Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/2983 K.2013/2745

Taraflar arasında görülen davada ... 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 20/.../2011 tarih ve 2009/55-2011/173 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalı Diyalog Gazetecilik San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Albayrak vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin Malcom X isimli kitabı Türkçe'ye çevirdiğini, Yeni Şafak Gazetesi'nin herhangi bir sözleşme yapmadan, izin almadan müvekkilinin eser sahibi olduğu kitabı kupon karşılığı promosyon olarak okuyucularına verdiğini, bir kısım nüshalarda çevirmen olarak müvekkilinin isminin dahi geçmediğini, davalıların bu eylemlerinin haksız fiil ve kusur sorumluluğu oluşturup mali ve manevi haklara zarar verdiğini ileri sürerek ....000,00 TL manevi 184.167,00 TL maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile tecavüzün önlenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davaya konu edilen promosyonun dava dışı İnsan Yayınları Yayın Dağıtım Paz. Tic. A.Ş ile müvekkillerinden ...arasında düzenlenen sözleşme uyarınca yapıldığını, bu yayınevi tarafından basılan kitabın promosyon olarak okuyucularına verildiğini, bir hak ihlali varsa bunun dava dışı yayın şirketine karşı ileri sürülmesi gerektiğini, kendilerine husumet düşmeyeceğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalılardan ...'in Yeni Şafak Gazetesi genel yayın yönetmeni, ...'ın ise sorumlu müdürü olduğu, Basın Kanun'unun .... maddesi uyarınca en üst düzeyde yönetici olmayan bu kişilere husumet düşmeyeceği, davalıların, davacının haklarını sözleşme yaptıkları İnsan Yayınları Yayın Dağıtım Paz. Tic. A.Ş'ye devrettiğini kanıtlayamadıklarından FSEK 54. madde uyarınca iyiniyetinin korunamayacağı, davaya konu kitabın gazete tarafından promosyon olarak dağıtılmasından dağıtılan tüm kitap adedi üzerinden hesap yapılmasının doğru olmadığı, promosyon yapılmaması halinde muhtemel baskı adedi ve promosyon nedeniyle ileriye dönük engel olunan baskı durumu

dikkate alınarak hesap yapıldığında tazminatın 8.148,00 TL olarak bulunduğu, FSEK 68. madde uyarınca ... katı tutarının tazminat olarak belirleneceği, FSEK 14 vd. maddelerinde sınırlı olarak sayılan manevi hakların ihlal edildiğinin kanıtlanamadığı gerekçeleriyle davalılar ... ve ... hakkındaki davanın husumetten reddine, davalılar ... Albayrak ve Diyalog Gazetecilik San. Tic. Ltd. Şti'ne karşı yapılan manevi tazminat talebinin reddine, FSEK 68. madde uyarınca ....444,00 TL maddi tazminatın ... Albayrak ve Diyalog Gazetecilik San. Tic. Ltd. Şti'nden tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve davalılar vekili temyiz etmiştir.

1- Mahkeme ilamı, hükmü temyiz eden davalılar vekiline ....2011 günü, davacı tarafın temyiz dilekçesi ise ....01.2012 tarihinde tebliğ edilmiş ve hüküm anılan davalılar vekili tarafından gerek HUMK'nun 432/1. maddesinde yazılı ... günlük süre gerekse HUMK'nun 433/.... maddesinde öngörülen ... günlük katılma yoluyla temyiz süresi geçirildikten sonra ....01.2012 tarihinde temyiz edilmiştir. HUMK'un 432/4. maddesine göre süresinden sonra yapılan temyiz istemleri hakkında mahkemece bir karar verilebileceği gibi , 01.03.1990 gün ve ...-4 sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararı uyarınca Yargıtay da bu konuda karar verebileceğinden, davalılar vekilinin temyiz isteminin süre yönünden reddine karar vermek gerekmiştir

...-Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelemesine gelince; dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bentlerin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

...-Ancak, davacı eserini kendisinden izinsiz bir şekilde promosyon olarak dağıtıldığını ileri sürmek suretiyle bu davayı açtığına ve davalılardan ...'in Yeni Şafak Gazetesi genel yayın yönetmeni, ...'ın ise sorumlu müdürü olduğuna göre FSEK'in 66'ıncı maddesi uyarınca bu davalıların da tecavüz eyleminden sorumlu olduklarının kabulü gerekmekte iken mahkemece yazılı gerekçe ile anılan davalılar yönünden bu davada uygulama imkanı bulunmayan Basın Kanunu'nun ...'üncü maddesi uyarınca husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

4-Manevi tazminat yönünden yapılan değerlendirme de, eser sahibinin FSEK'in 14'üncü maddesi uyarınca eserini yayınlama zamanını tayin hakkının bulunmasına ve eserin daha önceden kamuya arzedilmiş olmasının bu hakkın tüketildiği sonucunu doğurmamasına göre eserin her izinsiz kullanılışında manevi tazminat hakkının bulunduğunun kabul edilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün davacı yararına bozulması gerekmiştir.

KARŞI OY

Dava, işleme eser niteliğindeki tercüme kitabın eser sahibinden izinsiz promosyon olarak dağıtılmasından kaynaklanan esere tecavüzün önlenmesi, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, davacı tarafın manevi tazminat talebi hakkında, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 14.maddesinde belirtilen manevi hakların ihlal edildiğini ispatlanamadığından reddine karar verilmiştir.

Eser sahibinin manevi haklarından olan umuma arz yetkisini düzenleyen 5846 sayılı Kanunun 14.maddesinde bir eserin umuma arz edilip edilmeyeceğini, yayımlanma zamanını ve tarzını münhasıran eser sahibi tayin edebileceği belirtilmiştir. Umuma arz bir anda vukûbulan, bir defalık hukuki fiil olup, bir defa gerçekleştikten sonra geri alınması mümkün değildir. (Prof.Dr.Fırat Öztan- Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku Turhan Kitabevi ... 2008 s 295) Zira, eser sahibinin gizli (fikir) dünyasında yer alan eser, kamuya sunulduğu andan itibaren fikir, sanat ve bilim dünyasının bir parçası haline gelir. (Işıl Ulaş- İşlenme Eser Türü Olan Çeviri Eserde Kamuya Sunma Hakkı- Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi C. XXIV sa. 1’den ayrı bası s.69)

Somut olayda dava konusu eserin dava konusu olaydan önce davacı eser sahibi tarafından kamuya arz edildiği hususu tartışmasız olup, yukarıdaki paragrafta açıkladığım sebeplerle davacı eser sahibinin manevi haklarından kamuya arz yetkisi hakkının dava konusu olay sebebiyle ihlal edilmediği, bu talebe ilişkin mahkemenin red kararının doğru olduğu kanaatinde olduğumdan, Dairemizin sayın çoğunluğunun “eserin daha önceden kamuya arzedilmiş olmasının bu hakkının tüketildiği sonucunu doğurmayacağı” şeklindeki bozma gerekçesine katılmıyorum.