Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/8856 K.2013/12556

Taraflar arasında görülen davada ... 52. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 09.10.2012 tarih ve ... sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava HUMK'nın 3494 sayılı Kanunla değişik 348/1. maddesi hükmü gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddiyle tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin uluslararası pazarda faaliyet gösteren, gemilere yakıt ve yan ürünleri tedarik eden bir şirket olduğunu, bu faaliyeti kapsamında, gemi ilgililerinin talebi doğrultusunda ... isimli gemiye ...'da yakıt tedarik ettiğini, söz konusu yakıt tedakine ilişkin olarak doğan 129.859,38.USD tutarında borcun 22.08.2011 tarihinde muaccel olmasına rağmen fatura bedelinin bu güne kadar ödenmediğini, taraflar arasında kararlaştırılan ödeme koşulları uyarınca fatura bedelinin muacceliyet tarihine kadar ödenmemesi durumunda bu tarihten itibaren ödeme tarihine kadar aylık %2,5 faiz işleyeceğini,

müvekkilinin alacağının ve buna bağlı rehin hakkının güvence altına alınmasını teminen 25.11.2011 tarihinde ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından ...İş sayılı dosya tahtında ihtiyati haciz kararı verildiğini ve bu kararın ...

2. İcra Müdürlüğü'nün 2011/6578 E. sayılı dosyası kapsamında infaz edildiğini, ileri sürerek 129.859,38 USD alacaklarının taraflar arasındaki anlaşmak uyarınca muacceliyet tarihinden ödeme tarihine kadar işleyecek aylık %2,5 faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ... isimli gemi üzerinde kanuni rehin hakkı tesisine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı acente, söz konusu gemi donatanı/işleteni adına acenteleri ile bir sözleşme imzalanmadığını, bu nedenle şirketlerine husumet yöneltilemeyeceğini, ilgili geminin ilgililerine tebligat yapılması gerektiğini belirtmiştir.

Gemi Kaptan vekili, yetkili mahkemenin geminin donatanının/işleteninin mukim olduğu ..., ... Mahkemeleri olduğunu, hiçbir kabul anlamına gelmemek kaydı ile bir an için ... mahkemelerinin yetkili olduğu varsayılsa dahi davanın her halükarda HMK 9. maddesi uyarınca ... Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, zira gemi aleyhine ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyası tahtında ihtiyati haciz kararı verildiğini ve akabinde geminin seferine devam edebilmesi için müvekkilince anılan ... Mahkemesi dosyasına 129.860 ABD doları tutarında teminat yatırıldığını, davacı ile müvekkili arasında yakıt tedarik sözleşmesi yapılmadığını, o tarihte geminin kirada olduğunu, ayrıca iddia edilen alacağın TTK tahtında gemi alacaklısı hakkı vermediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, ... isimli geminin donatanının ...'de mukim ... Ltd. Olduğu, HMK'nın 9. maddesinde "...'de yerleşim yeri bulunmayanlar hakkında genel yetliki mahkeme, davalının ...'deki mutad meskeninin bulunduğu yer mahkemesidir" denilmiş ise de, ...

Ltd.'nin ...'de mutad meskeni gösterilmediği, MÖHUK 40. maddesi gereğince "... mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder" hükmü nazara alındığında, ... isimli gemi donatanı ... Ltd.'nin ikamet adresinin ... olması sebebiyle, ayrıca yakıt tedarikini sağlayan davacı ...'nın ise ...'da mukim bir şirket olması ve yakıt tedarikinin de Bahamalarda gerçekleşmesi nedeniyle, her halükarda ...

Mahkemeleri yetkisiz olduğu, gemi donatanının ikametgahı olan ...Mahkemeleri yetkili olduğu, gerekçesi ile mahkemelerinin yetkisizliğine, dava dilekçesinin yetki yönünden reddine, karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava, davalı gemiye verilen yakıt bedelinin tahsili ile gemi üzerinde kanuni rehin hakkı tesisine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçe ile yetkisizlik nedeni ile dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Ancak, dava açılmadan önce ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/133-134 sayılı dosyasında ...'ye gelen geminin haczine ve teminat mektubu ibraz edildiğinde haczin teminat üzerine kaydırılmasına karar verilmiş ve gemi donatanına izafeten gemi kaptan vekilinin ihtiyati hacze itirazı da reddedilmiş ve süresi içinde işbu dava açılmıştır.

Gerek davanın açıldığı gerekse yakıtın verildiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan TTK'nın 1235/6. maddesi gereğince, bu maddedeki şartlar gerçekleştiği takdirde, yakıt alacağı gemi alacaklısı hakkı verir. Aynı Yasa'nın 1236. maddesine göre de gemi alacaklılarının gemi ve teferruatı üzerinde kanuni rehin hakları vardır. Somut olayda, davacı ...' ye gelen gemi üzerinde rehin hakkı talep etmektedir.

5718 sayılı MÖHUK'nın 21. maddesi gereğince taşınırlar ve taşınmazlar üzerindeki mülkiyet hakkı ve diğer ayni haklar işlem anında malların bulunduğu ülke hukukuna tabidir.

Bununla beraber, bir limanda bulunan bu eşyalar üzerinde rehin tesisi ve icrai fiiller ... kuralına, yani bulundukları yer hukukuna tabidir (Devletler Hususi Hukuku, Ergin-Nomer, 17. bası, sayfa 303) Gemi alacaklısı hakkı veren alacak ve buna bağlı kanuni rehin hakkı gemiye yönelik bir hak olması sebebi ile TTK'nın 1235. maddesindeki hallerin gerçekleşmesi halinde kendiliğinden doğar. Dairemizin . ...K. sayılı ve ... E. ...

K. sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere, kanuni rehin hakkının gemiyi takip etmesi nedeni ile Türk limanına gelmiş gemi açısından rehin hakkı tesisi davasında ... Mahkemeleri görevli ve yetkilidir. Bu durumda, davalı cevap layihasında ... Mahkemelerinin yetkisi kabul edildiği takdirde geminin ... limanına gelmiş olması ve tedbirin de buradan verilmesi nedeni ile ... Mahkemelerinin yetkili olmayıp ... Mahkemelerinin yetkili olduğunu savunmasına göre, mahkemece ...

Mahkemelerinin yetkili olduğu gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.