Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/14388 K.2014/17129

Taraflar arasında görülen davada ...7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 25/04/2013 tarih ve 2010/357-2013/102 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 07/11/2014 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ..., davalılardan... Havayolları ve Taş. A.Ş. vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirkete ait 8 kap 584 kg, 76.790 USD tutarındaki 798 adet tilki kürkü cinsi emtiaların davalı... Havayolları Taşımacılık A.Ş'ye ait gümrüklü antrepoda iken 09/09/2009 tarihinde meydana gelen sel felaketinde 7 kabının kaybolduğunu, 1 kabının ıslak ve kullanılamaz hale geldiğini, kayıp ve hasarın muayene memuru, gözetim memuru, gümrük müşavir yardımcısı ve davalı... Havayolları ve Taş.

A.Ş. yetkilisinin birlikte tutanakla tespit edildiğini, tüm belgelerin davalıya ibraz edildiğini, sigorta eksperleri ile birlikte tutulan 05/10/2009 tarihli tutanakla da hasarın belirlendiğini, davalı sigorta şirketinin diğer davalıya ait emtiaları sel ve su baskını dahil olmak üzere iş yeri abonman sigorta poliçesi ile teminat altına aldığını, 76.790 USD zararın tazmini için 26/03/2010 tarihli ihtarname keşide edildiğini, ziya ve hasar tazmin edilmediğinden davalılar aleyhine Şişli 8 İcra Müdürlüğü'nün 2010/16851 sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ileri sürerek,

davalıların itirazının iptali ile %40'dan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı... Havayolları ve Taşımacılık A.Ş. vekili, yaşanan sel felaketi nedeniyle müvekkilinin basiretli tacir olarak her türlü rizikoya karşı önlemlerini aldığını, müvekkili şirket tarafından önlenemeyen, faaliyeti dışında meydana gelen öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan olağan üstü olay nedeniyle açılan davanın reddine ve %40'dan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta Şirketi vekili,... Havayolları ve Taşımacılık A.Ş'nin 31/07/2007-31/07/2008 vadeli iş yeri abonman sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, zayi olan davacıya ait emtiaya ilişkin fatura ve gümrük beyannamesi incelendiğinde, taşıma şeklinin CIF satış şeklinde olduğunu, bu nedenle satıcı göndericinin nakliyat sigorta poliçesi düzenlemesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacıya ait ve davalı... Kargonun antreposunda bulunan emtianın 09/09/2009 tarihinde meydana gelen sel felaketi sırasında 7 kap emtianın kaybolduğu, 1 kap emtianın ıslak ve kullanılamaz halde olduğu, davalı... Havayolları ve Taş.

A.Ş'nin gümrüklü antreposunda bulunduğu sırada olayın meydana geldiği, durumun gümrük muayene memuru, gözetim memuru, gümrük müşavir yardımcısı ve davalı firma yetkilisi tarafından düzenlenen tarihsiz tutanakla tespit edildiği, davalı... Havayolları ve Taş.

A.Ş'nin antreposunda bulunan malları saklama yükümlülüğü bulunması nedeniyle oluşan zarardan antrepo sahibi olarak sorumlu olduğu, diğer davalı sigorta şirketinin 31/07/2009-31/07/2010 vadeli iş yeri abonman sigorta poliçeleri doğrultusunda, sel ve su baskını teminatı nedeniyle her bir hasarda sigorta bedelinin %2'si oranında tenzili muafiyeti kapsamında zarardan sorumlu bulunduğu,

09/09/2009 tarihinde meydana gelen yoğun yağışın, zararın meydana gelmesinde etkisi var ise de, olay tarihinde dere yatağında bulunan iş yerlerinin selden zarar görmesi nedeniyle meydana gelen sel olayının önceden sezilemeyen ve öngörülemeyen bir sebepten yani mücbir sebepten kaynaklandığından söz edilemeyeceği, davalıların oluşan zarardan sorumlu oldukları gerekçesiyle, davanın kabulü ile tahsilde tekerrür olmamak üzere davalı...

Havayolları ve Taşımacılık A.Ş'nin itirazının 76.790 USD, davalı Anadolu Sigorta A.Ş'nin itirazının 75.254,20 USD için iptali ile, takibin bu miktarlar üzerinden ve bu miktarlara takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesine göre döviz faizi yürütülmek suretiyle takip talebindeki diğer koşullarla devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, kabul edilen alacağın % 40'ı oranında 45.984,80 TL (davalı Anadolu Sigorta A.Ş'nin 45.065,22 TL den sorumlu olmak üzere) icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

1-Dava, davacıya ait kürk emtiasının davalı... Havayolları A.Ş. tarafından işletilen antrepoda bulunduğu sırada meydana gelen sel baskını nedeniyle hasarlandığı iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili şirkete ait 8 kap 584 kg, 76.790 USD tutarındaki 798 adet tilki kürkü cinsi emtianın davalı... Havayolları Taşımacılık A.Ş'ye ait gümrüklü antrepoda iken 09/09/2009 tarihinde meydana gelen sel felaketinde 7 kabının kaybolduğunu, 1 kabının ıslak ve kullanılamaz hale geldiğini, kayıp ve hasarın muayene memuru, gözetim memuru, gümrük müşavir yardımcısı ve davalı... yetkilisinin birlikte tutanakla tespit edildiğini ileri sürmüş, mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulü yönünde hüküm kurulmuştur.

Dosya kapsamı itibari ile davalılar vekillerinin diğer anlatımlarının yanında mücbir sebep savunmasında da bulundukları anlaşılmaktadır.

Hasar tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 117. maddesi hükmü uyarınca karşılıklı taahhütleri içeren sözleşmelerde borçluya yüklenemeyen nedenler dolayısıyla borcun ifası mümkün olmazsa borç ortadan kalkar.

Buna göre;

"Borçluya isnat olunamayan haller münasebeti nedeniyle borcun ifası mümkün olmazsa borç sakıt olur" yasa maddesine göre imkansızlıktan söz edebilmek için imkansızlığın sözleşmeden sonra meydana gelmesi gerekir. Şayet imkansızlık sözleşmenin yapıldığı sırada veya bundan önce mevcutsa sözleşmenin butlanına neden olur. ( BK, m. 20 ).

Doktrin ve Yargıtay uygulamasında imkansızlık, ortaya çıkış nedenine göre bazı ayrımlara tabi tutulmaktadır. Eğer ifa imkansızlığı sadece sözleşmenin tarafları bakımından değil aynı sözleşmeyi yapacak herkes için söz konusu ise buna "objektif imkansızlık", yalnız sözleşmenin taraflarından birinin tutumundan doğmuşsa buna da "sübjektif imkansızlık"

denilmektedir. İmkansızlık sözleşmeden sonra ve taraflardan birinin kusurundan kaynaklanmışsa bu durum "kusurlu imkansızlık" ve fakat tarafların kusuru olmadan meydana gelmişse "kusursuz imkansızlık" olarak adlandırılır. İmkansızlık borcu sona erdiren nedenlerden biridir. Borcun ifasının imkansız hale gelmesi, mücbir sebepten, bir başka ifade ile önlenemez nedenden kaynaklanabilir. Genelde dış kuvvetlerin sonucu olan, borçlunun işletmesiyle bağlantılı bulunmayan, önceden görülemeyen, kaçınılmaz ve mutlak bir şekilde borcun ifasını engelleyen olay olarak doktrinde tanımını bulan mücbir sebebin varlığı, borçlu yönünden borcu ortadan kaldıran nedenler arasındadır.

Yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya dönülecek olunursa, davaya konu sel felaketinin 09.09.2009 tarihinde meydana geldiği dosya kapsamından anlaşılmakta olup, dairemize intikal eden emsal mahiyetteki dosyalar itibari ile dava konusu felaket, Dairemiz kararlarında borcu sona erdiren bir mücbir sebep hali olarak kabul edilmiştir. Bu durumda, mahkemece davaya konu sel felaketinin davalı antrepo işletmecisi yönünden mücbir sebep oluşturduğundan hareketle sonuca gidilmek gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın kabulü yönünde hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün davalılar yararına bozulması gerekmiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre, davalılar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.