Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2014/3611 K.2015/1620

Taraflar arasında görülen davada Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 30/04/2013 tarih ve 2012/254-2013/67 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 10/02/2015 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi Erhan Köse tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili,müvekkilinin dava dışı ... firmasından akaryakıt almak üzere sezon öncesi avans çekleri verdiğini, ancak anılan firmanın kendilerine akaryakıt vermediğini, bu şirket aleyhine açmış oldukları menfi tespit davasında çeklerin bedelsiz kaldığının tespit edildiğini, buna rağmen 03.10.2010 keşide tarihli 24.100 TL ve 04.11.2010 keşide tarihli 19.700 TL bedelli çeklerin temlik alan davalı firmaya ödendiğini alacaklıya karşı haiz olunan defilerin temlik alan davalıya karşı da ileri sürülebileceğini, ileri sürerek, bedelsiz kalan çekler sebebiyle davalı şirkete ödenen 43.800 TL'nin tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, çeklerin faktoring sözleşmesine göre alındığını, yapılan işlemde usulsüzlük bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davaya konu çeklerin faktoring şirketi tarafından usulüne uygun olarak teslim alındığı, menfi tespit davasındaki tahsil hükmüne ilişkin olarak dava dışı şirkete müracaat edilmesi gerektiği, sözleşme gereğince çekleri teslim alan ve tahsil eden davalıdan talepte bulunulamayacağı, davalının kötüniyetli hamil olduğuna ve borçlu olmadığını bildiği halde tahsil yoluna gittiğine dair delil olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, kambiyo senedinden kaynaklanan istirdat istemine ilişkin olup, mahkemece davaya konu çeklerin faktoring şirketi tarafından usulüne uygun olarak teslim alındığı, menfi tespit davasındaki tahsil hükmüne ilişkin olarak dava dışı şirkete müracaat edilmesi gerektiği, sözleşme gereğince çeki teslim alan ve tahsil eden davalıdan talepte bulunulamayacağı, davalının kötüniyetli hamil olduğuna dair delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Oysa, davaya konu olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca, davacı temlik edene karşı haiz olduğu bütün def' ileri ve itirazları 818 Sayılı BK'nun 167/1. maddesi gereğince temellük edene (faktoring şirketine) karşı ileri sürme hakkına sahiptir.

Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 22/2. maddesi uyarınca faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler. Bir başka deyişle mal ve hizmet alımını tevsik eden belgeleri incelemek, temel ilişkinin gerçekliğini araştırmakla yükümlüdürler.

Nitekim, somut olayda da davacı tarafından açılmış menfi tespit davası ile çeklerin akaryakıt alımı için avans olarak verildiği, karşılığında yakıt verilmemesi nedeniyle karşılıksız kaldığı belirlenmiş olup, bu durumda mahkemece yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca davanın kabulüne karar vermek gerekirken, yanılgılı değerlendirmelerle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.