Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/2359 K.2013/20285

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 22.11.2011 tarih ve 2011/23-2011/71 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 12.11.2013 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ..., davalılardan ... vekili Av. ...ve davalı ... Enerji San. ve A.Ş. vekilleri Av. ..., Av. ... ve Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, İstanbul Belediyesi ile müvekkili şirketin %50’şer sermaye koymak suretiyle kurmuş oldukları 26.07.1962 başlangıç tarihli, 30 yıl süreli Bel-Pet Ltd.

Şti'nin 30 yılı aşkın süredir OFİS amblemi altında akaryakıt pazarlama faaliyeti gösterdiğini, müvekkili ile davalı ... arasındaki 16.11.1990 ve 07.08.1992 tarihli sözleşmelerle de Ofis ürünlerinin pazarlanacağı yönünde şüpheye yer bırakmayacak şekilde kararlaştırıldığını, buna göre 17.08.1992 tarihi itibariyle davacının Bel-Pet şirketindeki ortaklığının hisse devri suretiyle sona erdirileceği, Bel-Pet Akaryakıt ve Müştakları Ltd.

Şti'nin uhdesinde olup, bu şirket tarafından işletilmekte olan 12 adet istasyonun, Ofis tarafından modernleştirileceği ve modernleştirme bedeli olarak Ofis'in Belediyeden hiçbir talepte bulunmayacağı, modernleştirilen 12 istasyonda, işbu sözleşme tarihi itibariyle Ofis ürünlerinin satılmasının Belediye ve Bel-Pet Ltd. Şti. tarafından kabul ve taahhüt edildiğini, mevcut istasyonların ihalesini kazanan kişi veya kuruluşlara Ofis'in bayilik vermek zorunda olup, Bel-Pet Ltd.

Şti'nin 10 yıl süre ile işleticilerinin Ofis ürünleri dışında ürün satmasına izin vermeyeceğinin kararlaştırıldığını, sözleşme gereği müvekkilinin hisse devir ve temlik işlemlerini gerçekleştirdiğini, ancak istasyonların modernleştirilmesi

konusunda davalıların müvekkiline bildirimde bulunmayıp, yer teslimini gerçekleştirmediğini, ayrıca Ofis ürünlerinin satılması öngörülen istasyonların Gayri Sıhhi Müesseseler Kurulu’nca mühürlenerek kapatılmasına karar verildiğini, öte yandan Bel-Pet Ltd. Şti'nin müvekkili şirket ile bayilik sözleşmesi akdetmeyerek, istasyonlara akaryakıt

verilmemesi gibi gayri kanuni talimatları müvekkili şirkete tebliğ ettiğini, son olarak da 20.01.1995 tarihli 95/10 sayılı yazı ile söz konusu istasyonlarda ürünleri satılacak dağıtım kuruluşu seçimi bakımından bir nev’i ihale işlemlerine başlandığını davacı şirkete tebliğ ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı davranan davalı tarafın, sözleşme ile elde edilmesi öngörülen davacı zararını karşılamak zorunda olduğunu ileri sürerek,

kâr kaybı şeklinde ortaya çıkan zarar karşılığı olarak şimdilik asıl dava ile 1994 ve 1995 yılları için toplam 48.880.066.694 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont oranında faiziyle birlikte, birleşen iki ayrı dava ile de 1996-1997-1998 (ilk 7 aylık kısım için) dönemi için 860.503.370.250 TL kâr mahrumiyetinin, 1998 yılı son 5 aylık dönemi ile 1999 yılı ile 2000 yılının ilk 2 aylık kısmı için 1.490.221.723.058 TL kâr mahrumiyetinin dava tarihlerinden itibaren reeskont oranında faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiş,.bozma ilamından sonra birleşen ( İstanbul 5. A.T.M.

2005/105 (yeni no: 2011/23 Esas) davada da davacı vekili, aynı nedenlerle 2000 yılından sözleşmenin bitim tarihi olan 07.08.2002 tarihine kadar olan 4.171.345 YTL kâr mahrumiyetin tahsili istemiştir

Davalı Bel-Pet Akaryakıt ve Müştakları Tic. Ltd.

Şti. vekili, davacı ofisin hisselerini devretmesinin ofis ürünlerinin pazarlanması ile hiçbir alakası bulunmadığını, davacı ofis ürünlerinin pazarlanmasının, istasyonların modernleştirilmesi ile ilgili olduğunu, mezkur protokolün 6. maddesi gereğince, davacı ofisin Bel-Pet akaryakıt istasyonlarının bila bedel modernleştirilmesini taahhüt ettiğini, buna karşılık, akaryakıt istasyonlarında Petrol Ofisi A.Ş. akaryakıtlarının satılmasının kararlaştırıldığını, sözleşmenin imzalanmasının üzerinden iki yıl geçmesine rağmen davacının modernleştirmeyi gerçekleştirmediğini,

rakip şirketlerin modernleştiği halde davalı istasyonlarının iptidai vaziyette bırakıldığından, beklenen satış artışının gerçekleşemediğini, aksine satışların düştüğünü, taahhüdüne aykırı davranan davacı şirkete gönderilen 12.10.1994 tarih ve 37421 yevmiye numaralı ihtarnamede verilen sürede sonuç alınmaması nedeniyle, sözleşmenin münfesih olduğunu davacının kabul etmiş sayıldığını, satışların hangi firmaya verileceği konusunda açılan ihalede davacı teklifinin düşük kalması nedeniyle sözleşmenin başka bir şirket ile yapıldığını, istasyonlardaki modernleştirmeyi gerçekleştirmeyen davacı tarafın kusurlu olduğunu savunarak,

asıl ve birleşen davaların reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin, diğer davalı şirket adına taahhütte bulunma yetkisi bulunmadığından, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, öte yandan, sözleşme hükümlerine uymayan tarafın davacı şirket olduğunu, buna rağmen 1994 ve 1995 yıllarında yalnızca Ofis ürünlerinin satıldığını,

İstanbul Büyükşehir Belediye Encümenin de 06.06.1995 tarih ve 1080 sayılı kararı ile “Petrol Ofisi A.Ş'nin kendisine bir sözleşme ile terettüp eden akaryakıt satış istasyonlarının modernleştirilmesi hususundaki yükümlülüğü mazeretsiz olarak yerine getirmediği ve konunun sözleşmenin Belediye açısından hukuki sonuç doğurabilmesi için Belediye Encümeni’nce onanması gerekirken, onaya sunulmadan yürürlüğe konulduğu” gerekçeleriyle 07.08.1992 tarihli sözleşmeyi feshettiğini, bu konuda idari yargıda dava açılmadığından, kararın kesinleştiğini, davacının iyiniyetli olmadığını belirterek, asıl ve birleşen davaların reddini istemiştir.

İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce, asıl davada 48.880.066.694 TL'nin dava tarihinden, birleşen İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 1998/2499 Esas numaralı dava dosyasında 860.503.370.250 TL'nin dava tarihinden, yine birleşen İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2000/1375 Esas numaralı dava dosyasında 1.478.405.820.320 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline dair verilen karar Dairemizce davalılar yararına bozulmuş, bozmaya uyulmuş, davalılardan İstanbul Belediyesi ile davacı şirketin %50'şer sermaye koymak suretiyle 26.07.1962 başlangıç tarihli,

30 yıl süreli diğer davalı Bel-Pet Akaryakıt ve Müştakları Tic. Ltd. Şti'ni (Bel-Pet)'i kurduklarını, kurulan bu şirketin, istasyonlarda 30 yılı aşkın süre, Petrol Ofisi amblemi altında, Petrol Ofisi ürünlerini pazarlamış olduğunu, daha sonra, Petrol Ofisi ile Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Bel-Pet Ltd.

Şti. arasında yapılan karşılıklı görüşmeler ve varılan mutabakat sonucu, 07.08.1992 tarihli ve 10 yıl süreli bir Protokol ve Taahhütname imzalandığı, bu protokol hükümlerine göre 17.08.1992 tarihi itibariyle, Petrol Ofisi A.Ş'nin Bel-Pet Ltd.

Şti'ndeki ortaklığının sona ereceğinin belirlendiği, davacının talep edebileceği alacak tutarının "1994 yılı eksik satılan ürün geliri+1995 yılı eksik satılan ürün geliri 1994 ve 1995 yılı ortalama yıllık modernizasyon harcaması" formülüne göre.

26.051,00+64.996,73–23.181,02–23.181,02-23.181,02=44.685,69 TL olarak belirlendiği, davacının yeni bir bayi bulması için geçen sürenin ortalama 1 yıl olduğunun kabul edildiği, dava konusu kâr mahrumiyetinin sözleşmenin feshi tarihinden itibaren 1 yıllık süre için hesaplanması ve bu tutardan modernizasyon harcamalarının düşülmesinin gerektiği, birleşen İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 1998/2034 Esas,

yine İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2000/702 Esas ile bozmadan sonra birleştirilen İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2005/105 Esas sayılı davalar yönünden yeni bir bayi bulunması için geçmesi gereken ve 1 yıl olarak kabul edilen makul süreyi aşan yıllara ilişkin talepler olduğu gözetildiğinden davacının birleşen davalar yönünden talep edebileceği herhangi bir alacak tutarının mevcut olmadığı gerekçesiyle İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce asıl davanın kısmen kabulü ile 44.685,69 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya

verilmesine, birleşen İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 1998/2034 Esas, yine 8. Asliye Ticaret Mahekemesi'nin 2000/702 Esas ile bozmadan sonra birleştirilen 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2005/105 Esas sayılı davaların reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.