıların fotoğrafların basıldığının çok önce öğrenmesine rağmen sessiz kalarak dava açmaması nedeniyle davanın zamanaşımına uğramış olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.

Mahkemece de benimsenen bilirkişi raporunda dava konusu fotoğrafların 5846 Sayılı FSEK 1/B ve 2/3. maddesine göre teknik ve ilmi gaye ile meydana getirilmiş ilim ve edebiyat eseri niteliğinde oldukları mütalaa edilmiştir.

Öncelikle, birleşen davada davalılarca hazırlanarak yayınlanan "Karadeniz, Meraklısı İçin Gezi Rehberi" adlı kitapta dava konusu fotoğraflarla ilgili olarak eser sahibi sıfatıyla davacı ...in adı yer aldığından 5846 Sayılı FSEK 11. maddesi uyarınca adı geçen davacı yararına eser sahipliği karinesi oluşmuştur. Bu karinenin aksi de ispatlanamadığına göre, birleşen davanın davacısının eser sahibi olduğunun kabulü gerekir.

Yine bilirkişi heyetince düzenlenen ek raporda asıl davanın davacısı ... bakımından da "eser sahibi olmadığına dair bir kanaat açıklanmadığı, ancak davaya konu fotoğraf slaytlarının bulunamamasının; söz konusu fotoğraflar üzerindeki hak sahipliğinin FSEK 52. maddesinde öngörülen şekle aykırı bir şekilde fakat davacının rızası ile elden çıkarılması sonucuna yol açabileceği ifade edilmiştir.

5846 sayılı FSEK 57/1. fıkrasına göre, "asıl veya çoğaltılmış nüshalar üzerindeki mülkiyet hakkının devri, aksi kararlaştırılmış olmadıkça, fikri hakların devrini ihtiva etmez." Dava konusu fotoğrafların dia ve slaytlarının davacı tarafından dava dışı bir kişiye verilmiş olması da, aksi kanıtlanamadığı sürece bu eserler üzerindeki eser sahipliğinden kaynaklanan mali hakların dava dışı kişi ya da başka kişilere devredilmiş olduğu sonucunu doğurmaz.

Öte yandan, bilirkişi heyetince dava konusu fotoğrafların 5846 sayılı FSEK 4/5. maddesi anlamında güzel sanat eseri olmayıp aynı Kanun'un 2. madesine göre ilim ve edebiyat eseri niteliğinde oldukları da mütalaa edildiğine göre, somut uyuşmazlıkta söz konusu 57. maddenin (2). fıkrasının uygulama yeri de bulunmamaktadır. Bu bakımdan asıl davanın davacısı ...'nın eser sahipliğinin kanıtlanamadığına ilişkin karar gerekçesi de yerinde değildir.

Ayrıca, mahkemece dava konusu kitapların ilk baskılarının (7) ve (17) yıl önce gerçekleştirildiğinden davanın zamanaşımına dayalı olarak da reddine karar verilmiştir. Oysa, bilirkişi raporunda dava konusu kitapların ilk baskılarından sonra dava tarihine kadar çeşitli sayıda baskılarının yapıldığı ve internet sitesi üzerinden de satış ilanına devam edildiği açıklanmıştır.

Öğretide ve yerleşik Yargıtay kararlarında da kabul edildiği üzere, hukuka aykırı davranış devam ettiği sürece, haksız eylemin sona erdirilmesine yönelik davalarda zamanaşımı işlemeyeceği gibi, Dairemizin 04/12/1975 tarih 4967/7001, 26/10/2010 tarih 4135/806 sayılı kararında da belirtildiği üzere, davacıların 5846 sayılı FSEK hükümlerine göre eğer sahibine sağlanan koruma süresi içerisinde meydana gelen ihlaller nedeniyle dava açmaları Kanun'un tanıdığı bir hakkın kullanılması olup, bu davranışları Medeni Kanun'un 2.maddesinde düzenlenen kötüniyet belirtisi de sayılamayacağından somut uyuşmazlıkta sessiz kalma yoluyla,

hak kaybından da söz edilemez. O halde, mahkemece yukarıda açıklanan ilkelerde dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerekirken kararda yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi isabetli görülmemiş, asıl ve birleşen davalara ilişkin kararın açıklanan gerekçeler itibariyle bozulması gerekmiştir.