Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2014/17229 K.2015/3400

Taraflar arasında görülen davada .... Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 19/12/2013 tarih ve 2009/119-2013/288 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ....tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı meslek birlikleri vekilleri, davalının sahibi olduğu ...

Gazetesi'ne ait ... alan adlı web sitesinde yer alan cebimde-htttp// .... üzerinden gerçek ses (true tone/real tone) ve full track biçiminde 01.01.2009-10.06.2009 tarihleri arasındaki dönemde müvekkillerinin hak sahibi eserlerin izin alınmaksızın ve mali hak bedelleri ödenmeksizin siteyi ziyaret eden kullanıcıların cep telefonu ve bilgisayarlarına indirilmesine suretiyle; mali haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek, FSEK hükümlerine aykırı olarak,

siteyi ziyaret eden kullanıcıların yaptıkları kullanımın ref'ine, fazlaya dair her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla, 01.01.2009-10.01.2009 tarihleri arasında kalan dönem için diğer tazminat hesaplan neticesinde çıkacak fazlaya dair talep hakları saklı kalmak kaydıyla bu iş için Meslek Birlikleri'nden izin almış olsa idi aylık asgari KDV hariç 98.560,33 TL lisans bedelinin FSEK. m. 68 kapsamında üç kat bedelin ödenmesi gerektiğini; bu nedenlerle davalının şimdilik 4.000 TL'nin üç katı olan 12.000 TL'yi haksız fiil tarihinden başlayarak reeskont faizi ile birlikte ödemesine,

kararın baskı sayısı en yüksek iki gazetede yayımlanmasına karar verilmesi talep ve dava etmiş, yargılama sırasında verdiği ıslah dilekçesi ile 01/01/2009 ile 10/06/2009 tarihleri arandaki dönemde hak sahiplerinden izin alınmaksızın davalı tarafından kamuya erişilir kılınması ve umuma iletilmesi nedeni ile FSEK 68 md uyarınca hesaplanan 295.680.99 TL'nin davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, sitede yayınlanan seslerin eser niteliğinde olmadığını "tavuk, sivrisinek, Ferrari, çınlama sesi gibi sesler olduğunu ifade ederek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporu kapsamından, davalı yanın davacıların hak takibine yetkili olduğu bazı eser/icra ve yapımları izinsiz kullandığı, davalı yanın, eser/icra ve yapımları kullanmak için gerekli izinleri alarak, ödeme yaptığına dair delil sunamadığı, kullanım yaptığı eser/icra ve yapımlar hakkında da herhangi bir liste sunmadığı, davalıların, eser/icra ve yapımları kaç defa kullanıma sundukları ve indirim miktarını tespit etmenin dosya kapsamından mümkün olamadığı, buna göre FSEK. m. 70 kapsamında tazminat miktarının hesaplanamadığı,

yetki belgeleri ve Eser/İcra/Yapım Bildirim Formları ile davalı yanın, davacı meslek birliklerinin hak takibine yetkili olduğu bazı eser/icra ve yapımları İnternet vasıtasıyla izinsiz olarak umuma ilettiği, bu şekli ile eser sahipleri bakımından FSEK- m. 25 kapsamında ve eser sahibinin haklarına bağlantılı hak sahibi olan icracı sanatçılar ve fonogram yapımcıları bakımından ise FSEK. m. 80'de düzenlenen "umuma iletim hakkını ihlal ettiği, muhasip bilirkişi tarafından hesaplanan lisans bedelleri üzerinden belirlenen rayiç bedelin 3 katı olan dava konusu döneme ilişkin miktarın davalıdan alınmasının gerektiği gerekçesiyle,

davanın kısmen kabülu ile davacıların mali hak sahibi olduğu dava konusu icraların 01/01/2009 ile 10/06/2009 tarihleri arandaki dönemde hak sahiplerinden izin alınmaksızın davalı tarafından kamuya erişilir kılınması ve umuma iletilmesi nedeni ile FSEK 68 maddesi uyarınca hesaplanan 295.680.99 TL'nin 14/02/2009 tespit tarihinden itibaren yürütülecek (avans faizini geçmeyecek şekilde) reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, sair taleplerinin reddine, masrafı davalıdan alınmak üzere hükmün özetinin yurtçapında yayın yapan trajı en yüksek üç gazeteden birinde bir kez ilanına karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir. 1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, FSEK'nun 68. maddesi uyarınca tazminat talep edilmiş olmakla taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulmuş olacağından 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca davanın 10 yıllık zamanaşımına tabi olmasına, ayrıca aynı madde kapsamında tazminata hükmedilmesi suretiyle tecavüzün ref edilecek olmasına göre, davacılar vekilinin tüm, davalılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2– Ancak, davacı meslek birlikleri 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca üyesi bulunan eser sahibi, icracı sanatçı ve fonogram yapımcılarının devrettikleri yetki kapsamında mali hakları takip ve kullanma yetkisine sahip olup, üyelerinin mali haklarının ihlali halinde bu Kanun hükümlerine göre kendilerine yetki devrinde bulunan üyelerini temsilen dava açabilirler.

Yine Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve federasyonları Hakkında Tüzüğün 4. Maddesine göre de, Birlikler, birliğe kayıtlı eser sahibi ve komşu hak sahibinin haklarının takibinde üyelerinin devrettikleri haklar çerçevesinde yetkilidir.

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece görüşüne başvurulan bilirkişiler tarafından ihlal süresi ve emsal rayiç bedeli dikkate alınmak suretiyle ve her bir meslek birliği için ayrı ayrı hesaplama yapılması isabetliyse de, bu hesaplama davacı meslek birliklerinin anılan dönemlere yönelik tarifeleri bakımından ve doğrudan hak ihlali söz konusu olmayan tüm üyelerini de kapsayacak şekilde belirlenmiştir.

Oysa, yukarıda da açıklandığı üzere 5846 Sayılı FSEK'nun 42,52 ve 68. maddelerine dayalı olarak açılan bu davada hakları ihlal edilen sanatçılar için uğranılan zararın tazmini suretiyle tecavüzün ref'i gerekir. Dolayısıyla, davacı meslek birliklerinin mali haklara tecavüz nedeniyle dava açma hak ve yetkisi ancak üyesi bulunan eser sahibi, yapımcı ve icracı sanatçılar tarafından mütecaviz aleyhine doğrudan dava açılması halinde FSEK 68. maddesi hükmü uyarınca talep

edebilecekleri rayiç bedelden oluşacak telif tazminatı miktarı ile sınırlıdır.

Bunun dışında davacı meslek birliklerinin kullanıcılar ile kendileri arasında sözleşme yapılabilmesi için idaresini sağladıkları tüm üyelerine ait haklara ilişkin olarak 5846 sayılı FSEK 42/A maddesi uyarınca belirledikleri ücret tarifeleri üzerinden aynı Kanun'un 68. maddesi uyarınca telif tazminatına hükmedilmesine ilişkin talep ve dava hakkı bulunmadığı gibi, meslek birliklerinin her yıl belirledikleri tarifelerdeki bedeller de bu davada doğrudan uygulanabilir nitelikte değildir.

FSEK'nun 76. maddesindeki karine de sadece hakları ihlal olunan ve kendisini temsilen dava açılan meslek birliği üyelerinin yetki devri yaptığı, tüm eser ve icralar ile tecavüzün gerçekleştiği fonogramlarda tespiti yapılmış olan diğer eserlere yönelik olarak uygulanabilir.

Bu bakımdan, mahkemece oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetinden yukarıda açıklanan esaslar kapsamında rapor alınarak, FSEK'nun 68. ve 76. maddeleri hükmüne uygun bir şekilde telif ücreti takdiri gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.