Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2014/14287 K.2015/10610

Taraflar arasında görülen davada Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 28/05/2014 tarih ve 2012/297-2014/352 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalı T. O. Türkiye A.Ş. vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 13/10/2015 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davalı T. O.A.Ş. vekili Av. Ali Şeçal dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile davalı T.O. AŞ arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin müvekkilince 03/07/2009 tarihinde tek taraflı olarak feshedildiğini, bayilik sözleşmesi çerçevesinde T.O.AŞ lehine davalı bankadan 3 adet toplam 200.000 limitli teminat mektubu düzenlendiğini, fesihten sonra davalı T. O.

A.Ş'nin müvekkile karşı pek çok dava açıp ve ilamsız takip başlatarak muhattab bankaya da teminat mektuplarını paraya çevirme emri verdiğini, teminat mektuplarının ticari hayatın olağan akışı içerisinde sadece ticari alışverişten doğan alacaklara yönelik olarak verildiğini, bu hususun taraflar arasında akdedilen 07.06.2004 tarihli ek protokolün 3. maddesinde düzenlendiğini, sözleşmenin feshinden kaynaklanan uyuşmazlıkların teminat mektubu kapsamında olmadığını ileri sürerek,

teminat mektuplarının fekkini, gerekirse icra takibine konu uyuşmazlık için 9.000 TL'lik mektup verme imkanının davacıya tanınmasını, fesih tarihinden beri mektuplar için ödedikleri masrafların bankadan sorularak davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı T.O. AŞ vekili, davacı şirket aleyhine ikame edilmiş ve halen derdest olan davalar ile derdest icra takibi bulunduğunu, davacı ile aralarında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesinin süresinin 10/12/2004 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile uzatıldığını, davalı tarafın haksız feshi nedeniyle müvekkili şirketin ceza-i şart, yoksun kalınan kar, ecrimisil alacağı gibi maddi zararları söz konusu olduğunu, davalı tarafın sözleşmenin yürürlük süresince taahhüt ettiği miktarda akaryakıt ve madeni yağı almadığını, dava konusu teminat mektuplarının davacının iddia ettiği gibi cari hesap alacağı değil taraflar arasındaki ilişki gereği tüm taaahütlerin teminatı olduğunu, müvekkilce açılan tüm dava ve takiplerin bekletici mesele yapılması gerektiğini savunmuştur.

Diğer davalı vekili, davanın redini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki 07.06.2004 tarihli protokolün 3. maddesi hükmü uyarınca dava konusu teminat mektuplarının davacı şirketin sadece cari alacakları için değil protokol ve sözleşmelerdeki taahhütlerinin de teminatı olarak verildiği, bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle davalı şirketin oluşacak zararlarının da bu teminat mektupları kapsamında olduğu, taraflar arasındaki davalarda talep edilen tazminat miktarının 135.476,32 TL olduğu, bu rakamın davalı T.

O. Türkiye AŞ'nin talep ettiği miktar olup davacı şirket yönünden ise risk miktarını ifade ettiği, dava konusu teminat mektuplarının tutarı 200.000 TL olup taraflar arasındaki ihtilaf miktarının yaklaşık 65.000 TL üzerinde bir teminatın boşuna bekletildiği, talep miktarını aşan 50.000 TL'lik 3. teminat mektubunun çözülmesi koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davalı Türkiye F. Katılım Bankası A.Ş yönünden davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı T. O.

Türkiye A.Ş yönünden davanın kısmen kabulüne, 15/09/2008 tarih ve 072-VT-014833 nolu 50.000,00 TL bedelli teminat mektubunun çözülmesine, diğer teminat mektuplarının çözülmesi talebinin reddine, dava konusu teminat mektupları için ödenen masrafların haksız olup olmadığı bu davanın konusu olmadığından bu masrafların davalıdan tahsili konusunda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararı, davalı T. O. Türkiye A.Ş vekili temyiz etmiştir.

Dava, davacı ile davalı T. O. AŞ arasındaki bayilik sözleşmesinin davacı tarafından feshi nedeniyle bayilik sözleşmesi uyarınca davacı tarafından davalı T. O.AŞ'ye verilen teminat mektuplarının fekki istemine ilişkindir.

Mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulü ile15/09/2008 tarih ve 072-VT-014833 nolu 50.000,00 TL bedelli teminat mektubunun çözülmesine karar verilmiş ise de taraflar arasındaki 07.06.2004 tarihli protokolün 3. maddesinde “Bayii, T.den alacağı borç, çek opsiyonlu akaryakıt ve madeni yağ ile Total ile imzalamış olduğu bilumum protokol ve sözleşmelerdeki taahhütlerinin teminatını oluşturmak üzere 50.000 TL tutarında banka teminat mektubu verecek olup gelecek yıllarda işbu teminat miktarlarını günün şartlarına göre arttırmayı kabul ve taahhüt etmiştir" hükmü düzenlenmiştir.

Dava konusu teminat mektuplarının içeriğinde ise “...şirketinizden yapacağı her türlü mal ve hizmet alımlarından, şirketinize tevdi edilmiş taahhütnamelerinden ve kefaletnamelerinden, şirketinizle akdettiği anlaşmalardan ve bayilikle ilgili sair bütün ticari işlemlerinden doğacak olan borçların teminatı olmak üzere ...” verildiği yazılıdır.

Buna göre, dava konusu teminat mektuplarının davacının iddiasının aksine sadece ticari alışverişten doğan alacağın teminatı olarak değil, sözleşme ve protokoldeki tüm taahhütlerin teminatı olarak verildiği anlaşılmaktadır. Dosya arasına celp edilen dava dosyaları fotokopilerinden bayilik sözleşmesinin davacı tarafından feshi nedeniyle davalı T.O. AŞ tarafından davacı E.P.AŞ aleyhine açılan davaların derdest olduğu görülmektedir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu uyarınca sadece anılan davalardaki dava değeri esas alınarak yukarıda belirtilen teminat mektubu yönünden kısmen kabul kararı verilmiş ise de anılan davalar derdest olup, talep edilen meblağlar temerrüt tarihlerinden itibaren işleyecek faizleriyle birlikte talep edilmiştir. Ayrıca, anılan davalardaki taleplerin ıslah edilme imkanı da bulunmaktadır.

Bu itibarla, mahkemece taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklanan tüm taahütler için verilen teminat mektupları yönünden derdest davalar nazara alındığında davalı T. O. AŞ bakımından riskin devam ettiği kabul edilerek sonucuna göre karar verilmek gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu dava konusu 15/09/2008 tarih ve 072-VT-014833 nolu 50.000,00 TL bedelli teminat mektubu yönünden davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.