Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/2733 K.2013/3768

Taraflar arasında görülen davada ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 24.11.2011 tarih ve 2011/468-2011/763 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirket nezdinde Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigortalanan 5 kap cam emtiasının, davalıya ait araçlarla İzmit'ten Astana (Kazakistan)'ya nakliyesi sırasında, kaba bir şekilde taşınması sonucu kırılarak hasarlandığını, 45.915,00 TL hasar bedelinin 29.12.2010 tarihinde müvekkilince dava dışı sigortalısına ödendiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 45.915.00 TL tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Tic. Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu hasarın davalı şirket sürücüsünün tedbirsiz ve dikkatsiz davranması, aracın hızını hava, yol ve trafik durumuna göre ayarlamaması ve taşıdığı yükün kırılgan malzeme olduğunu unutarak araç kullanması nedeniyle oluştuğu, araç sürücüsünün olayda %100 oranında kusurlu bulunduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile 45.915,00 TL tazminatın 29.12.2010 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, taşıma sözleşmesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkindir. Davaya konu zararın meydana geldiği taşıma, CMR’ye tabidir. Bu nedenle değerlendirmenin bu Konvansiyon hükümlerine göre yapılması zorunludur. Yükün hasara uğraması halinde tazminatın nasıl hesaplanacağı CMR 25. madde hükmünde düzenlenmiştir. Anılan madde ile eşyanın ziyaı durumunda tazminatın hesaplanmasını düzenleyen anlaşmanın 23. maddesine atıf yapılmıştır.

Buna göre ilk olarak yine eşyanın değeri belirlenir. Eşyanın değeri tespit edilirken öncelikle bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki borsa fiyatı, borsa fiyatı yoksa piyasa değeri, eşyanın bir piyasa değeri de bulunmuyorsa herkes için ifade ettiği objektif değere göre hesaplanır (11. HD, 30.03.2012 gün ve 2010/13835- 5010 E.K. sayılı ilamı).

Değer tespiti bakımından, zıya halinden farklı olarak, yalnızca hasara uğramış olan kısım değil, eşyanın tamamının değeri dikkate alınır. Daha sonra, bu şekilde belirlenen değerle eşyanın hasarlı haldeki değeri arasındaki fark bulunur. Bu değer kaybına, CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11. HD, 19.03.2001 gün ve 2001/4- 2074 E.K. sayılı ilamı).

Eklenecek bu ödenti miktarı, eşyanın hasarsız haldeki değeri, hasarlı haldeki değerine oranlanarak bulunur. Sonuçta tazmin olunabilir hasar miktarına ulaşılır. Taşımacının eşyanın bütünündeki hasar dolayısıyla ödeyeceği tazminat eşyanın ziyaa uğramış olsa idi CMR'nin 23/3., 6. ve 9. maddeleri gereğince ödeyeceği tazminat miktarını aşamaz (11. HD, 22.02.2007 gün ve 2005/14441- 3246 E. K. sayılı ilamı).

Hasar, yükün bir kısmında vukua gelmiş ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım ziyaa (kısmı zıya) maruz kalmış olsa idi, ödenecek tazminat miktarından fazla olmaz. Bu hükmün uygulanabilmesi için eşyanın değerinde herhangi bir değişme olmaksızın parçalara bölünebilir olması gerekir. Aksi takdirde, hasar eşyanın tamamının değeri göz önünde bulundurularak hesaplanır.

Davacı vekilinin TTK’nın 1301. maddesi hükmüne dayalı olarak talep ettiği tazminat istemi mahkemece kabul edilmiş ise de, hükme esas alınan bilirkişi raporu taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözmeye yeterli olmadığı gibi, davaya konu cam eşyaların hasara uğradığı dikkate alındığında, oluşan zararın miktarının değerlendirilmesi bakımından bu işten anlar uzman bir bilirkişi yerine bir makine mühendisinden rapor alınarak sonuca varılması doğru görülmemiştir.

Bu durumda mahkemece, CMR hükümleri uyarınca taşıma sırasında meydana gelen hasar nedeniyle tazmin edilecek tutarın, yukarıda açıklanan ilkeler esas alınarak uzman bilirkişi aracılığıyla ve CMR’nin 23. maddesine uygun şekilde gerçek zarar araştırması yapılarak ve sınırlı sorumluluk halinin uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeyle hüküm tesisi doğru görülmemiş, davalı yararına bozmayı gerektirmiştir.