Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/12862 K.2013/16969

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 51. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 26/02/2013 tarih ve 2010/479-2013/36 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, Eti Alüminyum A.Ş.'nin China Nuclear Energy İnd.Cor. şirketinden ithal ettiği buhar türbini, jeneratör ve ilgili aksamın davacı ... şirketi nezdinde 45355652 nolu nakliyat poliçesi ile nakliyat rizikolarına karşı sigorta ettirildiğini, ilgili emtianın Shanghai-Çin'den İstanbul-Türkiye nakliyesini 14/09/2009 tarihli ve B101 nolu konşimento uyarınca davalı taşıyanın "LE TAİ 76" isimli gemi ile yapıldığını, taşıma konusu bir takım kapların gemiden hasarlı ve dağınık şekilde tahliye edildiğini, bu durumun 26/10/2009 tarihli TCDD Ambar Zabıt Varakası ile tespit edilerek taşıyanın acentesinin huzurunda imza altına alındığını,

Ekspertiz Raporu ile taşıma konusu emtiadaki hasar tutarının 47.404,96 USD karşılığı 69.112 TL olduğunun tespit edildiğini, nakliyat hasarı olan 69.112 TL'nin sigortalı Eti A.Ş.'ye ödediğini ve TTK m. 1361 uyarınca haklarına halef olduğunu belirterek 69.112,00 TL nin 15/03/2010 tarihinden itibaren avans faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sigortalıya poliçe kapsamında yapmış olduğu ödeme nedeniyle haklarına TTK m. 1361 uyarınca halef olduğunu iddia ettiğini ve fakat bu kapsamda hiçbir belgenin beyan edilmediğini, dava dilekçesinde iş bu davanın "Cosco Tianjin Cosco Shipping Co. Ltd."ye izafeten acente sıfatı ile "A. Rıza Kınay Vapur Acenteliği"ne yöneltildiğini, ancak davalı "Cosco Tianjin Cosco Shipping Co.

Ltd."nin Türkiye genel acentesinin Cosco Denizcilik ve Dış Tic. A.Ş. olduğunu, kendisine izafeten dava ikame edilen A. Rıza Kınay Vapur Acenteliği'nin yüklerin tahliye edildiği bölgede yerel şirket olduğunu, davalı asil adına yetkilendirildiğini, bu sebeple davanın A.

Rıza Kınay Vapur Acenteliğine yöneltilmesinin yerinde olmadığını, sırf bu sebepten dahi davanın husumetten reddinin gerektiğini, aksi halde davalının genel acente olarak kabulünü talep ettiklerini, davanın Cosco Tianjan Cosco Shipping Co.

Ltd. şirketine açıldığını, şirketin adresinin "Ocean Plaza, 158 Fuxingmennei Street Beijing 100031 China (Çin)" olduğunu, busebeple HMK m. 9 ve konişmento şartları gereği Beijing/Çin Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu, davanın yetkisizlik sebebiyle reddedilmesi gerektiğini usul bakımından ileri sürdüğü,

esas bakımdan ise, davacının bahsi geçen sigorta poliçesinin örneğini ve numarasını, eki klozları ve bunların tercümelerini, ödemeye ilişkin belgeleri sunmadığını, bu sebeple halefıyetin gerçekleşip gerçekleşmediğinin bilinmediğini, taşımayı yapan "LE TAI 76" isimli geminin denize, yola ve yüke elverişli olduğunu, aksini kanıtlayacak bir delilin bulunmadığını, konşimentonun "clean on board / temiz kaydı" taşımayan bir konşimento olduğunu, malların yükleyicinin sorumluluğunda istif edilip konteynerin mühürlendiğini, bu sebeple sorumlu olmadıklarını,

TTK'nın 1065'inci ve 1066'ncı maddelerine uygun davacı tarafından yapılmış ihbar/tespit bulunmadığını, dolayısıyla, taşıyanın malda meydana geldiği iddia edilen zarar ve/veya hasardan sorumlu olmayacağının kabulünün gerektiğini, oluşan karinenin aksinin davacı tarafından ispatlanamadığını, davalının acentesi olduğu "LE TAI 76" isimli geminin davaya konu olan sefer sırasında ağır hava koşullarına maruz kaldığının bildirildiğini, bu sebeple meydana gelen hasardan davalının sorumlu olmadığını,

dava konusu taşımaya ait 14/09/2009 tarihli konşimentoya şerh düşülen "three wooden cases broken"(3 adet kap kırık) ibaresinin dava konusu emtianın daha taşımanın başında gemiye yüklendiğinde hasarlı olduğunu ispatladığını, davacının emtia hasarının belirlenmesi için aldığı ekspertiz raporunun ne zaman ve kimin tarafından yetkilendirilen survey tarafından yapıldığına dair herhangi bir belge olmadığını, emtianın taşındığı kapların/kasaların kırılacak kadar bir kuvvete maruz kalan kasa içindeki emtianın da hasarlanmasının kuvvetle muhtemel olduğunu, davalının kasalar içindeki (kırık bile olsa) emtianın kontrolü imkanına sahip olmadığını,

konşimentoda Clean On Board ibaresinin bulunmadığını, bu sebeple davacının öncelikle emtianın tam ve sağlam olarak davalıya ait gemiye yüklendiğini ve davalının neden olduğu bir kusur sebebiyle zararın meydana geldiğini ispatlamasının gerektiğini, davacının bu dava ile ilgili olarak talep etmiş olduğu tutara dair delil niteliğinde bir belge sunmadığını, istenilen miktara ilişkin zarar kalemlerinin açıklanmasının gerektiğini, davacının talep etmiş olduğu tazminat bedelinin fahiş olup gerçeği yansıtmadığını, talep etmiş olduğu faiz tutarının da fahiş ve yasaya aykırı olduğunu,

konşimentoda malların değerine ilişkin bir kayıt yer almadığını ve taşıyanın sorumluluğunun TTK m. 1114 uyarınca sınırlı olduğunu beyan etmiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamı ve tarafların sıfatlarına göre konişmentodaki yetki şartının MÖHUK 47/1.madde gereğince geçerli bir yetki şartı olduğu, davada münhasır yetki ve kamu düzeninin söz konusu olmadığı, tarafların konişmentonun 2.1 c.2 ile yetkili mahkeme olarak Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki Guang Z Hou Deniz Mahkemesini yetkili kıldıkları gerekçesiyle dava dilekçesinin yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava; davalının gerçekleştirdiği taşıma sırasında yükte meydana gelen hasar nedeniyle davacı sigortacının sigortalısına yaptığı ödemenin rücuen tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, davalı şirkete izafeten Cosco Denizcilik Dış Ticaret A.Ş. vekili tarafından verilen 29.11.2010 tarihli cevap dilekçesi ile süresinde yapılan yetki itirazının kabulü ile konşimentoda mevcut yetki hükmüne dayalı olarak mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

Ancak, itirazda bulunan Cosco Denizcilik ve Dış Ticaret A.Ş'nin yetki itirazında bulunduğu tarih olan 29.11.2010 tarihi itibariyle taşımayı gerçekleştiren Çin Halk Cumhuriyeti tabiyetindeki şirketin yetkili acentes olmadığına dair davalı itirazı dikkate alınarak, öncelikle Cosco AŞ'nin uyuşmazlık konusu taşıma akdiyle ilgili acentesinin dava dilekçesinde gösterilen acente olup olmadığı,

bu nedenle de temsil ettiği yabancı tabiyetindeki şirket namına yetki itirazında bulunup bulunamayacağı hususları değerlendirilmek ve bu konularda gerektiğinde acenteliğe ve uyuşmazlık konusu taşımayla ilgili olarak aracılıkta bulunduğuna dair belge örnekleri istenmek suretiyle yapılacak değerlendirme sonucunda taraf teşkilinin sağlandığının belirlenmesi üzerine bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme sonucu yetkisizlik kararı verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.