Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2014/6136 K.2014/13723

Taraflar arasında görülen davada İstanbul (Kapatılan) 51. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 18/10/2012 tarih ve 2011/50-2012/221 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı Toprak Mahsulleri Ofisine ait pirinç cinsi emtiayı davalı V Mariteme Nakliyat ve Dış Tic. Ltd. Şti. sorumluluğundaki Aleksander Lebed isimli gemi ile Mısır'dan Mersin'e taşınması sırasında sigortaladığını, nakliyat sonrasında 14,442 kg pirincin ağır hasarlı, 4198 kg pirincin ise eksik teslim edilmesi nedeniyle müvekkilince sigortalıya ödemede bulunulduğunu, yapılan ödeme nedeniyle TTK 1301. maddesi uyarınca davalılara rucu için icra takibi yapıldığını, davalıların yapılan takibe itirazları neticesinde takibin durduğunu ileri sürerek haksız itirazın iptaline ve takibin devamına davalıların alacağın % 40’ından aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmelerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili; görev, husumet ve yetki yönünden itirazlarda bulunarak, taşıma sonrasında müvekkillerine herhangi bir hasar ihbarında bulunulmadığını, meydana gelen hasarın olağan fire boyutlarında olduğunu, taşımanının FİOS kaydıyla yapıldığını, bu nedenle hasar ve eksikliğin taşıma sırasında değil yükün boşaltılması sırasında meydana geldiğini, sovtaj bedelinin hasardan düşülmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; dava konusu taşımanın yapıldığı konişmentoda peşin ödemeli, temiz yüklenmiş, FİOS şerhlerinin bulunduğu, taşıyanın K. Eighteen Shipping Co. Ltd. taşıtanın ise T. Agro Gıda San. ve Tic.

A.Ş. olduğu, faturada CİF teslim şartı bulunması nedeniyle malın gemi küpeştesini aştığı andan itibaren yarar ve hasarın alıcı Toprak Mahsulleri Ofisine geçtiği, sunulan olaylar tutanağında yükün hasarına dair alıcı yetkilisince bir kayıt düşülmediği, gemi kaptanının aynı tutanakta yükün konişmentodaki gibi tahliye edildiğine dair şerh düşmesi nedeniyle hasarı kabul etmediği, konişmentoda yer alan temiz kaydı nedeniyle yükün sağlam ve hasarsız olarak gemiye yüklenildiği,

meydana gelen hasarın tahliye sırasında oluştuğu, alıcının yardımcısı konumundaki liman işçilerinin tahliye sırasında gerekli özeni göstermedikleri, bu nedenle bir kısım çuvalların yırtılarak patladığı ve yükün zayi olduğu, FİOS şartının kaptanın nezaret görevini, ortadan kaldırmaz ise de hasarın deniz taşımacılığının doğasından kaynaklanan bir ziya olmadığı, alıcının da hasarın oluşmaması için gerekli önlemleri almadığı, gerekçesiyle davanın davalı K. Eighteen Shipping Co.

Ltd. yönünden esastan reddine, diğer davalı yönünden ise husumetten reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesinden kaynaklı rücuan tazminat istemine ilişkindir.

TTK’nun 1061. maddesi “taşıyan malların yükletilmesi, istifi, taşınması, elden geçirilmesi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyanın dikkat ve özenini göstermekle yükümlüdür” derken yüke özen borcunun kapsamına giren faaliyetlerin ancak bir kısmını belirtmektedir. Gerçekte yükün iyi bir halde muhafazası ve gideceği yere salimen varabilmesi için gerekli bütün tedbirler buna dahildir. Sözleşmeye konulacak “FİOS” şartı ile TTK’nun 1061. maddesinde sayılan faaliyetlerin ve yükümlülüklerin bir kısmı ve netice olarak bunların kötü yapılmasından doğan sorumluluk yükle ilgililere aktarılabilir. Ancak böyle bir şart, kaptanın nezaret görevini, yükleme ve boşaltma işçilerini gözetmek yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Somut olayda, dosyaya sunulan konişmentoda Free In/Free Out şartı yer almaktadır. Bu koşulla, yüklemenin chartererlerin boşaltmanın ise gönderilenin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir. Yükleme, boşaltma ve istif işlerinin yük ilgililerine bırakıldığı durumlarda dahi TTK’nun 975. maddesi uyarınca kaptanın yükleme, boşaltma ve istifin denizcilik örf ve usullerine uygun tarzda yapılmasına nezaret etmek görev ve sorumluluğu vardır. Bu durumda, yük hasarına münhasır olmak üzere yapılan hatalı boşaltmadan dolayı taşıyanın sorumluluğunun devam ettiği ve müşterek kusurunun var olduğu gözetilerek, yapılacak değerlendirme sonucunda hasıl olacak kusur oranına göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.