Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/5704 K.2013/20783

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 29.12.2011 tarih ve 2008/121-2011/227 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili ile davalılar ... ve ... .... tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili tarafından çekilen ve aylık Skylife dergisinin Nisan 1998 ayında yayınlanan 177'nci sayısında yayınlanan fotoğrafların, davalılarca izin almaksızın ve müvekkilinin de ismi belirtilmeksizin "İlköğretim Sosyal Bilgiler Ders Kitabı 5" isimli ders kitabında görsel malzeme olarak kullanıldığını, bu eylem nedeniyle müvekkilinin haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek FSEK 68'inci maddesi uyarınca 5.000,00 TL maddi tazminat ile 5.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, kitap yazım çalışmaları sırasında görevlendirilen öğretmenlerin herhangi bir ad altında maddi karşılık almadıklarını, Sosyal Bilgiler 5. sınıf kitap setinin Talim ve Terbiye İnceleme Kurulu’nun ders kitabı inceleme ve değerlendirme kriterlerine göre incelenip ders kitabı olarak 2005-2006 yılından itibaren 5 yıl süreyle okutulmasına karar verildiğini, kitabın öğrencilere ücretsiz olarak dağıtıldığını, dava konusu fotoğrafların yer aldığı Sosyal Bilgiler 5. Sınıf ders kitabının "Ürettiklerimiz” başlıklı 4. Ünitesinde yer alan "Leblebi” konusunun;

metin, gazetede haberi ve 177 sayılı SKYLIFE dergisinde yer alan davacıya ait 4 adet fotoğrafla anlatıldığını, SKYLIFE dergisinin kaynakça bölümünde gösterildiğini, ancak davacıya ait fotoğrafların yer aldığı 177 sayılı SKYLIFE dergisinin sehven unutulduğunu, FSEK’nın 34. maddesinde maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde iktibaslar yapılmak suretiyle hal ve vaziyetinden eğitim ve öğretim gayesine tahsis edildiği anlaşılan seçme ve toplama eserler vücuda getirilmesinin serbest bırakıldığını,

aynı Kanun'un 35’nci maddesinde maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla usulüne uygun olarak bir ilim eserine konulması halinde iktibasın serbest olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalılardan ....dava konusu kitap yazım çalışmaları sırasında görevlendirilen öğretmenlerin herhangi bir ad altında maddi bir karşılık almadıklarını, Sosyal Bilgiler 5. Sınıf ders kitabının kriterlere göre incelenip ders kitabı olarak 2005-2006 yılından itibaren 5 yıl süreyle okutulmasına karar verildiğini, ... tarafından görevlendirilen öğretmenlere yazdırılan bu kitabın okutulmak üzere öğrencilere ücretsiz olarak dağıtıldığını ve halen dağıtılmakta olduğunu, SKYLIFE dergisinin kaynakça bölümünde gösterildiğini, ancak davacıya ait fotoğrafların yer aldığı sayının sehven unutulduğunu, kitabın yazım aşaması devam ederken bir kamu kurumu olan THY'nin ücretsiz dağıttığı derginin görsellerinden faydanıldığını savunarak davanın reddini talep etmişlerdir.

Davalılardan ..., adı geçen kitabın komisyon tarafından ünitelere paylaştırılarak oluşturulduğunu, tarafına ise "2. ünitenin Atatürkçülük ile ilgili konuları ve Atatürk İlke ve İnkılaplarını içeren kazanımların yazımı” görevi verildiğini, bu sebeple dava dilekçesinde iddia edilen 4. ünitenin yazımı ya da fotoğraflarıyla ilgili bir çalışmasının olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalılardan Feza Gazetecilik A.Ş. vekili, basımcının-matbaacının sorumluluğundan söz edebilmesi için eser sahibi ile yayımcının belli olmamasının gerektiğini , dava konusu olayda eser sahibi ve yayımcı belli olduğuna göre basımcı-matbaacı müvekkili şirkete husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu fotoğraflar incelendiğinde fotoğrafların herhangi bir hususiyet taşımadığı ve bedi vasfının bulunmadığı dolayısıyla FSEK m.4 anlamında güzel sanat eseri vasfını haiz olmadıkları, ancak FSEK m. 84 anlamında alelade bir fotoğraf (resim) kapsamında, fotoğraf sahibinin bunların üçüncü bir kişi tarafından çoğaltılmasını veya yayınlanmasını BK m. 48 ve TTK m. 56 vd. hükümlerine göre haksız rekabet için öngörülen müeyyidelerle men etme imkanı bulunduğu,

bu durumda tecavüzü gerçekleştirene karşı TTK m. 58’de öngörülen tespit, men, haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılması, beyanların düzeltilmesi, maddi ve manevi tazminat davaları açılabileceği, uyuşmazlıkta Feza Gazetecilik A.Ş. dışındaki davalıların, davacıya ait fotoğrafları izinsiz olarak kullandıklarının sabit görüldüğü, davacıya ait fotoğrafların yayınlandığı ders kitabının ücretsiz dağıtılmasının davacının maddi tazminat talebine etkisinin bulunmadığı,

BK 49. madde uyarınca manevi tazminat şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davacı tarafın manevi tazminata yönelik talebinin şartları bulunmadığından reddine, davalılardan Feza Gazetecilik A.Ş. yönünden subut bulmayan maddi tazminat talebinin reddine, diğer davalılar yönünden maddi tazminata yönelik davanın kısmen kabulü ile 3.000,00 TL maddi tazminatın 30/09/2005 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte Feza Gazetecilik dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı ... vekili ile davalılar ... ve ... ... temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar ... ve ... ....'nın tüm, davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Ancak, davalı ... harçtan muaf olduğu halde anılan davalıdan da karar harcı, başvurma harcı ve peşin harç alınmasına imkan verecek şekilde hüküm kurulması doğru olmayıp, kararın bu nedenle bozulması gerekir ise de yapılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HUMK'nın 438/7. maddesi uyarınca kararın düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.