Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/19066 K.2013/2534

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen .../05/2011 tarih ve 2009/432-2011/170 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ve davalı şirket arasında 2000-2001 yılı okul dönemine ilişkin olarak yapılan anlaşma uyarınca müvekkilinin kendisine ait araç ile davalı şirketin öğrenci taşıma işini üstlendiği okullarda öğrencileri taşıma ve bunun karşılığında belli bir komisyonu davalı şirkete vermeye taahhüt ettiğini, anlaşma sırasında tanzim tarihi, başlangıç ve bitiş tarihleri yazılı olmayan bir sözleşme ve boş teminat senedi imzalatılarak müvekkilinden alındığını, tarafların yaklaşık 8 yıl bu şekilde çalıştıklarını,

müvekkilinin edimlerini tam olarak yerine getirdiği halde yaşanılan problemler üzerine boş olarak karşı tarafa verilen bononun doldurularak icra takibine konulduğunu ileri sürerek, takip konusu 30.000,00 TL bedelli bonodan dolayı borçlu olmadığının tespitini, %40 kötüniyet tazminatının tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu senedin taraflar arasındaki ticari ilişki gereği verildiğini, davacının sözleşmeye aykırı olarak müvekkilin iş yaptığı okullar ile 2009-2010 eğitim yılında iş yaptığını, müvekkiline komisyon da ödemediğini savunarak, davanın reddini, %40 kötüniyet tazminatının tahsilini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ve davalı şirket arasında imzalanan sözleşme uyarınca 2000-2001 yılı okul döneminden itibaren davacının kendisine ait aracı ile belli bir komisyon karşılığında davalı şirketin üstlendiği öğrenci taşıma işini 2009 yılı Haziran ayına kadar yürüttüğü, taraflar arasındaki tarihsiz sözleşmenin "cezai hükümler" bölümünün 4. maddesinde "araç sahibi karşılıklı anlaşma veya şirket tarafından iş akdi feshedildiği takdirde okul veya şirketin çalıştığı okullar veya işyerlerine ... yıl boyunca talip olmayacak, çalışmayacak veya dışarıdan birine öncü olmayacaktır.

Aksi durumda aylık kazancının 5 katı tazminat ödemeyi kabul eder" şartının öngörüldüğü, sözleşme döneminde davacı tarafından taşıma işi yaptırılan 35 S 95172 ve 35 S 95167 plaka sayılı araçların davacının ortağı ve yetkili temsilcisi bulunduğu dava dışı Gizem Market Taş. Tic. Ltd.

Şti.'ne ait olduğu, bu araçlar ile ...İMKB Kız Teknik ve Meslek Lisesi’nde taşıma işlerinin yapıldığı, 2009-2010 döneminde dava dışı şirket adına çalıştırıldığı, sözleşmenin "cezai hükümler" bölümünün 4.

madde hükmünün ihlal edildiği, buna göre 71 öğrenci üzerinden aylık net kazanç ....408,00 TL'nin 5 katı ....040,00 TL cezai şartın davacı tarafından davalıya ödenmesi gerektiği, takip konusu 30.000,00 TL bedelli bonodan dolayı davacının davalıya ....040,00 TL borçlu olup bakiye ....960,00 TL'lık kısmında borçlu olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının takip konusu 30.000,00 TL bedelli bononun ....960,00 TL'lik bölümünden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin ve tarafların kötüniyet tazminatı istemlerinin reddine karar verilmiştir. Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1-Dava konusu bono yanlar arasında imzalanan taşıma sözleşmesi uyarınca verilmiş ve davalı taraf da bonoyu cezai şart karşılığı olarak takibe koyduğunu belirtmiştir. Mahkemece de bononun cezai şart karşılığı olduğu kabul edilmiştir. Sözleşme ile kararlaştırılan cezai şartın istenebilmesi için herşeyden önce sözleşmenin geçerli olması gerekir. Her ne kadar yanlar arasındaki taşıma sözleşmesi geçerli ise de, bu sözleşmenin cezai şartla ilgili bölümü geçersizdir.

Zira söz konusu cezai şart davacının, davalı ile olan sözleşme ilişkisinin sonlanmasından sonra davalının akidi olan iş sahipleri ile sözleşme yapmasını engellemeye yöneliktir. 1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 48. maddesi uyarınca herkes çalışma hürriyetine sahip olup, bu ancak Kanunla sınırlanabilir. Hukuka ve ahlaka aykırı sözleşmeler geçersizdir.

Davacının sözleşmenin sona ermesinden sonra davalının akidi olduğu kişi ve kuruluşlarla sözleşme yapmasını engelleyen sözleşme koşulu yukarıda belirtilen nedenlerle geçersiz bulunduğundan (818 sayılı BK'nun 155. maddesi uyarınca) bononun cezai şart karşılığı olarak takibe konulması mümkün değildir. Bu itibarla mahkemece davacının menfi tesbit isteminin kabulü gerekirken, anılan hususlar gözden kaçırılarak yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

...-Bozma sebeb ve şekline göre davacının sair, davalının ise tüm temyiz itirazlarını incelenmesine gerek görülmemiştir.