Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/15039 K.2014/17925

Taraflar arasında görülen davada İstanbul (Kapatılan) 51. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 18/04/2013 tarih ve 2010/308-2013/106 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalı M/V ... Gemisi Taşıyanı ...

B.V vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava konusu meblağ 17.220 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Kanun'un geçici 3/2. maddesi delaletiyle uygulanması gereken HUMK'nın 3156 sayılı Kanun'la değişik 438. maddesi gereğince duruşma isteğinin reddiyle incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, dava dışı .... Çelik Boru San. A.Ş. tarafından, Almanya/ Bremen’de ticari faaliyette bulunan ....

Stahlhandel GmbH firması'na 200 adet spiral kaynaklı çelik boru satıldığını, bu emtiaların 3642671 sayılı poliçe ile müvekkili tarafından sigortalandığını, ihraç edilen malzemelerin Limaş Limanı'na sevk edildiğini, Limaş sorumluluğunda liman işçileri tarafından M/V ... isimli gemi ambarına istiflendiğini, boruların istif hatası nedeniyle gemi ile nakliyesi sırasında hasarlandığını, diğer davalı taşıyanın, Limaş’la birlikte yükleme ve istifleme işlemleri sırasında gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesi nedeniyle sorumlu olduğunu,

geminin tahliye limanı olan Bremen’e ulaştığında alıcı tarafından görevlendirilen gözetim firması olan Mund+Bruns Marine and Cargo Surveyors tarafından yapılan tespiti sonucunda oluşan hasarlarla ilgili rapor tanzim edildiğini, bu durumun taşıyıcı ve kaptana da ihbar edildiğini, meydana gelen zararın tanzimi için ekspertiz yapıldığını, yapılan inceleme sonucu hazırlanan ekspertiz raporuna göre 20/01/2010 tarihinde sigortalıya 17.385,00 TL tazminat ödendiğini, yapılan ödemeler sonucunda davalılara ihtar edilerek faizi ile birlikte ödenmesinin talep edildiğini, bu güne dek olumlu yanıt alamadıklarını, M/V ...

Gemisi Donatanı .....V ALKMAAR’ın acentesi olan .... GEMİ KİRALAMA HİZMETLERİ LTD.

ŞTİ'nce taşıyanın hasardan sorumlu olduğuna dair yanıt verildiğini, yapılan ödemeler nedeniyle sigorta şirketinin sigortalısının haklarına halef olduğunu, bu nedenle 20/01/2010 tarihinde sigortalısına ödenen 17.385,00 TL hasar bedelinin ödeme tarihinden itibaren Merkez Bankası reeskont faiz oranı üzerinden hesap edilecek faizi ile birlikte hüküm altına alınarak davalılardan müteselsilen tahsili ile ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı M/V ... Gemisi Donatanı ... B.V. vekili, taşıma sözleşmesine göre söz konusu uyuşmazlığın çözümünde Londra’da kurulacak hakem heyetinin görevli olması gerektiği ve davacının aktif husumet yönünden ehliyeti olmadığını, taraflarının pasif husumet ehliyetinin olmadığını, taşıma sözleşmesindeki fios şartı ile yükleme; boşaltma, istif faaliyetleriyle ilgili olarak masraf ve sorumluluğun mülk ilgililerine aktarıldığını, hasar ihbarının yapılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Liman İşletmeciği A.Ş. vekili; dava dışı .... Çelik Boru San.

A.Ş. ye ait emtiaların sadece kamyonlardan vinç yardımı ile gemiye yükletilmesi hususunda anlaşıldığını, hasardan dolayı sorumlu olmadıklarını, yapılan anlaşmanın gereğini yerine getirerek emtiaların vinç yardımı ile hasarsız olarak gemiye yüklendiğini, emtiaların gemiye hasarsız olarak yüklendiği hususunun konşimentoda şerh olarak bildirildiğini, oluşan hasarın dava dışı şirketin kendi temin ettiği ....LASHİNG/AYDIN HASMEDEN Şirketi tarafından meydana getirildiğini, malların uğramış olduğu ziya veya hasarın,

navlun sözleşmesi gereğince en geç bunları teslim almaya yetkili olan kimseye teslimi sırasında taşıyana veya boşaltma limanındaki temsilcisine yazılı olarak bildirim yapıldığına ilişkin bir belge dosyaya ibraz edilmediğini, iki tarafın tayin ettiği eksperler tarafından yapılan bir tespitin söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, kısmen benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan inceleme sonunda; emtiayı sigorta ettirmekte korunabilir menfaati olan sigortalı Erciyas' ın satış bedeli olarak sigorta poliçesinden doğan tazminat talep hakkını malın alıcısına temlik etmesi karşısında davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu,

1 nolu davalı tarafından taşımaya konu 19/06/2009 tarihli konişmento ve atıf yaptığı 11/06/2009 tarihli taşıma sözleşmesi çerçevesinde uyuşmazlığın çözümünde Londra'da kurulacak hakem heyetinin görevli olduğu belirtilerek tahkim itirazında bulunulmuş ise de konişmentoda kesin, açık ve tereddütsüz bir tahkim şartı bulunmadığı gibi konişmentoda açık ve kesin şekilde tarihi belirtilmek suretiyle çarter partiye yapılan bir atfın bulunmaması karşısında tahkim itirazına itibar edilmediği, 1 nolu davalı taşıyan ...

B.V'nin dava konusu 200 adet çelik boru emtiasını deniz yolu ile taşımayı taaahhüt ettiği, teslim aldığı yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar muhafaza etmekle yükümlü olan taşıyanın konişmentodaki "temiz ve hasarsız" (Clean on board) kaydına göre emtiayı temiz ve hasarsız olarak teslim almış olduğu, taşımaya konu emtianın niteliğine göre hasarın istifleme, seyir sırasındaki boş alma işleminin yapılmamış olması sebebiyle doğmuş olduğunun kabulü gerektiği, davalı M/V ...

Gemisi Donatanı ...

B.V'nin, davacının güvertede taşınan yük için yapılan tamir masrafı düşülmek suretiyle talep ettiği ve bilirkişi kurulunca kadri maruf bulunan 8.345,69 Euro zarardan sorumlu olduğu, her ne kadar bilirkişi kurulunca kusurun davalı taşıyan ile davacıya eşit şekilde dağıtılmasının uygun olduğu yönünde görüş bildirilmiş ise de meydana gelen hasar ve taşınan emtianın niteliğine göre hasarın taşımadan kaynaklanmış olduğu açık iken davacıya da kusur izafesi gerektiği yönündeki görüşün isabetli olmadığı, davalı L..

A.. hakkında yapılan değerlendirmede ise, dava konusu taşımada bu davalının emtianın vinç yardımı ile gemiye yüklenmesi işini yerine getirdiği, istif ve sabitleme işlerinin dava dışı ASD Lashing/Aydın Hasmeden tarafından yerine getirilmiş olduğunun sunulan delillerle ispatlanmış olması karşısında bu davalının hasardan sorumlu tutulamayacağı gerekçesi ile davalı M/V ...

Gemisi Donatanı Saffıer B.V. hakkındaki davanın kabulüne, davalı ....Liman İşletmeciği A.Ş. hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve davalı M/V ... Gemisi Donatanı ... B.V vekili temyiz etmiştir. 1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Dava, emtia nakliyat sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkin olup,mahkemece yazılı gerekçe ile karar verilmiştir. Ancak. TTK’nın 1061. maddesi “taşıyan malların yükletilmesi, istifi, taşınması, elden geçirilmesi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyanın dikkat ve özenini göstermekle yükümlüdür” derken yüke özen borcunun kapsamına giren faaliyetlerin ancak bir kısmını belirtmektedir.

Gerçekte yükün iyi bir halde muhafazası ve gideceği yere salimen varabilmesi için gerekli bütün tedbirler buna dahildir. (Çağa/Kender, Deniz Ticaret Hukuku II, Navlun Sözleşmesi Sayfa 135). Sözleşmeye konulacak “fio” veya “fios” şartı ile TTK’nın 1061. maddesinde sayılan faaliyetlerin ve yükümlülüklerin bir kısmı ve netice olarak bunların kötü yapılmasından doğan sorumluluk yük ilgililerine aktarılabilir.

Ancak böyle bir şart, kaptanın nezaret görevinin, yükleme ve boşaltma işçilerini gözetmek yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (a.g.e sayfa 135-136).

Somut olayda, dosyaya sunulan konişmentoda “fios” şartı bulunmakla birlikte , mahkemece malın yükleme, boşaltma ve istif işlerinin de davacı sigortalısına ait olduğu tespit edilmiştir. Yükleme, boşaltma ve istif işlerinin yük ilgililerine bırakıldığı durumlarda dahi TTK’nın 975. maddesi uyarınca kaptanın yükleme ve istifin denizcilik örf ve usullerine uygun tarzda yapılmasına nezaret etmek görev ve sorumluluğu vardır.

Bu durumda, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davalının seyir sırasında boş alma işleminin yapılmaması ve istife nezaret yükümlülüğü nedeniyle hasardan sorumluluğu bulunmakla birlikte, fios kaydına ve istif işlerinin davacının sorumluluğunda yürütülmesine istinaden davacı yanın da müterafik kusurunun değerlendirilerek, yapılacak değerlendirme sonucunda hasıl olacak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme neticesinde davalının hasardan tamamen sorumlu tutulması yönünde yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.