Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/9229 K.2013/7541

Hasımsız olarak görülen davada ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen .../04/2012 tarih ve 2011/935-2012/178 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, Denizbank Kalecenter AVM .../... şubesine ait 30/09/2011 ödeme tarihli, ....000,00 TL bedelli çekin kaybolduğunu ileri sürerek, çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, iddia ve dosya kapsamına göre; davacı vekili çekin davacıya iade edildikten sonra kaybedildiği iddiası ile iptalini talep etmiş ise de 6762 Sayılı ....nın 669 ve devamı maddeleri uyarınca çek iptalini talep hakkının hamile ait bulunduğu, çekin ibraz edildiği banka şubesinden gelen yazı cevabı ve çek suretinde ibraz eden yetkili hamilin ... olduğu, davacının çekin hamili olduğunu ve çekin kendi elinde iken kaybedildiği iddiasını ispatlayamadığı gibi çekin bankaya ibraz edilmiş olması nedeniyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, ödeme yasağı kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere mahkemece, davacının iptali istenen çekin hamili olduğunu ve kendi elindeyken kaybettiğini ispatlayamadığı, çekin bankaya ibraz edilmesi sebebiyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

6762 Sayılı ...'nın 563. maddesinde senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, zayi olması halinde senedin iptalini mahkemeden isteyebileceği düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir.

Somut olayda davacı tarafından, dava konusu çekin ...'ya ciro edildiği, ancak çekin karşılıksız çıkması nedeniyle davacıya iade edildiği, böylece çekin hamil sıfatıyla davacının elinde bulunduğu sırada kaybedildiği ileri sürülmüş ve anılan çekin fotokopisi de mahkemeye sunulmuştur.

Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli saymak gereklidir. Özellikle davacının ciranta olduğu düşünüldüğünde, aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir.

Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla mahkemeyi tereddüde sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır.

Bu durum karşısında mahkemece, ...'nın 780. maddesi uyarınca uygulanması gerekli ...'nın 671/.... ve 672. maddeleri hükmü de gözetilerek, somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılması, ciro silsilesi içinde yer alan hamil davacıya son hamil ...'nın geriye cirosu aranmayarak, davacının yetkili hamil olduğu ve aktif dava ehliyetinin bulunduğu, böylece 6762 Sayılı ....nın 669 vd. maddelerinde öngörülen işbu davayı açmasında yasal bir engelin bulunmadığı kabul edilmelidir.

Ayrıca, dava konusu çekin hamili olduğu iddiasıyla işbu davayı açan davacı tarafından “çekin ... tarafından muhatabına ibraz edildiği, karşılıksız olduğunun saptanması üzerine çeki iade alan davacının elinde iken çekin kaybedildiği ve davacının çekin kaybı esnasında çek üzerinde hak sahibi olduğu” ileri sürülmüş olmakla, çekte mündemiç olan hakkın varlığını sürdürdüğü anlaşıldığından davanın konusuz kaldığına hükmedilmesi de doğru olmamıştır.

O halde mahkemece, davacının ciranta olduğu, açıklanmış bulunduğu gibi çek kendi elindeyken kaybolan cirantanın işbu davayı açmakta hukuki yararının olduğunun kabulü ile, iptali istenen çekin kaybedilmesinden önce ibraz edilmiş olmasının başlı başına iptal edilmesini engellemeyeceği de gözetilerek; iptal için diğer şartların bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.