Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/16641 K.2014/7075

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 51. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 22.05.2011 tarih ve 2008/177-2012/166 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi asıl davada halef olanlar R.. A.. vekili ve E. Sigorta A.Ş. vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 08.04.2014 günü hazır bulunan davacılardan R.. A.. vekili Av. E. D. ile davacılardan E. Sigorta A.Ş. vekili Av. B. Ç. ve davalı M/V L.Gemisi Donatanı D. Srl'ye İ. C. Gemi Hizmetleri ve Acen.

A.Ş. vekili Av. N.S. dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, davalı geminin F.Sahili'nin S. P.

Limanı'ndan müvekkillerine ait kakao çekirdeği emtiasını taşıdığını, yükün gemiye 08.03.2008 tarihinde yüklendiğini, tahmini varış zamanının 28.03.2008 tarihi olarak verildiğini, geminin Malta civarında motor arızası verdiğini ve romörkör yedeğine alınarak 14.05.2008 tarihinde A.K.Limanı'na geldiğini, yükte zarar oluşma ihtimalinin kuvvetli olması üzerine Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/192 D.İş sayılı dosyası üzerinden bilirkişi tespiti yapıldığını,

geminin denize ve yüke elverişli olmadığı gibi gecikme nedeniyle de taşınan yükte zarar meydana geldiğini ileri sürerek şimdilik 4.000.000 USD karşılığı 4.857.200 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, ambarlar içindeki yükün istiflenmesinin yükleten tarafından bizzat gerçekleştirildiğini, geminin teknik donanımı ve havalandırma sisteminin çalışır durumda olduğunu, kakao yükündeki hasarın yükleme limanında yükün ambarlara doğru istiflenmemesi, ambar duvarlarından belli bir mesafe bırakılarak ve dunnage tahtaları ile ayrılmadan istiflenmiş olmaları nedeniyle oluştuğunun, geminin yolculuk başlamadan önce denize, yola ve yüke elverişli olduğunu, taşıyanın meydana gelen zarardan sorumlu olmadığını, zarar tutarının fahiş olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

R.. A.. vekili, müvekkilinin davaya konu hasar nedeniyle D. B.San. A.Ş'ye 466.738,50 USD ve E. Gıda A.Ş'ye 90.580,77 USD hasar tazminatı ödediğini, hasarlanan emtianın satılması nedeniyle 1 nolu davacıya ödenen tazminattan 107.992,08 USD düşüldüğünde bakiye 358.746,62 USD, 2 nolu davacıya ödenen tazminattan da 9.313,20 USD düşüldüğünde bakiye 81.267,20 USD ödendiğini, davaya halef kabul edilmelerinin gerektiğini ileri sürerek 440.014,19 USD için davacıların halefi olarak davaya kabullerine, davalıdan 440.014,50 USD’nin faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

E. Sigorta A.Ş. vekili, müvekkilinin davaya konu hasar nedeniyle D. B. San. A.Ş'ye 466.738,50 USD ve E. Gıda A.Ş'ye 90.587,77 USD hasar tazminatı ödediğini, hasarlanan emtianın satılması nedeniyle 1 nolu davacıya ödenen tazminattan 107.992,08 USD düşüldüğünde bakiye 358.746,62 USD, 2 nolu davacıya ödenen tazminattan da 9.313,20 USD düşüldüğünde bakiye 81.267,20 USD ödendiğini, davaya halef kabul edilmelerinin gerektiğini ileri sürerek 440.014,19 USD için davacıların halefi olarak davaya kabullerine, 440.014,19 USD’nin faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İşbu dava dosyası ile birleşen mahkemenin 2008/409-2009/40 karar sayılı davada davacı A.. A.. vekili, 21/04/2011 tarihli dilekçesinde davadan feragat ettiğini, belirtmiş, 07/06/2011 tarihli duruşmada da aynı beyanlarını tekrar etmiş, birleşen davada davalılar vekili de feragate bir diyecekleri ile masraf ve ücreti vekalet talepleri olmayıp, teminat mektubunun iadesine muvafakat ettiğini beyan etmiş ve beyanlarını imzaları ile tasdik ettikleri anlaşılmıştır.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taşımaya konu geminin 1 nolu ambarında tahliye edilen yükün kullanılabilir durumda olması ve geminin olağanüstü denizler ile karşılaşması ve ambar içinde kullanılacak her fazla daneç tahtasının içinde çok miktar nem barındırması nedeniyle terleme riskini arttırması, havalandırma yolu ile günümüzde mevcut yöntemler ve bu tip yüklerde konvansiyonel gemilerde yeterli bir havalandırmanın fiilen mümkün olmaması ve geminin hava müsaade ettiği sürece ambarlarını havalandırdığı anlaşıldığından taşıyanın kusursuz olduğu,

yine konşimentolarda atıf yapılmış olan navlun sözleşmesinin hükümlerine göre taşımanın FIOS esasıyla yapıldığı, buna göre yük ilgilileri tarafından yapılan istifin sebep olduğu zarardan donatanın ve taşıyanın sorumlu tutulması mümkün olmadığı gerekçesiyle davacı D. B.

Sanayi Ürünleri A.Ş. ile E. Kahvecilik ve Gıda A.Ş'nin açtığı dava yenileninceye kadar işlemden kaldırılmış olmakla, süresi içinde yenilenmemesi sebebi ile HMK'nın 150 ve devam maddeleri gereğince açılan davanın bu sebeple açılmamış sayılmasına, temlik alanlar E.. A.. ve R.Sigorta A.Ş'nin açtığı davanın reddine, birleşen davanın feragat sebebi ile reddine karar verilmiştir.

Kararı, R.. A.. vekili ve E. Sigorta A.Ş. vekili temyiz etmiştir.

Dava, deniz yolu ile taşıma sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece görüşüne başvurulan bilirkişi heyetince, navlun sözleşmesinde mevcut FIO/FIOS kayıtları nedeni ile taşıyanın yükleme, istif ve boşaltmadan kaynaklanan bir sorumluluğu bulunmadığı ve yolculuk esnasında meydana gelen hasardan dolayı yükleten tarafından gerçekleştirilen bu ihmalin kaptan tarafından saptandığına ve saptanabilirliğine dair herhangi bir delil bulunmadığı, kaptanın TTK'nın 974. maddesi uyarınca sorumlu tutulması mümkün olmadığı mütaala edilmiştir.

Ancak, her ne kadar FIOS kaydının varlığı halinde yükleme, istif ve boşaltma işlemleri taşıtana devredilmekte ise de, bu konuda kaptan da söz konusu işlemlerin uygun bir biçimde yapılmasına özen göstermek zorundadır. Çünkü esas itibariyle yükleme ve istif kaptanın donatanı temsilen yerine getirdiği bir yükümlülük olup, yükleme işi sözleşmeyle başka kişilere ait olsa bile kaptan yine de istife bakmalı, geminin denge ve emniyeti bakımından gerekli denetimi yapmalıdır.

(Gönen Eriş, Deniz Ticareti ve Sigorta, Ankara 1990, sy 311) Kaptanın herşeyden önce geminin sefere elverişliliğinin sağlanması hususunda nezaret yükümlülüğü bulunmaktadır. FIOS kaydının bulunması halinde ise istifin gereği gibi yapılıp yapılmadığına nezaret yükümlülüğü vardır. FIO/FIOS kaydı emredici nitelikteki TTK 1061. madde hükmünü bertaraf etmez.

Kaptanın nezaret görevini tedbirli bir kaptan gibi yerine getirmemesi halinde meydana gelen zarardan taşıyıcının sorumluluğu doğacaktır. Bu nedenle FIO/FIOS kaydının varlığına rağmen kaptanın yolculuk süresince geminin dengesinden, yükleri muhafaza yükümlülüğünü ihlalinden sorumluluğu doğar. Bu bakımdan aksine görüş beyan eden bilirkişi raporuna itibar edilemez.

Ayrıca, bilirkişi raporunda gemi jurnali, Brokers Bell raporuna göre gemi Akdeniz içinde 23.03.2008 ila 28.03.2008 tarihleri arasında ağır hava şartlarına maruz kalmış, istifte de hata yapılmış ve gemi ambarlarında hava şartları izin verdiği ölçüde havalandırma yapılmış olması nedeniyle taşıyanın kusursuzluğuna gidilebileceği belirtilmiş ise de, dava konusu yük, geminin 3 ambarında taşınmış ve 1 nolu ambarda bulunan emtiada hasar olmayıp, 2 ve 3 nolu ambarda bulunan emtiada hasar meydana gelmiştir.

O halde, somut uyuşmazlıkta yükün taşınması sırasında, istiflemedeki kusur, kaptanın yükleme ve istiflemeye nezaret ve yolculuk esnasında da yükün muhafazası yükümlülüğünde bir ihmali bulunup bulunmadığı ve ayrıca yükün bulunduğu 3 ambardan sadece ikisinde hasar meydana gelmesi nedeni de araştırılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş ve hükmün temyiz eden davacılar R..

A.. ve E. Sigorta A.Ş. yararına bozulması gerekmiştir.