Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/1527 K.2012/21754

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 51. Asliye Ticaret (İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi) Mahkemesi’nce verilen 28/01/2010 tarih ve 2008/385-2010/31 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin Sağlık Bakanlığı'na bağlı özel bütçeli bir kamu kurumu olduğunu, “Rize İpekyolu” isimli geminin 06.09.2006-27.10.2007 tarihi arasında 265 sefer yaptığını, davalının liman hareketlerinde kendilerine uğrayarak yaptırmak zorunda olduğu sağlık işlemini yaptırmadığını ve gemi sağlık resmini ödemediğini, Türk Limanları arasında sefer yapan gemilerin de sağlık resmi ödemekle yükümlü olduğunu, 59.172,98 TL asıl borcun faiziyle birlikte toplam 78.147,97 TL’nın ödenmesi için başlatılan takibe davalı borçlu şirketin itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptalini, %40 icra inkar tazminatına hükmolunmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin Marmara Denizinde Ambarlı-Akçansa Limanları arasında kamyon ve TIR taşıyan tarifeli Ro-Ro gemisi olduğunu, sağlık resminden muaf olduğunu, bu tür bir hizmet almadığını halde resim talep edilmesinin kanunun amacı ile bağdaşmadığını, aksi halde dahi aynı gün içinde aynı limana geri dönülen seferlerde tek resim ödeneceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, 2548 sayılı Gemi Sağlık Resmi Kanunu’nun 1. maddesinde “Türk Limanları arasında seyreden…gemiler hakkında bu kanun hükümleri uygulanır” maddesinin bulunduğu, kanunda atıf yapılan Montreux Boğazlar Sözleşmesi'nde “Türk makamlarının gösterecekleri sağlık koruma görevlilerini gemiye almak üzere sağlık istasyonunda duracakları…” hükmünün düzenlendiği, Ambarlı-Akçansa Limanları arasında Ro-Ro seferi yapan gemiye davacı tarafından sağlık kontrolü hizmeti verildiğine ve transit sağlık resmi almaya hak kazandığına dair delil bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, Gemi Sağlık Resmi Kanunu uyarınca tahakkuk eden sağlık resminin tahsili amacıyla yapılan ilamsız icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Gemi Sağlık Resmi Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, Türk Limanları arasında seyreden, yabancı ülke limanlarından gelen, Türk Limanlarından yabancı ülke limanlarına giden gemiler hakkında bu kanun hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür. Aynı Kanun'un 3. maddesi ile Gemi Sağlığı Uygulama Yönetmeliği'nin 2, 6, 7, 8 ve 17/A maddeleri Türk Limanları arasında seyreden gemilerden sağlık resmi alındığını ve hesaplama şeklini düzenlemiştir.

Bu düzenlemeler karşısında Türk Bayrağı taşıyan, Türk Limanları arasında seyreden gemilerden gemi sağlık resmi alınacağı açıktır. Bir kamu gelir türü olarak resim de vergi ve harca benzemektedir. Resim karşılıksız olarak tahsil olunabildiği gibi, hizmetten yararlanmanın veya bir hakkın elde edilmesi bedeli olarak da tahsil edilebilmektedir. Hatta bazen tamamen vergi niteliğinde olan bir kamu geliri için de resim adı kullanılmaktadır.

Böylece resim de bazen tamamen karşılıksız alınabildiği halde, bazen de belirli bir hizmetten yararlanma karşılığı alınabilmektedir.

Bu durumda Gemi Sağlık Resmi Kanunu ve Gemi Sağlık Resmi Kanunu Uygulama Yönetmeliği'ne göre, Türk Limanları arasında seyreden gemilerden, karşılıksız bir hizmetten yararlanması aranmaksızın sağlık resmi alınacağı anlaşılmakla, davanın kabulüne karar vermek gerekirken yazılı gerekçeyle reddi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.