Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/10149 K.2014/2246

Taraflar arasında görülen davada ... 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 09/04/2013 tarih ve 2008/165-2013/52 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin Vira Demir ...'dan ...'ya ... İçin Rehber adlı eserin sahibi bulunduğunu, davalıların ise Yatçılara Gezi Rehberi adında bir kitapta müvekkiline ait eserdeki içerik, harita ve fotoğraflardan bir kısmını birebir kopyalamak suretiyle kitaba dahil ettiklerini ve bu kitabı çoğaltıp yayınlayarak müvekkilinin haklarına tecavüz ettiklerini, bunlardan ...'ın bu kitabı kopyalayarak hazırlayan kişi, ...

Yayın Dağıtım Şirketi'nin kitabı basıp çoğaltarak piyasaya süren yayıncı, ...nin ise kitabın hazırlanması ve basılmasını sağlayan yapımcı olmakla müştereken müteselsilen sorumlu olduklarını, müvekkilinin eser üzerindeki mali hakları yanında ... 14, 15 ve 16. maddelerinde yazılı manevi haklarının ihlal edildiğini, kitabın her biri 2002 adetten 3 baskı yaptığını, böylece toplam 6600 baskı üzerinden hesaplama yapıldığında ... 68 maddeye göre 3 kat tazminatın, ...

70. maddeye göre hesaplama yapıldığında ise davalıların ödemesi gereken tazminatın 198.000 TL olduğunu ileri sürerek davalıların devam eden tecavüzlerinin ref'ini, muhtemel tecavüzlerinin men'ini, çoğaltılmış nüshaların satışının ülke genelinde durdurulmasını ve mevcutların toplatılmasını, davalıların yeni baskı yapmalarının önlenmesini, müvekkilinin uğradığı zararın tespitini, ... 68 madde gereğince uğradığı zararın 3 katı tutarında ve ...

70/3 maddesi gereğince davalıların elde ettikleri kar tutarındaki tazminattan şimdilik 4.000 TL maddi, 15.000 TL manevi tazminatın ilk basım tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faiz ile birlikte davalılardan tahsilini ve verilecek kararın gazetede ilanını talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, ...

Gezi Rehberi adlı kitabını 4 yıl boyunca kendi teknesi ile yaptığı seyahatlerindeki notlara, gözlemlere, tespitlere, yaşadığı olaylara ve deneyimlere dayanarak hazırladığını, bir kaç resmin anonim olan ... isimli web sitesinden alındığını, harita ve portolonların kimsenin tekelinde ve telifi altında olmadığını, kitapta anlatılan güzergah, kıyı koy ve limanların da kimsenin tekelinde olmadığını, davacının 5 yıl önce yayınladığı kitaptaki resimlerin çoğunu anonim internet sitelerinde bulmanın mümkün olduğunu, haritaları kim çizerse çizsin aynı olduğunu, kendilerinin genel olarak seyir, hidrografi ve oşinografi haritalarından yararlandıklarını,

fotoğrafların çoğunda kendi teknesinin ya da kendisinin göründüğünü, kendisinin sadece 2000 adet baskı için çok küçük bir telif hakkı aldığını, davacının dava açma hakkı bulunmadığını, yayıncının ... olduğunu, davacının ise yazar olduğunu, resimler yönünden dava açma hakkının ise resim altında imzası olan kişilere ait olduğunu, davacının dava açma hakkının zaman aşımına uğradığını, zira kitabın içeriğinin bir yıl boyunca denizce.com internet sitesinde yayınlandığını, alenileştiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Basım Yayım vekili, zaman aşımı yönünden davanın reddinin gerektiğini, fotoğraf sahiplerinin davacı dışında 3. kişiler olduğunu, haritaların özgün olmayıp anonim nitelik taşıdığını, dava konusu kitaptan 2200 baskı yapıldığını, bazı fotoğrafların internette yer aldığını ve anonim olduğunu, yazarın kitabı ne şekilde meydana getirdiğinin yayın evi tarafından bilinemeyeceğini, kitap içerisinde bir bölümün davacıya ait olduğu iddiası kabul edilse bile müvekkilinin bunu bilmesinin imkansız olduğunu, bu konuda sorumluluğun yazara ait bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, müvekkiline bu davada husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkili ... dava konusu kitabın yayıncısı ya da yapımcısı olmadığını, sadece 15.08.2008 tarihli Sponsorluk Sözleşmesi ile bu eserin yayınlanmasına yönelik projede sponsor olarak yer aldığını ve sponsor olarak ücret ödeyip karşılığında bankanın logosunun ve özel bankacılık şubelerinin isimlerinin kitapta yer almasının kararlaştırıldığını, bundan dolayı müvekkilinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, kaldı ki eserde alıntı yapıldığını müvekkilinin bilmesinin de mümkün olmadığını, zaman aşımı süresinin dolduğunu, her iki eserin gerek konu gerek içerik bakımından çok geniş ve benzer bir kapsama sahip olduğunu, her iki eserin de denizcilik üzerine yazıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacıya ait kitaptaki bir kısım fotoğraflarda yer alan eser sahibi adlarıyla ilgili açıklamalar nedeniyle ... 11. maddede düzenlenen eser sahipliği karinesine göre bunlardan "... ...", "... Koyu", "... Koyu" ve "... Koyu" adlı fotoğrafların eser sahibinin davacı olduğu, fotoğraflardan ... Limanı adlı fotoğrafın davalıya ait kitabın 169. sayfasında, ... Koyu adlı fotoğrafın davalıya ait kitabın 219 ve 220. sayfalarında, ... Koyu adlı fotoğrafın davalıya ait kitabın 297. sayfasında, ... Koyu adlı fotoğrafın davalıya ait kitabın 299. sayfasında izinsiz olarak ve kadrajlanarak kullanıldığı, bu fotoğrafların ... anlamında eser niteliğinde bulunduğu, bu fotoğraflardan ikisinin internet üzerinde bir sitede

yer aldığı savunulmakta ise de, internet üzerinde yer alan her fotoğrafın anonim olduğunun kabul edilemeyeceği, 4 adet fotoğrafın davacıya ait olduğunun ve bunlardan birisi iki yerde kullanıldığı için davalılarının izinsiz kullanım adedinin 5 olduğunun kabulü gerektiği, dosyada bulunan bilirkişi raporlarında 150 USD ila 200 USD aralığında bir ücretin rayiç bedel olarak kabul edilebileceği görüşü açıklanmış olup, davacıya ait olduğu kabul edilen fotoğraf adedi 4 ise de,

fotoğrafların dava konusu kitapta 5 ayrı yerde kullanılması nedeniyle ve kullanım sayısından dolayı alt hadden rayiç bedel belirlenmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı gözetilerek, bilirkişi raporlarındaki rayiç bedel aralığının alt haddi olan 150 USD üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle 5 fotoğraf kullanımı için davacı eser sahibinin isteyebileceği toplam rayiç bedelin 750 USD olabileceği, haritalar yönünden;

davacının seyir, hidrografi ve oşinografi dairesi tarafından yayınlanan fotoğraflar üzerinde çalışma yapmak için bu devlet kurumundan izin almak suretiyle bu haritalar üzerine ölçek çizgileri ve yat demirleme alanı gibi eklemeler yaparak bu haritaları denizciler için çok daha kullanışlı hale getirdiği, böylece bu haritalara kendi hususiyetini kattığı, dolayısıyla bu şekilde hususiyet katılmış olan toplam 27 adet harita için davacının "işleme eser sahibi" olduğu, fotoğraflar için kullanılan rayiç bedel belirleme usulü baz alınarak haritalar için de aynı şekilde rayiç bedel hesabı yapılmasının somut olaya ve hakkaniyete en uygun çözüm olduğu,

harita kullanım sayısının artmasından dolayı toplam bedelin, her bir fotoğraf için alt hadden hesaplama yapılarak belirlenmesinin daha doğru olacağı, böylece bilirkişi raporlarında yer alan 150-200 USD aralığının alt haddinden hesaplama yapılmak suretiyle 27 adet harita için davacının isteyebileceği toplam rayiç bedelin 4.050 USD olduğu, davacının kitabında yer alan 64 konu başlığında aynı cümlelerle anlatımların tespit edildiği,

konu başlıklarının, yer, liman, barınak, koy gibi coğrafi bölge adları olması nedeniyle zorunluluktan dolayı aynı olduğu kabul edilse dahi davacıya ait kitabın ilgili sayfalarında yer alan anlatımların davalılarca çıkarılan kitabın ilgili sayfalarında yer alan anlatımların küçük değişiklikler dışında, aynısı ya da büyük ölçüde benzeri olduğu, böylece davacıya ait kitapta yer alan açıklamaların kısmen de olsa, davalı tarafından izinsiz olarak dava konusu kitapta kullanıldığı dolayısıyla belirtilen bu bölümlerdeki metin yönünden de davacının eser sahibi olarak çoğaltma, yayma ve işleme mali haklarının da ihlal edildiği,

izinsiz olarak kullanılan bu bölümler için eser sahibinin adının belirtilmediği, atıf yapılmadığı, böylece davacının buna ilişkin manevi hakkının da ihlal edildiği, davalılarca çıkarılan Yatçılara Gezi Rehberi adlı kitapta izinsiz olarak kullanılan metin bölümü için istenebilecek rayiç bedelin, izinsiz kullanılan metinlerin nitelikleri, özellikleri, kullanım mecraı ve bu husustaki 29.01.2013 tarihli ek raporda yer alan rayiç bedel açıklamasına göre 500 TL olduğu,

böylece, yukarıda açıklandığı üzere davalılarca hazırlanan, basılarak satış ve dağıtımı yapılan, yayınlattırılan kitaptaki fotoğraf, harita ve metnin kısmen de olsa davalılarca izinsiz kullanımı nedeniyle bu eser unsurları için davacının talep edebileceği toplam rayiç bedelin 6.408,32 TL olduğu, ...

68/1 maddesine göre 3 kat hesabıyla davacının talep edebileceği telif tazminatının toplam 19.224,96 TL olduğu belirlenmiş ancak dava dilekçesindeki maddi tazminat talebinin 4.000 TL olduğu gerekçesiyle 4.000 TL maddi tazminatın ilk yayın tarihi olarak kabul edilen 24.06.2008 tarihinden itibaren hesaplanacak en yüksek ticari faiz ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, ihlalin gerçekleşme biçimi, hem fotoğraflar, hem haritalar ve hem de metin yönünden gerçekleşen bu ihlallerin sayısı, niteliği,

kullanım biçimi, davacının ve gerçek kişi davalının her ikisinin de denizcilik alanında çalışma yapan eser sahibi kimseler oluşu, diğer davalıların ise ticari ölçekte yayıncılık faaliyeti yürüten bir yayınevi ve bir banka olması nedeniyle tarafların ekonomik ve sosyal konumları gözetilerek 10.000 TL manevi tazminatında aynı tarihten itibaren davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine, dava konusu kitap baskı ve adetleriyle sınırlı olmak üzere taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulmuş olacağından dava konusu mevcut baskıların toplatılması ve satışların durdurulması taleplerinin ise reddine, hükmün ilanına karar verilmiştir.

Kararı taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, taraf vekillerinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.