Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/7048 K.2013/7606

FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU (5846) Madde 14

FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU (5846) Madde 15

FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU (5846) Madde 16

FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU (5846) Madde 19

FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU (5846) Madde 63

FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU (5846) Madde 68

FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU (5846) Madde 70

"İçtihat Metni"

Taraflar arasında görülen davada İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 22.03.2012 tarih ve 2010/177-2012/35 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 16.04.2013 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacılar vekili ile davalılardan K.. Ses Görüntü Film Yapım San. Tic. Ltd. Şti. vekili dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, müvekkillerinin A.. A.. İ.. Ö..’nün (Özgen) mirasçıları olduğunu, murisin çok sayıda tanınmış eseri bulunan, kitapları ve albümleri yayınlanmış olan bir halk ozanı olduğunu, “Mecnunum Leylamı Gördüm” adlı eserin söz ve müziğinin murisleri A.. A.. İ.. Ö..'a ait olup, ölümünden evvel bu eseri okuduğunu, eserin plak ve kasetlerde yer aldığını, davalılardan K.. Müzik etiketiyle çıkan “Gülün Kokusu Vardı” isimli albümde anılan eseri diğer davalı E..

O..'nun müvekkillerinden izin almadan okuduğunu, eserin orijinalinden farklı bir tarzda bestelenerek tespit ettirildiğini, eser sahibinin adının CD ve kaset kapaklarına yazılmadığını, içindeki kitapçığa ise söz sahibi olarak “İ..-H... H..

O..” yazılarak yanıltıcı mahiyette umuma arz edilerek çoğaltılıp, yayıldığını, bu şekilde müvekkillerinin FSEK ile koruma altına alınmış olan mali ve manevi haklarının davalılar tarafından ihlal edildiğini ileri sürerek, eser sahibinin adının bandrollere derç edilmesine,

bu aşamada mümkün değilse mevcut haliyle çoğaltılıp yayılmasının men'ine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile her bir mirasçı için 2.000,00 TL olmak üzere FSEK 68. maddesi gereğince tespit edilecek mali hakka ilişkin rayiç bedelin 3 katı ile 70/3. maddesi gereğince temin edilen karın ve her bir mirasçı için 5.000,00 TL olmak üzere FSEK 70/1 maddesi gereği tespit edilecek manevi tazminat ile davalının kötü niyetli olması ve eser sahibinin kişilik haklarının da ihlali nedeniyle MK'nın 2. ve BK'nın 49. maddeleri gereğince her bir mirasçı için 500,00 TL tazminatın eser işletme belgesinin alındığı 02.03.1998 tarihinden itibaren

işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan tahsili ile karar özetinin ilanını talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davaya konu eserin davacıların murisine ait olmayıp, 17. yüzyılda yaşamış olan İzzetti adlı bir halk şairine ait olduğunu, davalılardan E... O...’nun icracı olduğunu, albümle ilgili izinlerin albümün yapımcısı tarafından alındığını, hukuken E.. O...'nun bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacıların tüm istemlerinin haksız ve dayanaksız olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, “Mecnunum Leylamı Gördüm” adlı eserin hak sahibinin müteveffa A.. A.. İ.. Ö.. olduğunun davacı tarafından sunulan basılı belgeler, kaset, kartonet örneklerinden ve MESAM kayıtlarından anlaşıldığı, davalılarca hazırlanan “Gülün Kokusu Vardı” adlı albümde 7. sırada “Mecnunum Leylamı Gördüm” adlı eserin yer aldığı, kartonet içeriğinde söz olarak “A.. İ..” nin yazılı olduğu, davacıların murisi A..i İ..

Ö..’a yer verilmediği, davalıların basiretli bir tacir gibi davranmadığı, hak sahipliğine ilişkin sektörde basılı bilgiler bulunan A.. A.. İ..

Ö..’ın iznini almadan eseri albüme koyup, icra etmek ve yaymak suretiyle izinsiz olarak umuma arzda bulundukları, yine eser sahibinin adı kartonette veya kasetlerin üzerinde belirtilmemiş olmakla eserin sahibinin ismi ile anılmasına ilişkin kuralı da ihlal ettikleri gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davalıların davacıların murisine ait “Mecnunum Leylamı Gördüm” adlı müzik eserini izinsiz olarak albümlerinde kullanma, çoğaltma ve yayma şeklindeki tecavüz eylemlerinin men edilmesine, bundan böyle mevcut haliyle çoğaltıp, yaymalarının men edilmesine,

belirlenen rayiç bedelin FSEK 68. maddesi uyarınca 3 katı olan 8.456,88 TL'den davacıların her birinin miras payına isabet eden 845,68 TL maddi tazminat ile her bir davacıya 1.000,00 TL manevi tazminatın 02.03.1998 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizleriyle birlikte davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin maddi ve manevi tazminat istemleri ile kişilik haklarının ihlaline bağlı manevi tazminat istemlerinin reddine, FSEK 78. maddesi uyarınca hüküm kesinleştiğinde karar özetinin ilanına karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmaması ile davalı şirket tarafından 2000 yılında piyasaya arz edilen albümün “A.. A.. İ..

Ö..-Mecnunum Leylamı Gördüm” adını taşıdığı, bu durumda davalı tarafça piyasaya arz edilen albümde dahi davacıların murisinin davaya konu eserin sahibi olarak gösterildiği, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 19/2. maddesinde eser sahibinin ölümünden sonra bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen kimselerin eser sahibine 14, 15 ve 16. maddelerin üçüncü fıkralarında tanınan hakları eser sahibinin ölümünden itibaren 70 yıl süre ile kendi namlarına kullanabilecekleri, bu nedenle somut uyuşmazlıkta anılan FSEK hükümleri kapsamında davacılar yararına manevi haklar tazminatına hükmedilmesi koşullarının oluşmasına göre,

taraf vekillerinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, FSEK kapsamında koruma altına alınmış olan mali ve manevi hakların davalılar tarafından ihlali nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini ile tecavüzün men'i istemlerine ilişkindir. Davaya konu eserin sahibi A.. A.. İ.. Ö..'ın (Özgen) davayı açan mirasçılar dışında başka mirasçılarının da bulunduğu dosyada mevcut nüfus kayıt örneği ile veraset ilamından anlaşılmıştır.

Mahkemece, eser sahibine FSEK kapsamında tanınan hakların kullanılması yönünden mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı, her bir mirasçının bu hakları tek başına kullanabileceği belirtilerek manevi tazminat dışında her bir mirasçının miras payı oranına isabet eden mali haklar tazminatına da hükmedilmiştir.

FSEK'nın 19. maddesinde eser sahibine 14, 15 ve 16. maddelerin üçüncü fıkralarında tanınan manevi hakları eser sahibinin ölümünden itibaren maddede sayılan kimselerin 70 yıl süre ile kendi namlarına kullanabileceği düzenlenmiştir.

Aynı Kanun'un 63. maddesinde ise kanunun tanıdığı mali hakların miras yolu ile intikal edeceği belirtilmiştir.Bu düzenleme karşısında FSEK 19. maddesi kapsamında eser sahibine tanınan manevi haklar bakımından Kanunda sayılan kimselerin ayrı ayrı ve kendi namlarına manevi hakları ileri sürebilmesi mümkün olup, bu hakların birlikte kullanma zorunluluğu da yoktur.

Ancak, FSEK 19 maddesi uyarınca manevi hakların kullanımı yönünden hak sahiplerine tanınan yetkiler mali hakları kapsamayıp, aynı Kanun'un 63. maddesine göre mali hakları veraseten iktisap eden mirascılar tarafından mali haklarla ilgili taleplerin kullanımı genel hükümlere tabidir. Buna göre, somut olayda davacıların murisi A..İ.. Ö..

(Özgen) 1981 yılında ölmüş olup, ölüm tarihinde yürürlükte bulunan Medeni Kanun hükümlerine göre mirasçılar arasında murisin mal varlığı, hak ve borçları yönünden iştirak halinde mülkiyet hükümleri geçerlidir.

Bu nedenle de mali haklara ilişkin talep haklarını ileri sürmeleri açısından mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı mevcut olup, eser sahibi murisin davacılar dışında başka mirasçılarının da bulunduğu anlaşıldığından mahkemece dava dışı mirasçıların tespit edilerek açılan davaya muvafakatlerinin alınması veya miras şirketine bir temsilci tayininin sağlanarak yargılamanın her aşamasında re'sen göze alınması gereken taraf teşkiline ilişkin eksiklik giderildikten sonra mali haklara ilişkin istemle ilgili olarak yargılamaya devam olunması gerekirken,

mirasçıların haklarını kendi namlarına kullanabilecekleri yönündeki manevi hakların kullanımı bakımından geçerli olan kanuni düzenlemenin kapsamı dışı bulunan mali haklara da teşmil edilmesi suretiyle yazılı şekilde FSEK 68. maddesi uyarınca maddi tazminata karar verilmesi yerinde görülmeyip, maddi tazminata ilişkin olarak verilen kararın bu nedenle davalılar yararına bozulması gerekmiştir.

3-Bozma neden ve şekline göre, taraf vekillerinin 5846 sayılı FSEK'nın 68. maddesine dayalı olarak hüküm altına alınan maddi tazminatın miktarına yönelik temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.