Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/8046 K.2013/12239

Taraflar arasında görülen davada ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 15/12/2011 tarih ve 2006/69-2011/587 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılar ... vekili ve ... Bankası A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, Müvekkili ile davalı ... . arasında 1989 yılında yapılan sözleşme uyarınca müvekkili tarafından kimyasal madde ihracatı konusunda anlaşmaya varıldığını bu amaçla akreditif ilişkisi kurulduğunu ve sözleşmeyle ihracat değerinin %5i olan 153.000 USD bedelli banka teminat mektubunun davalı ... Bankasına devredilen ...

Bankası İzmir şubesi aracılığı ile davalı ... muhabirliğiyle ... şirketine verildiğini ancak Irak devletinin ...’i işgal etmesi sonucunda Birleşmiş Milletler tarafından alınan ambargo kararına ...’nin de uyması sebebiyle ihracatın tamamının gerçekleştirilemediğini, The National Chemical Co. tarafından ambargo sebebiyle 888.675 USD tutarındaki borcun ödenmediğini ve müvekkilinin bu miktar kadar alacaklı olduğunu ancak mevcut durum itibariyle ihracatın imkansız hale gelmesine karşın teminat mektubunun varlığını sürdürdüğünü ileri sürerek,

söz konusu teminat mektubunun iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında ... şirketi hakkındaki davasını takipsiz bıraktığını bildirmiştir.

Davalı... Bankası A.Ş. vekili, müvekkili şirketin adresinin İstanbul olduğunu bu sebeple davanın ...’da görülmesinin gerektiğini, davacının iddialarının ...’ta bulunan şirket ile arasındaki sözleşme gereğince sözleşme ilişkisi kapsamında çözümlenmesi gerektiğini, müvekkili banka tarafından kontrgaranti teminat mektubu ile garanti edilen riskin farklı olduğunu bildirerek, davanın reddini savunmuştur. Davalı ... vekili, taraflar arasına yapılan sözleşme uyarınca Irak mahkemelerin yetkili olduğunu, davacının, ihracatın devam edip engellendiğine dair hiçbir belge ileri süremediğini bildirilerek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacıyla davalı şirket arasında yapılan sözleşme kapsamında davacının kimyasal madde hammaddesi ihracı konusunda anlaşmaya varıldığı ve bu kapsamda akreditif açıldığı, sözleşme ve ihracat bedelinin %5’i olan 153.000 USD tutarında teminat mektubunun davalı ... Bankasına devredilen ... Bankası ...

Şubesi aracılığıyla davalı ... muhabirliği ile davalı şirket lehine ihracat taahhüdünün teminatı olarak tanzim edilip verildiği, ... devletinin ...’i işgal etmesi ve Birleşmiş Milletler tarafından konulan ambargo sebebiyle ihracatın tamamının gerçekleştirilemediği, teminat mektubunun süresinin muhabir ...

Bank tarafından uzatılma taleplerinin 30/11/1990 tarihine kadar muhtelif tarihlerde uzatıldığı ancak bu tarihten sonra uzatma talebinin kabul görmediği, Birleşmiş Milletler’in 661 sayılı kararı ile Irak’a ekonomik ambargo uygulandığı ve ...’a verilen teminat mektuplarının tazmininin yasaklandığı, 12/12/2000 tarihine kadar teminat mektubunun muhabir banka tarafından tazminine yönelik talepte bulunulmadığı, bu tarih itibariyle garanti mektuplarının ödenmesinin talep edildiği ancak ...

Bankalar Birliğinin bu talebe olumlu cevap vermediği, ambargonun devam etmesi sebebiyle Borçlar Kanunun 117 inci maddesi gereğince davacının sonraki kusursuz imkansızlığı sebebiyle satılan şeyi teslim etme borcunu sona erdiği, dolayısıyla garanti edilen riskin ortadan kalktığı, teminat mektubunun da son 30/11/1990 vadeli olup, sadece vadeye kadar gerçekleşen riskleri garanti ettiği, davada gerçekleşen bir riskin bulunmadığı ve on yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu ve zamanaşımna uğrayan borcun eksik borç olarak varlığını devam ettirdiği gerekçesiyle,

davanın kısmen kabulü ile davaya konu teminat mektubunun hükümsüzlüğü sebebiyle iptaline ve davalı ... hakkındaki davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararı, davalılar ...Bank vekili ve ... Bankası vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, teminat mektubu muhatabına tebligat yapılamamasına göre, davalı ... vekilinin tüm, davalı ... Bankası vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Mahkemece davalılar hakkında açılan davanın kabulüne karar verildikten sonra Bankacılık Kanununun 140. maddesi gereğince harçtan muaf olan Davalı ... Bankası aleyhine dava harcına hükmedilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiş ise de, yapılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapmayı gerektirmediğinden H.U.M.K.'nın 438/7 maddesine göre kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.