Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/9076 K.2013/22554

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 16.01.2013 tarih ve 2011/4-2013/7 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin “44 yılın ÜSS-ÖYS-ÖSS Soruları ve Ayrıntılı Çözümleri (Geometri-Analitik Geometri)” isimli eserin mali haklarının sahibi olduğunu, anılan eserin ilk olarak 2006 yılında piyasaya sunulduğunu, her yıl sınavlarda çıkan sorular da göz önüne alınarak eklenip basımının yenilendiğini, kitapta kullanılan soruların telif haklarının ÖSYM’ye ait olduğunu, telif ücreti ödenmek suretiyle kullanım için kurumdan izin alındığını, buna karşın soruların çözümlenmesi,

dizgi, grafik ve tasarım işlemlerinin müvekkili tarafından yerine getirildiğini, başka firmalar tarafından da aynı iznin alınıp eserler oluşturulup kamuya sunulduğunu, oluşturulan eserler arasında sorular dışında herhangi bir benzerlik bulunmadığını, buna karşın davalı firmanın müvekkilinin haklarına sahip olduğu eserin birebir aynısını ufak tefek kelime ve ifade farklılıkları oluşturarak “YGS-LYS Son 45 Yıl Geometri Soruları ve Çözümleri” adıyla kamuya sunduğunu, hatta müvekkilinin eserinde 1966-1974 yılları arasında henüz ÖSYM kurulmadan sınavlarda sorulan soruların da bulunduğunu,

davalının bu soruları da aynı sıra ve cevaplarıyla birlikte aldığını, müvekkilinin satışa sunduğu kitabın aynısının davalı tarafından taranarak dizgisi de kullanılmak suretiyle piyasaya sunulduğunu ileri sürerek, müvekkiline ait esere yönelik tecavüzün ref’ine, bahse konu eserin basım ve satışının durdurulmasına, FSEK'in 68. maddesi uyarınca 1.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline, tecavüzün ref’ine, tecavüz konusu kitapların toplatılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin soruları ÖSYM'den telif ücreti ödeyerek satın aldığını, çözümlerini işin ehli uzmanlara yaptırdığını, cevaplardaki benzerliklerin normal olduğunu, çünkü doğru cevaba ulaşma yolunun sınırlı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalının kitabında yer alan 12 soruya ait cevapların, davacının kitabında yer alan aynı soruların cevaplarından aynen alındığı, alınan soru cevaplarının sahibinin hususiyetini taşıyan fikri çaba ürünü, ilim eseri niteliğinde bulunduğu, alıntılandırmada herhangi bir kaynak gösterilmediği gibi, amacı aşacak şekilde iktibas yapıldığı; aynı şekilde davalının kitabında yer alan 19 adet sorunun davalı tarafından geçmişte araştırma yapılıp, belli bir sıra dahilinde tercih edilmiş olmadığı, aksine davacının kitabındaki ilgili sorulardan aynen alındığı,

davacının ise bu soruları emek ve zaman harcamak suretiyle eski yıllardaki soruları araştırarak bulduğu ve kendisinin belirlediği bir plan dahilinde sıraladığı, davacının bu çalışmasının sonucu ortaya koyduğu 19 sorunun küçük de olsa bir veri tabanı niteliğinde olduğu, davalının bunu aynen kendi kitabına aktardığı, herhangi bir kaynak gösterilmediği gibi, amacı aşacak şekilde eserden iktibas yapılmış olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile, davalının ihlal teşkil eden soru ve çözümleri içeren ürünün yeni basım ve satışının durdurulmasına,

FSEK'in 68. maddesi uyarınca 930,00 TL telif tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, tecavüzün bu şekilde ref'ine, fazla isteminin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, 5846 sayılı Kanun kapsamında, esere tecavüz nedeniyle tecavüzün ref'i, basım ve satışının durdurulması ve maddi tazminat talebine ilişkindir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 1/B ve 2. maddeler uyarınca, ilim ve edebiyat eseri herhangi bir şekilde dil ve yazıyla ifade olunan ve sahibinin hususiyetini taşıyan fikir mahsulüdür.

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece görüşüne başvurulan bilirkişilerce düzenlenen raporda, her iki kitapta müşterek olarak bulunan 12 adet sorunun cevabının davacı kitabında daha önce mevcut olan çözümün alınarak davalı yayınevi tarafından piyasaya sunulan kitapta kullanıldığından bahisle, fikri hak ihlali bulunduğu görüşü açıklanmıştır.

Davacıya ait kitabın ÖSYM tarafından ÜSS, ÖYS, ÖSS sınavlarında sorulan sorular ile bunların cevaplarından oluşması nedeniyle, davacı tarafın bu cevaplar üzerinde mali hak iddiasında bulunabilmesi için söz konusu kitabı hazırlayan gerçek kişilerin ürettikleri çözümün bilinen ve herkesçe ulaşılabilecek çözümleri dışında bu kişilerin fikri çaba ve hususiyetleri sonucu meydana getirdikleri birer çözüm olduklarının kabulü gerekir.

Oysa bilirkişi raporunda söz konusu soru cevaplarındaki bazı çözümlerin birkaç değişiklikle davacı kitabından alındığı açıklanmış ise de yine aynı raporda bu soruların farklı çözümlerinin de muhtemel olduğu, ancak her iki kitapta da aynı çözümlerin bulunduğu düşüncesinden yola çıkılarak izinsiz iktisapta bulunulduğu kanaatine ulaşılmış, öte yandan davacı tarafça piyasaya sunulan kitapta yer alan söz konusu 12 adet cevabın 5846 sayılı FSEK'in 1/B ve 2. maddeleri kapsamında sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat eseri niteliğinde fikir mahsulü olup olmadığı hususunda bir açıklamada bulunulmamıştır.

Bu durumda, yukarıda belirtilen hususlarda bilirkişi heyetinden ek rapor alınmaksızın, sadece aynı soru cevaplarının davalı tarafça yayınlanan kitapta yer aldığından bahisle bu eylemin 5846 sayılı FSEK'in 68. maddeye aykırı olduğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.