Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2015/13317 K.2016/3073

Taraflar arasında görülen davada.... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 11/03/2015 tarih ve 2014/12-2015/262 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin ticari faaliyeti sırasında, davalı..... tarafından keşide edilen, keşide yeri..., keşide tarihi, 6.9.2013 olan 20.000,00 TL bedelli, keşide yeri..., keşide tarihi 03.08.2013 olan 11.405,32 TL bedelli iki adet çeki teslim aldığını, söz konusu çeklerin tahsil amacıyla muhatap davalı bankaya ibraz ettiğinde çek üzerine “işbu çek boş olarak kaybedilmiştir, çekteki imza hesap sahibi firmaya ait değildir, bu nedenle üzerinde herhangi bir işlem yapılamamıştır” ibaresi yazılarak bedel ödenmeksizin müvekkiline teslim edildiğini,

davalı banka yetkililerinin söz konusu çeklerin yer aldığı çek defterinin bastırdıktan sonra muhatap şubeye teslimi için gönderildiği sırada kargo şirketince kaybedilmiş olabileceğini belirttiklerini ileri sürerek çek bedelleri toplamı 31.405,32 TL'nin yasal faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı..... vekili, müvekkilinin diğer davalı bankadan çek karnesi talep etmediği gibi çek karnelerinin basımından da haberi olmadığını, dava konusu çeklerin müvekkil şirket tarafından keşide edilmediğini, üzerinde yer alan imzaların şirket yetkililerine ait olmadığını, müvekkili ile davacı şirket arasında ticari ilişki bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı .. vekili, diğer davalı şirket adına bastırılan dava konusu çeklerin bulunduğu çek karnesinin müvekkil bankanın merkezinden muhatap şubeye sevki sırasında kargoda kaybolduğunu, söz konusu çekler nedeniyle müvekkilinin ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, davacının basiretli tacir gibi davranmayıp zarara kusuruyla sebebiyet verdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...... tarafından talep olmaksızın diğer davalı tarafından çek karnesi bastırıldığı, karnenin şubeye sevki sırasında kargoda kaybolduğu, çekler üzerinde yapılan incelemede keşideci imzasının davalı şirket yetkililerine ait olmadığının anlaşıldığı, davacı tarafın davalı şirket ile aralarında çek ilişkisi doğuracak münasebete dair delil sunulmadığı, davacının zararının davalıların kusurundan kaynaklanmadığı, davacının çekin teslim alınması sırasında basiretli tacir gibi davranmadığı, gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2- Dava, davacının hamili bulunduğu karşılıksız kalan çekler nedeniyle çek bedellerinin davalılardan tahsili istemine ilişkindir.

Somut olayda, davalı banka tarafından müşterisi olan diğer davalı.... adına çek hesabı açılması ve çek karnesi bastırılmasına ilişkin bir talebi olmaksızın bastırılan çek karnesinin banka şubesine sevki sırasında kargoda kaybolduğu, söz konusu çek karnesini eline geçiren meçhul sahısların davacıya alacağına karşılık olarak bu çek karnesindenden keşide edilen toplam 31.405,32 TL tutarında iki adet çeki verdiği, davacının çekin lehtarı olması nedeniyle kendisinden sonra başvurda bulunabileceği başka şahısların da bulunmadığı, çeklerin bankaya ibrazı sonrasında çek bedellerinin davacıya ödenmediği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık söz konusu çek bedellerinin tahsil edilememesi nedeniyle davalıların sorumlu olup, olmadıkları noktasında toplanmakta olup, davacıyla arasında ticari ilişki bulunduğu kanıtlanamayan ve dava konusu çek karnesinin kaybında kusuru ispatlanamayan davalı.... yönünden davanın reddinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

5941 Sayılı Yasa'nın 2. maddesi uyarınca bankalar, ilgili kişinin talebi üzerine yapacağı araştırma sonrasında ve aranan şartları haiz müşterileri adına çek hesabı açıp çek karnesi bastırabilirler. Davalı banka tarafından, müşterisi olan diğer davalının çek hesabı açılması ve çek karnesi bastırılmasına dair talebi olmaksızın çek karnesi bastırılmış, bastırılan çek karnesi kargo şirketince taşınma sırasında kaybolmuştur.

Güven kurumu olan bankalar en hafif kusurlarından dahi sorumlu olup, izah edilen olaylar uyarınca dava konusu çeklerin piyasaya arzında davalı bankanın kusuru bulunduğu sonucuna varılmaktadır. Öte yandan, davacı tacir olup ticari işlem ve eylemlerinde basiretli davranmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük çerçevesinde davacının ticari ilişkide bulunduğu şahıslara ilişkin gerekli araştırmayı yapması, borca karşılık kendisine verilen çeklerin sıhhatlerini araştırması gereklidir.

Davacı tarafından bu yükümlülüğe uygun davranıldığı da ispat edilememiştir. Bu durum karşısında, meydana gelen zarara ilişkin davalı bankanın kusuru yanında davacının da müterafik kusurunun bulunduğu gözetilerek tarafların kusur durumlarına ilişkin bilirkişi raporu alınıp sonucu uyarınca bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davalı banka yönünden açılan davanın da reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

KARŞI OY YAZISI

Dava, davacının lehdar olarak hamili bulunduğu, bankaya ibraz edildiğinde "İş bu çek boş olarak kaybedilmiştir. Çekteki imza hesap sahibi .... firmasına ait değildir. Bu nedenle herhangi bir işlem yapılmamıştır." meşruhatı yazılarak, davacıya iade edilen iki adet çek bedelinin, davalılardan tahsili davasıdır.

Davanın dayanağı çek yaprağının, davalı bankanın müşterisi olan diğer davalı ....'ye ait olduğu, bu çeklerde davacı şirketin lehdar olduğu, bankaya davacı şirket tarafından ibraz edildiği, davacı şirket ile davalı şirket arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı, çeklerdeki keşideci imzasının, davalı şirket yetkililerine ait olmadığı, bir başka ifade ile çeklerin sahte imza ile tedavüle çıkarıldığı konusunda herhangi bir ihtilaf yoktur.

Dolayısıyla, sahte imza ile keşide edilen bu çeklerden dolayı davalı şirketin sorumlu olmadığı konusunda herhangi yerel mahkeme ile Dairemiz arasında da uyuşmazlık yoktur.

Yine Dairemiz kararında açıklandığı gibi, banka müşterisi olan davalı şirketin, çek karnesi bastırılmasına ilişkin bir talebi olmadan, davalı banka tarafından çek karnesi bastırıldığı, İstanbul'da bastırılan çek karnesinin, davalı bankanın... Şubesine gönderildiği esnada, taşınma sırasında kaybolduğu anlaşılmaktadır.

Çözümlenmesi gereken husus, bu şekilde sahte imza ile tedavüle çıkan bu çeklerden dolayı, davalı muhatap bankanın sorumluluğunun olup olmadığının belirlenmesidir.

Muhatap bankanın, müşterisi olan diğer davalının talebi olmadan çek karnesi bastırması ve bu karnenin taşıma sırasında kaybolmasından dolayı, müşterisine karşı sorumlu olacağı konusunda kuşku yoktur. Davalı banka da, çek karnesinin kaybolması üzerine gerekli tedbirleri almış, dava konusu iki adet çekin ibrazı üzerine, "İş bu çek boş olarak kaybedilmiştir. Çekteki imza hesap sahibi..... firmasına ait değildir. Bu nedenle herhangi bir işlem yapılmamıştır." meşruhatını yazarak, ibraz eden davacıya iade etmiştir. Bu şekilde banka, çek karnesi sahibi olan müşterisini, muhtemel zararlardan korumuştur.

Dava konusu olayda, sahte belgelere istinaden çek basımı söz konusu değildir. Banka, müşterisi olan davalı şirket adına, talebi olmadan çek karnesi bastırmış, bu karnenin kaybedilmesi üzerine, müşterisinin zarara uğramaması için de, gerekli tedbirleri almıştır.

Kaybolan bu çek karnesinden iki adet yaprağın, sahte imza ile keşide edildiği ve davacının sahte imza ile keşide edilen bu çeklerde lehtar olduğu, çeklerde davacı imzasından başka, sadece sahte keşideci imzası bulunduğu anlaşılmaktadır.

Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre, bankalar, sahte imzalarla keşide edilen çekler için, yasal sorumluluk miktarlarını ödemekle dahi yükümlü tutulamazlar. Yasal sorumluluk miktarından sorumlu tutulmayan bankanın, sahte çekin bedelinden sorumlu tutulması mümkün değildir.

Davacı bir limited şirket olarak tacirdir. Tacir olmanın hükümleri 6102 sayılı TTK'nın 18.maddesinde gösterilmiştir. Konumuzla ilgili olan TTK'nın 18/2. maddesi "Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir." hükmünü amirdir.

Davacı vekilinin Uyap üzerinden gönderdiği 4.3.2015 tarihli dilekçesinde davacı şirketin tekstil ağırlıklı ticari faaliyet gösterdiğini, internet ve diğer teknolojik imkanlarla siparişler aldığını, yine aldığı bir sipariş sonunda dava konusu iki adet çekin müvekkili adına keşide edildiğini, çeklerin davacıya ulaşması üzerine,

keşideci adına kendisi ile görüşen şahıslara sipariş edilen tekstil ürünlerini....'da teslim etmek üzere anlaştığını, gerekli irsaliyeli faturayla sipariş edilen ürünleri İstanbul'a gönderdiğini, kendisiyle irtibat kuran şahsın, ...'da başka bir yerden de mal aldım, petrolde buluşalım, burada aktarma yapalım demesi üzerine de petrol istasyonunda aktarmayı yaptırdığını, yapılan işle ilgili hiç bir şüphe duymadığını, çeklerle ilgili sıkıntı ortaya çıkınca durumdan şüphelenerek davalı şirket yetkililer ile irtibat kurduğunu, sonuç alamayınca dava açmak zorunda kaldıklarını beyan etmiştir.

Bu açıklamalardan, davacının çeki kimden aldığı, karşılığında malları kime teslim ettiği, davacı şirket adına bu işleri kimin yaptığı dahi belli değildir. Yine davacının, söz konusu çekin kendisine verilmesi üzerine, malları teslim etmeden davalı bankayı veya davalı şirketi araması halinde, kolaylıkla bu çek yaprakların boş olarak kaybedildiğini, dolayısıyla çekteki keşideci imzasının sahte olduğunu öğrenmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı vekilinin açıklamalarına göre, davacının basiretli bir iş adamı gibi hareket ettiğinin söylenmesi mümkün değildir. İddia edildiği gibi telefonla yapılan şipariş üzerine, kimin tarafından keşide edildiğini bilmediği çeki alıp, çek hakkında hiç araştırma yapmadan, tanımadığı kişiye mal teslim eden bir ticari şirket, bu eylemlerinin sonucuna katlanmak durumundadır.

Çeki imzalayıp lehdar olarak davacıya veren kişi, şahsen imzasından sorumludur. Ancak, davacının çeki kimden aldığı dahi, davacı tarafından açıklanmamıştır.

Davacı vekili tarafından dilekçesine eklediği irsaliyeli fatura fotokopisi, okunaksız olduğu gibi, görüldüğü kadarıyla, teslim alan bölümünde herhangi bir isim ve imza da yoktur. Ayrıca, bu faturanın davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, yine davacının defterlerinin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği de araştırılmamıştır.

Çekin ibrazı sırasında davacı şirket adına atıldığı anlaşın imza dışında, çek üzerinde sadece sahte olduğu belirlenen keşideciye atfen atılan imzası vardır. Bir başka ifade ile geçersiz keşideci imzasından başka imza mevcut değildir. Bu nedenle, davacı geçerli bir çekin hamili olduğu kabul edilemez. Dolayısıyla, davacı şirket, geçerli bir çek hamilinin yararlandığı yasal korumadan yararlanamaz.

Bu nedenlerle davanın reddine ilişkin hüküm, sonucu itibariyle doğrudur. Usul ve yasaya uygun yerel mahkeme kararının onanması gerektiği görüşünde olduğumdan, sayın çoğunluğun (2) numaralı bentte açıklanan bozma kararına katılmıyorum. 21.3.2016