Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/7149 K.2013/21984

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 52. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 29/11/2012 tarih ve 2011/72-2012/207 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı tarafça müvekkili şirkete gönderilen talimat üzerine yüklenen konteyner muhteviyatının, müvekkili firmaya ait 05.11.2010 tarihli konşimento kapsamında...

Limanından Libya'nın Misurata Limanına taşınarak 09.11.2010 tarihinde tam ve eksiksiz olarak limana tahliye edildiğini, ancak konşimento üzerinde gösterilen alıcısı Eyüboğlu Libya Cons.Co. şirketi tarafından teslim alınmadığını, konşimentodaki ihbar yerine bildirilmesine rağmen teslim alınmayan konteynerin liman sahasında beklediği 70 günlük süre için tahakkuk eden demuraj ücretinin 640,00USD olduğunu, yine konşimento üzerinde konteynerin iade edilmemesi halinde demuraj ücreti ile birlikte konteyner bedeli tutarında tazminat ödeneceği, 40'lık konteyner bedelinin 5.500.USD olacağının kararlaştırıldığını,

buna göre müvekkilinin toplam 6.140.USD alacağının bulunduğunu ileri sürerek, bu miktarın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, emtiaların Libya'ya ulaştığını, ancak Libya'da uzun zamandır devam eden iç savaş, ayaklanma ve kamu düzeninin kalmaması sebebiyle firma yetkililerince Misurata Limanına ulaşılıp emtiaların teslim alınamadığını, ancak teslim almamanın tamamen mücbir sebepten kaynaklandığını, Misurata Limanının fiili olarak ancak Eylül 2011 tarihinde çalışmaya başladığını, gerek müvekkili şirket yetkililerince, gerekse gönderilen firmanın yetkililerince Misurata Limanına gidildiğinde gümrükte yıkıntılar arasında tüm malların ve konteynerlerin parçalanmış olduğunu, tüm aramalara rağmen emtiaların bulunamadığını,

müvekkili şirketin de 30.000 USD değerindeki mallarını kaybettiğini, ayrıca Dış İşleri Bakanlığı tarafından Libya'daki karışıklık sebebiyle demuraj ücretlerinin ödenmeyeceğinin bildirildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu taşımaya ilişkin taraflar arasındaki sözleşmenin kırkambar sözleşmesi olduğu, davalı taşıtanın oluşan demuraj ücretlerinden sorumlu tutulabilmesi için yükün tahliye limanında gönderilen tarafından teslim alınmadığının taşıtana ihbar edilmiş olması ve bu halde yükün tahliye limanına tevdisi gerekmekte olup bu ihbarın yapıldığının davacı tarafından ispat edilmediği,

davalı vekilinin savunmasında belirttiği Libya'da çıkan iç karışıklık sebebiyle malların teslim alınamadığını ya da gönderilen tarafından teslim alınmasının mümkün olmadığını hususunda ise, yükün tahliye edildiği 09/11/2010 tarihinden itibaren makul süre içerisinde yük gönderilen tarafından teslim alınmayıp bu kez dava sırasında 15/02/2011 tarihinde başlayan ...'nın teslim alınmama sebebi olarak gösterilmesinin, aradan geçen yaklaşık 2 aylık süre dikkate alındığında hayatın olağan akışına aykırı olduğu, teslim almama sebebinin bu iç karışıklık olduğu savunmasına itibar edilmediği, gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, taraflar arasında düzenlenen taşıma sözleşmesi kapsamında süresterya ücretinin tahsili istemine ilişkin olup, yargılama aşamasında davalı vekili, yurtdışında bulunan gönderilenin Libya'da uzun zamandır devam eden iç savaş ve ayaklanma sebebiyle malı teslim alamadığı, bu durumun mücbir sebep sayılacağı savunmuş, bunun dışında bir savunma sebebi ileri sürmemiş, mahkemece davalı tarafça ileri sürülmeyen mülga 6762 sayılı TTK'nın 1057/2 maddesi gereğince taşıyanın gönderene ihbarda bulunmamış olması nedeniyle aynı Yasa'nın 1081. maddesi gereğince talepte bulunamayacağı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak, HMK'nın 25. maddesi gereğince kanunda gösterilen istisnalar dışında hakim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek davranışlarda dahi bulunamaz. Taraflarca getirilme ilkesinin sonucu olarak hakim, tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden araştıramaz. Davacı talep sonucunu haklı gösterecek vakıaları mahkemeye sunmalıdır. Davalı ise, savunmasında dayandığı itiraz ve def'ileri haklı gösterecek vakıa ve delilleri ileri sürmelidir. Taraflarca getirilme ilkesinin istisnaları kamu düzenini ilgilendiren davalar olup, bu davalarda kendiliğinden araştırma ilkesi uygulanır.

Bu durumda, somut olayda davalı tarafça malın gönderilen tarafından teslim alınmadığının kendisine ihbar edilmediği, bu nedenle de taşıyıcının süresterya ücreti talep edemeyeceğine ilişkin ileri sürdüğü bir savunması olmadığına ve ayrıca konşimento üzerinde demoraj sürelerinin açıkça belirtilmiş olması ve demoraj süresinin ihtardan sonra başlayacağına dair bir kaydın da bulunmamasına rağmen, mahkemece ileri sürülmeyen bir vakıanın resen gözönüne alınarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.