Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/2464 K.2013/2699

Taraflar arasında görülen davada ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 03/06/2011 tarih ve 2009/1116-2011/339 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin yurtdışında gurbetçi olarak zor şartlarda arttırdığı ....000 DM parayı istediğinde geri alabileceği ve yüksek oranda kar payı verileceği taahhüdü ile davalılara belge karşılığında verdiğini, ancak talebine rağmen bu paranın halen ödenmediğini, davalıların açıkça kanuna aykırı olarak binlerce kişiyi kandırdığını ve mevduat topladığını, alınan para nedeniyle müvekkilinin şirket ortağı yapılmasının hukuken mümkün olmadığını, ... ve diğerlerinin müvekkilinin zararından sorumlu olduklarını ileri sürerek müvekkilinin davalı şirketlerle kurulmuş geçerli bir ortaklık ilişkisinin bulunmadığının tespiti ile ödenen ....000 DM karşılığı 11.125 TL'nin şimdilik 7.500 TL'sinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, husumet, yetki ve zamanaşımı itirazında bulunmuş, esasa ilişkin olarak da ortaklık ilişkisi gereği paranın çekilmesinin mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafın bilirkişi incelemesi yapılmasını istememesi karşısında bilirkişi incelemesi yapılmadan durumun açıklığa kavuşturulamayacağı, bu haliyle davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, davalıların var olduğu ileri sürülen haksız ve hukuka aykırı fiilleri sonucu davadışı yabancı şirkete yatırılan paranın davalılardan tahsiline ilişkin bir tazminat davasıdır.

Mahkemece, davacı yanın davalı defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması talebinden sarfınazar etmesi nedeniyle yukarda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, mahkemece bilirkişi incelemesine ilişkin olarak alınan ara kararlarında, davacının ...

International Marketing and Trading ...’den alacaklı olup olmadığı, davalılar ile anılan şirket arasındaki ilişkinin mahiyeti, bu şirketten davalılara para akışı olup olmadığı, yine bu şirketin davalılara bağımlı olup olmadığı ve nihayet aynı borçtan davalıların sorumlu olup olmayacakları hususlarında bilirkişi incelemesi yaptırılması öngörülmüş ise de, her şeyden önce davacının yabancı şirketten alacaklı olup olmadığının davalı şirkete ait ticari defter ve kayıtlar üzerinden incelenmesi davanın çözümüne elverişli nitelik taşımamaktadır.

Bu durumda, söz konusu ara kararının bu yönüyle “nafile” bir incelemeye matuf olduğu açıktır. Mahkemece taraflar arasında bu konuda bir uyuşmazlık bulunduğu kanısına varılması halinde, bu hususun davacı yanın aslını ibraz ettiği ortaklık

sözleşmesi üzerinden ve gerektiği takdirde yabancı adli makamlardan yardım istenmek suretiyle sorulup saptanması, bu husustaki uyuşmazlığın öncelikle bu yöntemle izalesi gerekirken bu konuda sözü edilen biçimde ara kararı verilmiş olması doğru olmamıştır.

Öte yandan, davalılar ile davadışı ... ... arasında bir ortaklık ilişkisi olduğu, gerek davalı şirketin ve gerekse de davadışı ... ... şirketinin tek yetkilisinin davalı gerçek kişi olduğu konusu dosya kapsamı ile belirgin olduğu gibi davalı yanın da kabülündedir. Keza, yine davalı yanın savunma dilekçelerinde de kabul ve ikrar olunduğu üzere anılan davadışı şirket ile davalı şirket arasında bir para akışının varlığı tartışmasızdır.

Ayrıca, Dairemize de intikal eden dava dosyaları ile davacı yan vekilince dosyaya ibraz edilmiş bulunulan emsal dava dosyalarında alınan bilirkişi raporlarında da bu hususlarda açık saptamalara yer verildiği ortadadır. Yine, henüz kesinleşmemiş olmakla birlikte, davalı gerçek kişi hakkında dolandırıcılık suçundan açılan ceza davasında da aynı yönde saptamalar yapıldığı ortadadır.

Bu durumda, belirtilen hususların da HUMK’nun 238. maddesi anlamında bilinen ve hatta maruf olgular olduğunun kabulü gerekirken bu hususlarda da bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmesi yerinde olmamıştır.

Son olarak, HUMK’nun 275. maddesinde, hakimin genel ve hukuki bilgisi ile çözümleyebileceği hususlarda bilirkişi incelemesi yaptırılamayacağı hükme bağlanmıştır. Mahkemenin kararına mesnet teşkil eden bilirkişi incelemesine ilişkin ara kararlarında “borçtan davalıların sorumlu olup olmadıkları” konusunda da bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olması, söz konusu kanun hükmüne aykırı olduğu gibi, hakimin, tarafların ibraz edecekleri tüm delilleri toplayıp serbestçe değerlendirdikten sonra vicdani kanaati ile karar vermesi biçiminde özetlenebilecek yasal ve yargısal prensibe de açıkça ters düşmektedir.

Tüm bu yasal ve gerektirici nedenler çerçevesinde, mahkemece bilirkişi incelemesi yönünde verilen ara kararının usul ve yasaya aykırı olmasından ötürü, söz konusu ara kararı çerçevesinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasının istenmemesinin davacı yan aleyhine usuli sonuç doğurması söz konusu değildir. Bu durumda, davacı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle yerel mahkeme kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

KARŞI OY YAZISI

Bilirkişi incelemesi yaptırılmasına ilişkin 05.11.2010 tarihli ara kararı ile, davacının ortak olduğu yurtdışındaki şirketten alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının ve muaccel olup olmadığının tespiti, yabancı şirket ile davalılar arasındaki ilişki incelenerek, yabancı şirkete ait gelirlerin davalılara aktarılıp aktarılmadığı, yabancı şirketin davalılara bağımlı olup olmadığı değerlendirilerek, aynı borçtan davalıların sorumlu olup olmadıkları konusunda inceleme yapılmasına karar verilmiştir.

Davalı şirket kayıtları incelenmek suretiyle, davacının, dava dışı yabancı şirketten alacaklı olup olmadığının belirlenmesi mümkün değil ise de, davacının dava dışı yabancı şirketten alacaklı olduğunun belirlenmesi halinde, aynı borçtan davalıların sorumlu olup olmadıklarının tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılması gereklidir.

Yine 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 53. maddesine göre, ceza mahkemesi tarafından belirlenen maddi vakıaların hukuk hakimini bağlaması için, ceza mahkemesi tarafından verilen kararın kesinleşmiş olması gerekir.

Dairemiz, benzer nitelikteki bir başka uyuşmazlığa ilişkin verdiği 30.03.2012 gün 2010/5583 Esas 2012/5064 Karar sayılı ilamında "BK’nun 53. maddesi gereğince ceza mahkemesi tarafından belirlenen maddi vakıaların hukuk hakimini bağlayacağı gözetilerek, ceza mahkemesi tarafından verilen kararın kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak, kesinleşmesi halinde tespit edilen maddi vakıaların neler olduğunun belirlenmesi, ceza mahkemesi kararının kesinleşmemesi halinde ise taraf vekillerine kanıtlarını sunması için süre verilerek,

sunulacak kanıtlar ile ceza mahkemesi dosyasındaki tüm belgeler birlikte incelenmek ve gerektiğinde uzman kişilerden oluşan heyetten bilirkişi raporu alınarak, davacının uğradığını iddia ettiği zarardan davalıların sorumlu olup olmayacağının saptanması gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir." denilmek suretiyle, davanın reddine dair verilen yerel mahkeme kararı davacı yararına bozulmuştur.

Bu nedenle, öncelikle davacının yabancı şirketten alacağı olup olmadığının belirlenmesi, bu belirleme yapıldıktan sonra, aynı borçtan davalıların sorumlu olup olmadıklarının tespiti için, emsal kararımız doğrultusunda bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekli olduğundan, bozma ilamının yukarıda açıklanan hususlara aykırı olan kısımlarına katılmıyorum.18.02.2013